Batxilergoa mailako Frantsesa ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Erromatarren Aurreko Herriak Penintsulan (K.a. 218)

Penintsula Iberikoan, K.a. 218. urtean erromatarrak iritsi arte, hiru esparru kultural zeuden, unitate politiko eta muga zehatzik gabe.

Herri Iberiarrak

Mediterraneo ertzean kokaturik zeuden. Ezagunenak Guadalkivirreko Tartesiar-Turdetiarrak ziren. Greziar, feniziar eta kartagotarren eragina zuten, estatu hirietan antolatzen ziren, moneta eta idazkera propioa zuten eta merkatal ekonomia garatua zuten (K.a. VII-II).

Zeltak (K.a. 1000-V)

Mendebaldean eta mesetan kokatuak, kastroetan bizi ziren eta artzain gerlari indoeuroparrak ziren. Burdin metalurgia eta errausketa kutxen kultura ekarri zuten. Zelten eta iberiarren nahastea zeltiberiarrak ziren.

Iparraldeko Indigenak

Iparraldean, beren ezaugarriak...

3.2. ARANA GOIRI, SABINO (1865-1903): BIZITZA ETA IDEOLOGIA

1865ean jaio zen, Abandon. Handikien etxekoa zen, karlista familiakoa.

Anaia Luisi esker, argi ikusi zuen Euskal Herriko arazoei bilatu behar zitzaien irtenbidea ez zuela karlismoak ez bilatuko ez aurkituko. "Euskal Herria da euskaldunen aberria" egin zuen oihu.

Bartzelonara joan zen zuzenbidea, filosofia, letrak eta izadi jakintzak ikastera. Euskara ikasten hasi zen. Idatzi zuen Bizcaya por su independencia bere lehen liburua.

BERE IDEOLOGIA: SABINISMOA

JAUNGOIKOA

Erlijioa eta Jainkoa Estatuaren gainean zegoen. Euskal Herria betidanik katolikoa izan zen eta Espainiatik zetozen eragin kaltegarrietatik babestu behar zen. Leloa "Jainkoa eta lege zaharra" zen.

LEGE ZAHARRA

Aranak foru guztiak...

Liberalismoa

1. Oinarri Filosofikoak

Ez da oso konplikatua, ideia sinpleak dira eta oso konbintzenteak.

Indibidualismoa / Indibiduoa: Benetako subjektuak ez dira erlijioak, hizkuntzak… Benetakoak indibiduook gara, unitate bat ez kontzeptu bat. Holkorrak gara, noizbait gure bizia amaituko da. Ondorioz, berekoikeria legitimoa da, hilko garelako.

Berdintasuna: "Berdinak gara goitik behera". Duintasun berdinaz gaude osatuak, ditugun ezberdintasun bakarrak fisikoak dira.

Askatasuna: Libre jaio gara. Gizarteak askatasuna bermatzen digunean ez da guri emandako grazia bat, horrela jaio garelako eta inork ezin digu hori ukatu. Bestela, ez da zilegia. "Gure askatasunaren muga bakarra gainontzekoen askatasuna da". Askeak izan behar dugu edozein esparrutan....

Herritar kontzeptua eta bere bilakaera

1.1) Herritar kontzeptuaren definizioa

Antzinako hirietako edo gaur egungo estatuetako biztanlea, eskubide politikoak dituen subjektua. Eskubide politiko horiek erabiltzen ditu. Lurralde batean espalditik bizi den komunitate politiko bateko -herrialde bateko- kide izatea. Hiriak edo estatuak babestu beharreko eskubideak izatea. Eskubide horietako bat da norberaren komunitate politikoa gobernatzeko zereginetan zuzenean edo zeharka.

1.2) Isonomia, Isegoria eta Koinonia

• Isonomia: Legearen arabera berdinak izatea. Herritar guztiek oinarrizko eskubide eta betebehar berak zituzten.
• Isegoria: Hitz egiteko berdintasuna. Herritar guztiek zuten Asanblean hitz egiteko eta iritzia emateko eskubidea.
• Koinonia: Oso argi bereizten

Gerraren Azterketa eta Ondorioak

Gerraren Ondorioak

• Hildakoak: 60 milioi pertsona inguru hil ziren.
• Moralak: Gizakiak zer-nolako bihotzgabekeriak egin ditzakeen ikusita, krisi moral handia jasan behar izan zen.
• Ekonomikoak: Galera izugarria. Eragindako suntsiketak berreraiki behar izan ziren, baita industria ere.
• Politikoak: Bi blokeen sorrera eta Gerra Hotza.

