Batxilergoa mailako Frantsesa ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Ondorengotza Gerra (1700-1714)

1700. urtean Karlos II.a hil zenean, oinordekorik utzi gabe, Espainiako tronuarengatik gerra sortu zen. Karlos II.ak testamentuan bere iloba Felipe izendatu zuen oinordeko, baina azken urteetan boterean egon zen Mariana emazteak Habsburgoko Karlos iloba nahiago zuen.

Ondorioz, bi aldeen arteko gatazka piztu zen:

• Feliperen aldekoak: Frantziaren babesa zuten.
• Karlosen aldekoak: Britainia Handia, Herbehereak, Portugal eta Austria, Frantzia eta Espainia elkartzearen beldur zirelako.

Aragoiko Koroa, foruak galtzeko beldurrez, Karlosen alde jarri zen. Azkenean, Karlos Alemaniako enperadore izendatu zuten, eta Felipek tronua hartu zuen, Frantzia eta Espainia ez elkartzeko baldintzarekin.

Berriztapen Dekretuak

Felipe V.ak sortutako...

1894ko uztailaren 14ko Estatutuen Izaera

• Lehen mailako iturria: Testu publiko baten zatia, non pribatutako biltzar baten oinarrizko ezaugarriak agertzen diren (EAJ/PNV).
• Artikulatuta dago.
• Egilea: Sabino Arana Goiri.
• Helburua: Ideia honi gehitu nahi ziotenentzat eta aurkari politikoentzat pentsatua.
• Sorrera: 1894an, EAJ/PNVri hasiera emanez.

Estatutuen Azterketa Zehatza

• Lehenengo artikulua: Alderdiaren jaiotza aisialdiko elkarte gisa aztertzen du.
• Bigarren artikulua: Izenaren eta asmatzailearen aipamena.
• Hirugarren artikulua: Alderdiak duen sinesmen katolikoa adierazten da. Jaungoikoa da garrantzitsuena.
• Zazpigarren artikulua: Jarrera erlijiosoak politika bera baino garrantzitsuagoak direla azpimarratzen du.
• Laugarren artikulua: Lagi Zarra, hau da: tradizioa,

Herritar Kontzeptuaren Jatorria

Herritar kontzeptuaren jatorria: DEFINIZIOA

Hiztegian, herritar hitzak definizio hau du: “Antzinako hirietako edo gaur egungo estatuetako biztanlea, eskubide politikoak dituen subjektua”. Bi ezaugarri nagusi hauek ditu:

• Herrialde bateko kidea da.
• Hiriak edo estatuak babestu beharreko eskubideak ditu.

Herritar Greko-Latindar Antzinarokoan

Latinezko civis hitzak herritar esan nahi zuen eta civitas hitzak, hiria. Erromatar zuzenbidean, civis esaten zitzaien baldintza jakin batzuk betetzen zituzten komunitateko kideei; K.a. V. eta IV. mendeetako Grezia klasikoan, polites esaten zieten herritarrei.

Bai Grezian, bai Erroman, dirua izan edo ez, herritarrek hainbat eskubide eta betebehar zituzten, eta garrantzi handia ematen...

Inperialismoaren Hedapena

Lehia politikoaren eta ekonomikoaren eraginez, kolonialismoa berritu egin zen Afrikako kontinentean. Inperialismo hitza 1890 inguruan sortu zen, potentzia ekonomiko nagusiek inperio kolonialak hedatzeko lehia hasi zutenean. Fenomeno hau Afrikan, Asian, Ekialde Hurbilean eta Pazifikoko uharteetan eman zen.

A) Inperialismoaren Arrazoiak

• Arrazoi ekonomikoak: Kontsumo-merkatu berriak bilatzea eragin zuen. Kapitalak inbertitzeko lekuak eta lehengaiak merke lortzeko aukerak ere bilatu ziren.
• Arrazoi politikoak: Potentzia nagusien arteko aurkaritzaren ondorioz sortu zen. Nazionalismoak agintearekin eta ospearekin loturiko politika bultzatu zuen.
• Arrazoi ideologikoak: Nazioaren balioak goresten zituzten jarrera oldarkor eta arrazistak

Aztertuko dugun testua Euskaldun batzokiyaren estatutuak dira, hau da, lehen batzokia (non euskal nazionalistak biltzen ziren Jaun Goikua eta Lege-Zarra Bizkaiko lemaren menpe) arautzen zuten legeak. Bere edukiaren arabera testu politikoa da eta formaren arabera normatibo-juridikoa. Lehen mailako iturriko testua, testu historikoa delako. Egilearen arabera testu kolektiboa da, Sabino eta Luis Arana idatzitakoa. 1894 dataturik dago eta helburu publikoa dauka pertsona guztiei zuzenduta, bereziki euskal nazionalismoaren partaideei. Testua Berrezarkuntzaren garaian kokatu behar dugu. Urte hauetan Euskadin industrializazioa garatzen ari zen. Honek eragin zuen euskal nazionalismoaren garapenean.

