Beste ikastaroak mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Ingeniaritza genetikoaren oinarrizko kontzeptuak

Ingeniaritza genetikoa DNA manipulatzeko eta eraldatzeko aukera ematen duten tekniken multzoa da.

• Genetikoki eraldatutako organismoa (GEO): Ingeniaritza genetikoko teknikak erabiliz informazio genetikoa eraldatu zaiona da, bai organismo horri txertatu zaion material genetikoko sekuentzia baten bidez, bai mutazio edo delezio bidez.
• Organismo transgenikoa: Jatorrizko genomakoa ez den gene bat txertatuz, genetikoki eraldatutako organismoa.
• DNA birkonbinatua: DNA-sekuentzia hibridoa, jatorri desberdina duten bi DNA-sekuentziaren bat-egitetik sortua. Bi zatiak DNA ligasa baten jarduerari esker lotzen dira, edota bien arteko birkonbinazioaren bidez.
• Murrizte-entzima: Entzimak ezagut dezakeen sekuentzia

Gaur egun, inoiz baino informazio gehiago dugu eskura: sare sozialak, albiste digitalak, adimen artifiziala edo bideo-plataformak etengabe ari dira datuak eskaintzen. Baina horrek benetan askeago egiten gaitu? Zenbat eta informazio gehiago izan, orduan eta hobeto pentsatzen dugu? Edo, kontrara, informazio gehiegiak manipulazio eta mendekotasun berriak sortzen ditu? Arazo hau kontuan hartu behar da, gure askatasuna eta pentsatzeko gaitasuna jokoan jartzen direlako. Informazio digitalak askatasuna eman dezake, baina arrisku handiak ere baditu.

Kontrola eta manipulazioa aro digitalean

Alde batetik, esan daiteke aro digitalean informazio asko izateak ez gaituela benetan aske egiten. Karl Marxek defendatuko lukeen bezala, garrantzitsuena ez da zenbat...

Historiografia Erroman

Historiografia gertaera historikoen narrazioa eta hizkuntzaren edertasuna bateratzen dituen genero literarioa da. K.a. III. mendean sortu bazen ere, Zesarren garaira arte ez zen lan aipagarririk egin. Greziarrei zor diete latinoek Historiografiaren sorrera, nahiz eta aurretik Annales izeneko testu publikoak izan (apaiz gorenek idatziak).

Tito Livio eta Ab urbe condita

Tito Livio (Patavium, K.a. 59 – Padua, K.o. 17) erromatar historialari garrantzitsua izan zen. Erromako Estatuaren historia monumentala idatzi zuen 142 liburutan, hiriaren sorreratik Druso Nagusiaren heriotzara arte. Gaur egun, 35 liburu baino ez dira gorde.

Olerki Lirikoa Erroman

K.a. II. mendera arte ez zen olerki lirikorik agertu Erroman. Garai hartan, abertzaletasunaren...

Existentzialismoa: Existentzia Esentziaren Aurretik

Existentzia giza esentziaren aurrekoa da. Hau da, lehenengo existitzen gara, eta gero definitzen dugu nor garen. Jaio baino lehen ez dugu ez esentzia ez izaerarik; hau da, ez gara ezer. Geroago, bizitzen hasten denean, gizakia bere erabakien bidez hasten da bere esentzia eraikitzen.

Gainera, ez dago determinismorik, ez dago paturik, eta ez dago aurretik markatutako etorkizunik. Hau da, ez dago bide finko bat; pertsona bakoitzak bere bidea egiten du. Beraz, etorkizuna gizakiaren esku dago. Azkenik, ez dago ezer gizakiaren gainetik. Bakoitzak bere bizitza eta bere izaera sortzen ditu, bere erabakien bidez.

Askatasuna eta Erantzukizun Kolektiboa

Gizakia aske izatera dago kondenatuta. Hau da, erabakitzera...

