Beste ikasgaiak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

LIBERALISMOA

➜ Doktrina liberala Industria Iraultzaren testuinguruan sortu zen.

➜ Bere ekarpen nagusiak:

• Lana aberastasun iturria dela adierazten du.
• Produktibitatea handitzeko modu onena lanaren zatiketa da.
• Pertsonen askatasuna aldarrikatzen du, Estatuak jarduera ekonomikoetan egiten duen interbentzioak gaitzetsiz.
• Merkatuak bere burua autoerregulatzen duela uste dute.
• Ekimen pribatuak bizitza ekonomikorako oinarrizko motorea dela adierazten dute.
• “Esku ikustezinaren” teoria: Gizakiak modu berekoi batean jokatu behar duela defendatzen dute, hau egiterakoan gizarte osoarentzat ongizatea eta garapena sortzen dutelako.

MARXISMOA

➜ Doktrina hau XIX. mendean sortu zen, kapitalismoa Europan hedaturik zegoenean eta desberdintasun sozialak oso nabariak...

Marxen Gizaki Alienatua

Puntu honetara helduta, Marxek honako hau ulertzen du gizaki alienatutzat:

1. Bere lanaren ekoizkina

   Bere lanaren bidez eginiko produktuak berak ez diren zerbait gisa kontsideratzen dituenez, bere baitatik aldentzen da gizaki langilea, bere buruaren eta bere produktuen arteko urraketa bat jazorik.

2. Ekoizteko jarduera

   Langileak lan egiteko bere indarra saltzen dio bera ez den beste bati, indar hori helburu lukratiboetarako erabiliko duen beste bati, hain zuzen. Gizakia jarduera produktiboaz egiten denez, bere jarduera hori beste bati saldu beharrean dagoenez gero, bere izaera ere saltzen dio gogoak ematen diona egin dezan: hori dela eta, beste pertsona baten tresna bihurtzen da.

Gauzatzea eta Deshumanizazioa

Beraz, langilea gauza

Objetibismoa

Espainia ez da Europaren garapen maila berean. Bai kultura, politika, teknika zein zientzia eremuetan, Espainia zaharkituta dago eta desfase handia pairatzen du Europarekiko. Desfase horren zergatia zientzia falta da: diziplina intelektuala, zehaztasuna, metodoa, jarrera kritikoa eta arrazionaltasuna. Etekin hobeak eskaini behar dira; boluntarismoa ez da nahikoa.

Perspektibismoa

"Ni eta nire inguru-egoera naiz ni". Zirkunstantziaren arabera begiratzen diot munduari. Errealitatearen inguruan ikuspen anitzak daude, ez dago ikuspegi absoluturik:

• Adinkideak: Garai berean bizi diren guztiak garaikideak dira, baina ez adinkide. Adinkideek ideia eta bizitzeko esperientzia komunak dituzte.
• Perspektiba desberdina: Pertsona biek perspektiba desberdina

ARISTOTELES

Gizartea antolatzeko erari dagokionez, Aristotelesen arabera, gizakiak bizirik iraun nahi badu, gizaki bezala garatzeko ondo antolatutako gizarte batean bizi behar du, gizakia berez soziala baita, hau da, animalia politikoa da. Ikus daitekeenez, hemen ez da Platonengandik urruntzen.

Platonen eta Aristotelesen Gobernu Motak

Platonek eta Aristotelesek estatua antolatzeko bi gobernu mota bereizten dituzte:

• Zuzenak: Guztien ongia bilatzen dutenak (adb: monarkia, aristokrazia eta errepublika).
• Okerrak: Gobernuan daudenen interesak babesten baino ez dituztenak.

Baina gobernatzeko era bakoitza ustel daiteke:

• Monarkia usteltzean tirania bihurtzen da.
• Aristokrazia oligarkia bihurtzen da.
• Errepublika demagogia bihurtzen da.

Erregimen Errealistena

Teorikoki...

Jaun/Andre agurgarria:

Ni Ermuko alkatea naiz, eta gutun honen bidez gure herrian dugun telefonia-estalduraren arazo larria azaldu nahi dizuet. Aspalditik pairatzen dugu egoera hau, eta herritarrek etengabe kexak aurkezten dituzte, baina oraindik ez da irtenbiderik iritsi.