Testuaren gaia Euskaldun Batzokiya zuzendu behar duten...

Gaia. FORUAK ETA IRAULTZA LIBERALA. KARLISTADAK ETA FORUAK INDARGABETZEKO PROZESUA (1833-1876). Fernando VII.aren heriotzarekin, 1833, absolutistak eta liberalak aurrez aurre jarri ziren militarki. Karlos Mª Isidro (erregearen anaia) eta Isabel II.aren (erregearen alaba eta aurrekoaren iloba) arteko tronurako oinordekotza lortzeko borroka izan zen aitzakia. Egia esan, gatazka zabalagoa da: landa-mundua hiri-munduaren aurka, goi-burgesia landa-jabeen aurka, erregimen zaharraren aldekoak (absolutistak) erreformisten (liberalak) aurka. Karlistek eta isabeldarrek hiru gerra zibiletan (garrantzi eta hedadura oso desberdinekoak) borrokatu zuten XIX. mendearen erdialdeko urteetan. Foru-arazoa, gai honen gaia, oso aspaldikoa da, baina gatazka horietan

Lerrokatu Gabeko Herrialdeen Mugimendua

Bandung Konferentzian bildu ziren herrialde berriek bloke militarretatik kanpo geratzeko eta jarrera neutrala hartzeko helburuarekin sortutako mugimendua da, metropolien menpekotasuna saihesteko.

Sionismoa

Herri judutarraren askapen nazionalerako mugimendua da. Mugimendu hau Israelgo Estatuaren sorrera ulertzeko ezinbesteko giltzarria da. Europako nazionalismoen gorakadarekin batera sortu zen judutarren artean.

Aiatola

Islamdarren nagusi erlijiosoa da, Iranen nagusiki.

Suezko Kanala

Egipton dago, 163 km luze da eta Europatik Asiara doazen itsasontzientzako laguntza handia da, Hegoafrikatik igaro beharrik ez izateko.

Intifada

Arabierazko hitza da, eta hitzez hitz «asaldura» esan nahi du, baina «matxinada, errebolta,...

Industria Iraultza: Ehungintza eta Lehen Makinak

Ehungintzaren Garapena

• Kotoiaren haria merke eskuratzeko eskakizuna.
• Spinning Jenny iruteko makina.
• Cartwrighten ehungailu mekanikoa.

Lurrun-Makinaren Garrantzia

• James Watten lurrun-makina gabe ezin ziren makinak mugitu.
• Nekazaritza, siderurgia eta meatzaritzaren hazkundea bultzatu zen.

Siderurgia eta Garraio Iraultza

Siderurgiaren Aurrerapenak

• Koke ikatza erregai gisa erabiltzea.
• Fabrikak ikatz-meategietatik gertu kokatu ziren.
• Ehungintzarako makinak eta trenbidea egiteko bultzada handia.

Garraioaren Iraultza

• XVIII. mendean pertsonen eta salgaien garraioa motela zen.
• Kanalen sare berri bat ireki zen.
• Trena iraultza handia izan zen lehorreko garraioan.
• George Stephenson-ek pertsonak eta salgaiak garraiatzeko

Filosofo ingelesa: Locke

Subiranotasuna ez da estatua, biztanleak baizik. Estatuaren gehiegikeriak saihesteko, botere politikoa zenbait erakunderen eta pertsonen artean banatu behar da: legegilea (erakundea), betearazlea (gobernua), judiziala (justizia-auzitegiak). Estatuak lege naturala errespetatu behar du, ezin ditu pertsonen oinarrizko eskubideak kendu edo eskubide horien aurka egin, defendatu egin behar ditu (bizitza, askatasuna, jabetza). "Bi gobernu sistemak" idatzi zuen. Bere ideia frantses ilustratuek hartu zuten.

Aurkikuntza Geografikoen Zergatiak

Ekonomikoak

XV. mendean demografia eta ekonomia suspertu eta horrek produktu eta lehengaien eskaera areagotu zuen (urrea eta zilarra). Konstantinopla turkiarren esku gelditu zenetik: Mediterraneotik...

Espainiako Lurralde Antolaketa Konstituzioaren Arabera

1978ko erreferendum bidez onartu zen Espainiako lurralde antolaketa arautzen duen Konstituzioa. Espainia lurralde deszentralizatua da.

Lurralde Banaketa

137. artikuluak zehazten du estatuaren lurralde banaketa; beraz, estatua, autonomia erkidegoa, probintzia eta udalerriz osatuta dago.

141. artikuluak zehazten du udalerriz osatutako eremuak eratu daitezkeela, eremuaren arabera izen ezberdinak hartuz (adibidez, merindadeak Nafarroan).

Autonomia Erkidegoa:

Probintzia mugakideek, uharteek edo erakunde historikoak dituzten probintziek osatzen duten lurralde erakundea.

Udalerria:

Oinarrizko lurralde erakundeak, herri bat edo gehiagok osatzen dituztenak.

Probintzia:

Udalerri multzo batek osatutako lurralde