Euskal Esaera Zaharrak eta Atsotitzak

Hona hemen gure kulturako jakinduria laburbiltzen duten atsotitz eta esaera zaharren bilduma:

• Alperra, beti lanpetuta.
• Arrazoi ez duenak, oihu handi.
• Askoren mina, tontoen atsegina.
• Asto batek baino bik gehiago dakite.
• Aurrean ez dagoena maisutua izan ohi da.
• Azeri zaharrak tranpan txiza.
• Bakoitzak bere gurutzea darama.
• Begi berdeak, dukeak eta erregeak.
• Beharrik gabe erosia, beti garestiegi.
• Beleari ere eder zaio bere ahotsa.
• Berak esan eta berak barre, arinaren seinale.
• Beti lanean ta kaka zorroan.
• Bizarrak ez du egiten gizona.
• Buztana lastozkoa duena, suaren beldur.
• Dakienak hartzen, dakienak ematen.
• Daukanak erakusten du.
• Ederra eta onak, bi dituk/n.
• Egurra: bi aldiz neurtu eta behin moztu.
• Emanak gatxik ez.
• Erretz txarrak,

1. Hiruhilekoa (0-12 aste)

Lehen bisita (≤12 aste)

• Historia klinikoa: Miaketa eta anamnesia.

8. astea: Kontsulta ginekologikoa

• Baginako zitologia: Baginako infekzioak aztertzeko.
• Kolposkopia: Umetokiaren tamaina eta forma aztertzeko.

10. astea: Analitikak

• Odol-taldea eta Rh faktorea: Transfusioak egiteko beharra baloratzeko.
• Zeharkako Coombs-en testa: Odol-taldearekin lotutako arazoak detektatzeko.
• Hemograma: Globulu gorriak, zuriak, hemoglobina eta plaketak neurtzeko (anemia baztertzeko).
• Serologia: Agente infekziosoen aurrean immunitate-maila ebaluatzeko.
• Gernu-analitika: Infekzioak eta giltzurrunen funtzionamendua egiaztatzeko.

12. astea: Azterketak

• Ekografia: Haurdunaldiaren adina eta mota (bakarra edo anizkoitza) zehazteko.
• Transluzentzia nukala:

Garapen ekonomikoa eta gizarte-eraldaketak

1957-1959 artean, autarkia politikaren porrota ikusita, gobernuko teknokrata berriek —Opus Deirekin lotutako ministroek— ekonomia liberalizatzeko neurriak hartu zituzten. 1959ko Egonkortze Planaren bidez, gastu publikoa murriztu, kredituak kontrolatu, pezeta debaluatu eta inportazioei zein atzerriko inbertsioei ateak ireki zitzaizkien.

Desarrollismoa eta hazkunde ekonomikoa

Hasieran ondorio sozial gogorrak izan ziren, baina epe ertain eta luzera garapen ekonomikoa bultzatu zuen, 1960ko hamarkadako “desarrollismoa” deritzona. 1962tik 1975era bitartean, BPGa eta biztanleko errenta bikoiztu egin ziren.

• Hazkundearen arrazoiak: Liberalizazioa, turismoaren gorakada, industria-planifikazioa eta lan-indar

Frankismo berantiarraren krisia

Frankismoaren azken urteetan istiluak areagotu ziren, garapen ekonomikoak erregimenaren aldeko atxikimendurik ekarri ez zuelako. Oposizioa indartu egin zen, grebak ugarituz eta askatasun politiko zein sindikalaren aldeko eskariak eginez. Eliza ere frankismotik urruntzen hasi zen, gotzainek Konkordatua berritzeko eskatuz eta auzo pobreetan lan soziala bultzatuz.

Gatazka politikoak eta errepresioa

1970eko Burgosko epaiketan, ETAko kideen aurkako heriotza-zigorrek nazioarteko presioa eragin zuten. Aldi berean, frankismoaren barruan haustura sortu zen: irekiagoak eta ultra kontserbadoreak. 1973an, ETAk Carrero Blanco hil zuen, krisi politikoa larriagotuz. Arias Navarroren gobernuak, hasierako liberalizazio agintzaren...

Garapen Ekonomikoa eta Gizarte Aldaketak

1957 eta 1959 artean, Nazioarteko Moneta Funtsaren zuzendaritzapean, erregimen frankistak ekonomia eraberritzeko lege-multzo bat onartu zuen. Prozesu honen helmuga nagusia 1959ko Egonkortze Plana izan zen. Aldaketa honen gidariak 1957ko gobernu berrian sartutako teknokratak izan ziren, Opus Deiko kideak, hala nola Navarro eta Ullastres. Hauek eraginkortasun tekniko eta ekonomikorantz bideratutako politika neoliberalak ezarri zituzten.

Helburu ekonomikoak eta liberalizazioa

Helburu nagusiak atzerriko kapitala erakartzea eta gastu publikoa nahiz inflazioa murriztea ziren. Horretarako, pezetaren bihurgarritasuna ezarri zen, soldatak eta gastu publikoa izoztu ziren inflazioa kontrolatzeko, eta estatu-interbentzionismoa...