Telefonia-estaldura eskasaren ondorioak

Herriko hainbat tokitan seinalea oso ahula da edo guztiz galtzen da, eta horrek zaildu egiten ditu telefono-deiak nahiz Internetaren erabilera. Gaur egun mugikorra eta sarea ezinbestekoak dira lanerako, ikasketetarako eta eguneroko bizitzarako, baina gure herrian askotan ezin dira normaltasunez erabili. Horren ondorioz, bizilagunek denbora galtzen dute, arazoak izaten dituzte komunikatzeko eta gero eta etsita daude. Alkate gisa, ezin dut...

a) Zenbaki-zentzua garatzeko alderdi esanguratsuak

Zenbaki-zentzua garatzeko, hainbat alderdi landu behar dira Lehen Hezkuntzan, guztiak elkarri lotuta: sistema hamartarra ulertzea, zenbaki motak sailkatzea, eragiketen esanahia barneratzea, algoritmoak erabiltzea, buruzko kalkulua lantzea, estimazioa egitea eta kalkulagailua modu egokian txertatzea.

b) Zenbaki motak zikloz ziklo

Lehen Hezkuntzako zenbaki-zentzuaren garapena hiru ziklotan antolatuta dago:

• 1. zikloa (1.-2. maila): Zenbaki naturalak (N), hiru zifra arte, zatiki sinpleak eta zenbaki erromatarrak.
• 2. zikloa (3.-4. maila): Zenbaki naturalak lau zifra arte eta zatiki propioak (izendatzailea 10 arte).
• 3. zikloa (5.-6. maila): Zenbaki hamartarrak (Q), zenbaki osoak (Z) eta zatiki/dezimalen

“Dakiena bakarrik da aske eta askeago gehien dakiena”, dio Unamunok. Aipamen honek giza existentziaren galdera sakon bat planteatzen du: benetan ezagutza ote da askatasunaren oinarri nagusia?

1. Tesi nagusia eta arazoa

• Tesia: Jakintzak askatasuna dakar.
• Arazoa: Informazio askok ez du zertan pentsamendu kritikoa bermatu. Jakintzak askatu ala baldintzatu egiten gaitu?

2. Aldeko argudioa: Sokrates eta intelektualismo morala

Sokratesen arabera, ezjakintasuna da gaitzik handiena. Jakintzak erabaki autonomoak hartzera garamatza, manipulaziotik ihes eginez.

• Gaur egun: Heziketak fake news eta propaganda identifikatzen laguntzen digu, askatasun handiagoa emanez.

3. Kontrako argudioa: Sartre eta existentzialismoa

Jean-Paul Sartreren ustez, askatasuna baldintza

Gaur egun, inoiz baino informazio gehiago dugu eskura: sare sozialak, albiste digitalak, adimen artifiziala edo bideo-plataformak etengabe ari dira datuak eskaintzen. Baina horrek benetan askeago egiten gaitu? Zenbat eta informazio gehiago izan, orduan eta hobeto pentsatzen dugu? Edo, kontrara, informazio gehiegiak manipulazio eta mendekotasun berriak sortzen ditu? Arazo hau kontuan hartu behar da, gure askatasuna eta pentsatzeko gaitasuna jokoan jartzen direlako. Informazio digitalak askatasuna eman dezake, baina arrisku handiak ere baditu.

Kontrola eta manipulazioa aro digitalean

Alde batetik, esan daiteke aro digitalean informazio asko izateak ez gaituela benetan aske egiten. Karl Marxek defendatuko lukeen bezala, garrantzitsuena ez da zenbat...

Ingeniaritzako ikasgela hau aukeratu dugu, unibertsitateko ohiko eredua delako: ikasleak ilaretan, aurrera begira, eta irakaslea protagonista. Honek erakusten du ikasleek rol pasiboagoa hartzen dutela.

Ikasgela honetan boterea irakaslearen esku dago, berak erabakitzen duelako zer, nola eta noiz irakatsi, eta ikasleek jarraitu egin behar dute; horregatik, rol pasiboagoa hartzen dute. Gainera, antolaketa bera (ilaretan eta isilik) kontrolarekin lotuta dago.

Bestalde, arrakalak ere badaude: generoarena, mutil gehiago daudelako; klasearena, baliabide eta kapital kultural handiagoa dutenek abantaila dutelako; eta hizkuntzarena, ingelesez emateak ez dielako guztiei aukera berdina ematen.

4

Ikasgela honek irakaskuntza eredua erakusten du. Kasu honetan,...

Maixabel Lasaren hitzaldia: bizikidetzaren aldeko mezua

Atzo Maixabel Lasaren hitzaldia entzuteko aukera izan nuen. Maixabel Lasa Juan Mari Jauregiren alarguna da; Jauregi Gipuzkoako gobernadore zibila izan zen eta ETAk 2000. urtean hil zuen. Hitzaldian bere esperientzia pertsonala eta urte hauetan egindako hausnarketak partekatu zituen. Bere testigantza entzuteak asko pentsarazi dit terrorismoaren ondorioei, biktimen sufrimenduari eta gizartean bizikidetza eraikitzearen garrantziari buruz.

Emozioak eta testigantzaren garrantzia

Lehenik eta behin, testigantza entzuteak emozio handiak sortu zizkidan. Batez ere tristura eta enpatia sentitu nituen. Pentsatzea pertsona batek bere senarra atentatu batean galtzea oso gogorra da. Gainera, Maixabelek...