Konferentzia Garrantzitsuak

Yaltako Konferentzia (1945eko otsaila)

Gerra bukatu baino lehen, 1945eko otsailean, SESBen Yaltako konferentzia egin zen (Stalin, Roosevelt eta Churchill):

• Ekialdeko Europan hauteskundeak egitea.
• Alemania 4 zatitan banatzea; bakoitza potentzia garaileetako batek gobernatzea.
• Nazio Batuen Erakundea (NBE) sortzea.

Potsdamgo Konferentzia (1945eko uztaila)

1945eko uztailean...

Lore Jokoak (Antoine d'Abbadie)

• Aurkeztutako lanek ez zuten maila literario oso altua.
• Bertsolari eta poeten arteko mugarik eza zen ezaugarri.
• Sail berriak landu ziren.
• Saritutako lanik onenak Euskal-Erria aldizkarian argitaratu ziren.

Eusko Ikaskuntza (Oñati, 1918)

• Ikastola berrientzako testuliburuak sortu zituen.
• Euskal gaiei buruzko uda ikastaroak antolatu zituen.
• Euskal Unibertsitaterako aurreproiektua prestatu zuen.
• Manuel Lekuonak Bergarako V. Biltzarrean emandako hitzaldia erabakigarria izan zen bertsolarien etorkizunerako.
• Gerraren ondorioz, Iparraldean bakarrik jarraitu ahal izan zuen, Jose Migel Barandiaranen eraginez.
• 1978an berrantolatu zen gaur egungo egiturara iristeko.

Euskaltzaindia (1918)

Sortzaileak: Resurreccion Maria Azkue, Arturo Kanpion,...

Sozialismo Marxista

Karl Marxek eta Friedrich Engelsek landu zuten sozialismo marxista. Engelsek langileen egoeraz konturatu zen, eta Marxekin lanean hasi zen. 1848an Manifestu Komunista argitaratu zuten.

Marxismoak sistema kapitalistaren kontrakoak aztertzen ditu. Klaseen borroka zen gizarte aldaketaren motorra, eta ekoizpenetik eratorritako gizarte harremanek etapa bakoitzeko egitura ekonomikoa zehazten zuten, ekoizpen modu izendatu zutena. Proletarioek boterea indarkeriaren bidez lortu behar zuten, eta estatu burgesa proletarioen diktadura bihurtzea zuten helburu. XIX. eta XX. mende osoko mugimendu iraultzaileen oinarri ideologikoa izan zen.

Anarkismoa

Anarkismoa hitzak 'agintaritzarik gabe' esan nahi du. Langileengan oinarrituta zegoen. Mikhail

EAEko Industria Enpleguaren Banaketa

Aurrean daukagun mapa sinbolo proportzionalen mapa bat da eta modu argi batean saltzen du informazioa. Legendari esker, zirkulu bakoitzaren balioa zein den dakigu, nahiz eta mapa egin zeneko urterik agertzen ez den. Dagokion kasuan EAEko industria enpleguaren banaketa adierazten du. Mapa hauek industria aktibitatearen eta industria kokapenaren adierazle gisa erabili ohi dira.

Mapan enpleguaren banaketa desorekatua eta oso polarizatua dela islatzen da. Erkidegoari dagokionez, hiriburuak nagusiak dira, bertan ematen baita enplegu kontzentrazio handiena. Era berean, kostaldeko eta barnealdeko probintzien artean alde handiak daudela ikus daiteke.

Donostia eta Bilboko industriaguneak lotuta daude, lurraldearen barnealdetik...

Erreforma Protestantea eta Leizarragaren Testuingurua

1. Martin Lutero, iraultza erlijiosoaren eragilea: Protestantismoa sortu zuen, eragin handia izango zuena. Alemaniako agintari gehienek bat egin zuten berarekin.
2. Fedearen bidezko salbazioa: Luterok fede hutsak ematen zuen salbazioa aldarrikatu zuen.
3. Barne-erlijioaren garrantzia: Protestantismoak barne-erlijioaren garrantzia eta Liburu Sakratuak irakurtzeko premia azpimarratu zituen. Ondorioz, eliz zeremonien gutxiespena gertatu zen.
4. Itzulpen lanak: Protestantismoak Liburu Sakratuak irakurri eta ulertzeko itzulpen lanak bultzatu zituen.
5. Hizkuntzen goratzea: Biblia hizkuntza ezberdinetara itzultzean, protestantismoak herrien hizkuntzak goi mailara igo zituen, behar modernoak asetuz.
6. Inprentaren eragina: