Batxilergoa mailako Frantsesa ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Langileen mugimendua eta nazionalismoa Euskal Herrian (1890-1923)

Sarrera

Langileen mugimenduaren garapena Espainian eta Euskal Herrian bi ideologiaren eraginpean izan zen: anarkismo sozialaren eta marxismoaren, Friedrich Engels eta Karl Marxek bultzatutakoak. Mugimendua Internazional III.aren eraginez zatitu zen. Anarkismoaren sortzaileak Bakunin eta Kropotkin izan ziren, eta gizakiaren askatasuna definitu zuten.

Berdintasuna klase- eta estatu gabeko gizartean lortzen zela pentsatzen zuten, iraultzako borrokaren bidez. Langileak nazioarteko mailan batzea aldarrikatzen zuten.

Ezberdintasunak:

• Marxistek langile-alderdi bat sortu nahi zuten.
• Anarkistek, aldiz, alderdien kontra zeuden: iraultza espontaneoa eta etengabea, ekintza terrorista eta grebak

Euskalkien sailkapena eta euskararen historia

Hizkuntzalariek aitortu dute euskara ez dela beste inolako hizkuntzarekin lotura genetikorik duen aitzindaria. XVIII. mendean, Manuel Larramendi apaiz eta gramatikari jesuita izan zen euskararen apologista nagusia, eta XX. mendean, euskal dialektologiaren pertsona nagusia Luis Bonaparte printzea izan zen. Berak, 8 euskalki eta 25 azpieuskalki bereizi zituen sailkapen honetan:

• I-EH (Iparraldeko mendebaldeko taldea): lapurtera, zuberera eta ekialdeko behe-nafarrera.
• H-EH (Hegoaldeko mendebaldeko taldea): bizkaiera, gipuzkera eta ipar/hego goi-nafarrera.

XX. mendean, Maria Azkue euskaltzainburu eta idazleak 7 euskalki aipatu zituen. Gaur egun, Koldo Zuazo irakasle eta ikertzaile eibartarrak 6 euskalki...

Euskararen Euskalkiak eta Tarteko Hizkerak

Hauek dira tarteko hizkerak:

• Deba arroko parraldea (Elgoibar, Mendaro eta Mutriku): mendebaldeko eta erdialdeko euskalkien tartekoa.
• Burundakoa: mendebaldekoaren, erdialdekoaren eta euskara nafarraren tartekoa.
• Gipuzkoako ipar-ekialdekoa (Oiartzun, Hondarribia eta Irun): erdialdekoaren, nafarraren eta nafar-lapurtarraren tarteko hizkera.
• Nafarroaren mendebalekoa (Basaburua, Imotz eta Larraun): euskara giputzaren eta nafarraren tartekoa.
• Baztan eta Urdazubi-Lugarramurdikoa: euskara nafarraren eta nafar-lapurtarraren tartekoa.
• Aezkoakoa: euskara nafarraren, nafar-lapurtarraren eta ekialdeko nafarraren tartekoa.
• Lapurdiko kostakoa: erdialdekoaren eta nafar-lapurtarraren tartekoa.
• Amikuzekoa: nafar-lapurtarraren

Bigarren Industria Iraultza

• Europako biztanleria igo zen.
• Medikuntzan aurrerapen handiak egon ziren.
• Migrazio-mugimenduak egon ziren.
• Energia-iturri berriak agertu ziren, hala nola elektrizitatea eta petrolioa.
• Garraiobide berriak garatu ziren: tranbiak, nabigazioa, hegazkinak.
• Enpresa handiak sortu ziren eta txikiak desagertu ziren.
• Serieko ekoizpena sortu zen: Taylorismoa eta Fordismoa.
• Potentzia industrial berriak agertu ziren.
• Merkataritza asko hedatu zen.

Inperialismoaren sorreraren zergatiak

Ekonomikoak

• Merkatu berriak aurkitzea.
• Lehengaiak bilatzea.
• Kapital-inbertsioak.

Demografikoak

• Europako biztanleria kokatzeko leku berriak bilatzea (migrazioak).

Ideologikoak

• Arraza zuriaren nagusitasuna.
• Europarren eginkizun zibilizatzailea (darwinismo soziala).
• Kristautasunaren

Antzinako Erregimena: Egitura eta Ezaugarriak

Antzinako Erregimena (AE) Europako gizarteak, ekonomiak eta politikak Frantziako Iraultza baino lehen izan zuten egitura da. Ezaugarri nagusiak hauek ziren:

• Monarkia absolutua
• Estamentutan banatutako gizartea
• Nekazaritzan oinarritutako sistema ekonomikoa

Antzinako Erregimeneko Ekonomia

Ia biztanle guztiek lurra lantzen jarduten ziren, eta lur hori aristokraziarena eta kleroarena zen. Nekazari-familiak biztanleriaren %80-90 ziren. Ekialdeko Europan nekazariek mirabetza-erregimena zuten. Mendebaldeko Europa mediterraneoan egoera hobea zen, baina produkzioaren zati handia lur-jabeen esku gelditzen zen.

Nekazariek zergak ordaintzen zizkioten Elizari. Gainera, jaun feudalari errentak eta zerbitzuak eman, hiriari...

Zer da Estatua?

Erakunde bat, lurralde jakin batean kontrola duena eta lurralde horretan agintzen duena. Ezaugarriak:

• Boterea du.
• Subiranoa da (bere mugen barruan).
• Zaintza eta segurtasuna bermatzeko ardura du.

Estatuaren Beharrezkotasuna

Ikuspegi Anarkista

Anarkistak (adibidez, Bakunin) estatuaren aurka agertzen dira, argudiatuz erregimen hori herria zapaltzeko eta elite baten pribilegioak mantentzeko erabiltzen dela.

Ikuspegi Aldekoa

Estatuaren aldekoek babesa eta segurtasuna emateko bitartekoa dela eta danon alde lan egiten duela defendatzen dute.

Teoria Kontraktualistak

• Hobbes: Ikuspegi autoritarioa.
• Rousseau: Zuzenbidezko estatu soziala defendatzen du.

Boterea Politikan

Legitimazio Motak

Botere politikoa legitimatzen duten hiru modu nagusi daude:

1. Legitimazio

Depresio Handia: Zioak

• Superprodukzioa: Industria-ekoizpenak gora egin zuen.
• Zorrak ordaintzeko diru falta: Banku eta industria askok itxi egin behar izan zuten. Ondasunak ez ziren saltzen eta prezioak jaitsi ziren: deflazioa.
• Kontsumoaren jaitsiera: Langabezia zabaldu zelako eta erosteko ahalmena murriztu zelako. Nekazaritza-prezioen jaitsiera ere eman zen.

Banku- eta industria-krisia

Superprodukzioak sektore guztietan eragin zuen krisia. Lehenik bankuetan, zorrak zituztelako eta ezin zirelako ordaindu. Banku asko itxi ziren eta aurrezki guztiak galdu ziren (jendea pobrezian geratuz). Langabeziak gora egin zuen, baldintza txarretan bizi ziren eta klase ertaina proletarizatu zen. Eskaria murriztu zen eta industria zein nekazaritza-ekoizpenak ere...

1.4. Aro Garaikidea (XIX. mendea – 1978)

XIX. mendean, Espainian, estatu liberal berriak sortu ziren, eta lurralde antolakuntza plan ugari proposatu ziren:

1. Cádizeko Gorteen proposamena: Proiektu bat aurkeztu zen, baina ez zen aurrera atera.
2. Jose I.aren erregealdia: Frantziako eredua ezarri nahi izan zuen, baina erregealdia laburra izan zen eta plana ez zen gauzatu.
3. Javier de Burgosen probintzia banaketa (1833):

   49 probintzia sortu zituen (Kanariak bitan banatuz gero, 50). Gaur egungo banaketaren antzekoa da. Helburua Antzinako Erregimenaren lurralde antolaketa desorekatuari egonkortasuna ematea zen. Plana egiteko biztanleria, distantziak eta lurralde hedadura hartu zituen kontuan.

Lehen Errepublika

Eztabaida egon zen Errepublika unitarioa (botere...

Elkarblokeatzea (Deadlock)

Ekintzak

Elkarblokeatze-egoeran egon litekeen transakzio batek zera egin dezake:

• Itxaron
• Bertan behera geratu
• Beste transakzio bat bertan gerarazi

Protokolo motak

• Saihesteko protokoloak: Transakzio guztiek elementuak hasieratik erreserbatzen dituzte.
  • Elementuak luzaroago erreserbatuta daude.
  • Erabiliko diren elementuak aurretik ezagutu behar dira.
• Detektatzeko protokoloak: Aldiro-aldiro, sistemak elkarblokeatze-egoerarik badagoen begiratzen du.

Protokoloen sailkapena

• Saihesteko protokoloak:
  • Aldez aurretik erreserbatzea
  • Erreserba ordenatua
  • Transakzioen denbora-zigiluak
  • Ez-itxarote protokoloa
  • Itxarote zuhurreko protokoloa
  • Denbora-mugak
• Detektatzeko protokoloak:
  • Itxarote-grafoak

Saihesteko protokoloak

Aldez aurretik erreserbatzea

2PL kontserbatzaileak...

Industrializazioa

Nekazaritzan oinarritutako ekonomia batetik, industrian eta zerbitzu sektorean oinarritutako ekonomia batera igarotzeko prozesua da. Britainia Handian gauzatu zen lehen aldiz XVIII. mendeko azken urteetan, eta XIX. mendean zehar Europako beste lurralde batzuetara zabaldu zen. Espainian lurralde batzuetan soilik lortu zen (Bizkaian eta Gipuzkoan). Industrializazioaren ardatzak meatzaritza eta siderurgia izan ziren.

Industrializazioaren garapenaren arrazoi orokorrak

• Lehengai ugari: Bizkaiko meategietako burdin mea ez-fosforikoa, Bessemer bihurgailuak behar zuena.
• Kapitala eskuragarri zegoen.
• Meategiak kostatik hurbil zeudenez, inbertsio txikiak behar ziren.
• Nerbioi itsasadarra egokitu zen, itsasontzi handiak sartzen utziz.
• Langile