Zientzia-metodoak: Formalak eta Natura Zientziak
Zientzia formalen metodoa
Zientzien sailkapenean, logika eta matematika zientzia formalak direla ikusi dugu. Formal deritze ez direlako zentzumenezko esperientzian dauden objektu edo gertaerez arduratzen, baizik eta:
- Logika: Gure arrazoibideek baliozkoak izateko izan behar duten formaz.
- Matematika: Objektu abstraktuez (zenbakiak, forma geometrikoak eta multzoak).
Esperimentalak ez direnez, deduktiboak dira: abiapuntutzat zenbait premisa hartu, eta horietatik ondorio jakin batzuk ezinbestean ateratzen direla frogatzen dute. Bi funtsezko baldintza bete behar dituzte:
- Zuzentasuna: Kalkuluarekin frogagarriak diren teorema guztiak formalizatu nahi den alorreko baliozko legeak izatea.
- Osotasuna: Baliozko lege guztiak kalkulu formalaz frogagarriak izatea.
Natura zientzien metodoa
Natura zientziek metodo hipotetiko-deduktiboa erabiltzen dute, momentu deduktiboak eta induktiboak uztartuz.
Indukzioaren garrantzia
Induzitzea kasu singular jakinen multzo batetik abiatuta, ondorio orokor batera iristea da:
- Indukzio osoa: Lantzen den alorreko kasu guztiak ezagutzen direnean.
- Indukzio osatugabea: Kasu batzuk baino ezagutzen ez direnean. Kasu honetan, ondorioa ez da egiazkotzat jotzen, probabletzat baizik.
Metodoaren egitura
Hiru mailatan antolatzen da:
- Protokolozko esakuneak: Esperientzien bidez froga daitezkeen gertaera komunikagarriak.
- Legeak: Hipotesiak esperientziak baieztatzen dituenean eta zientzia-komunitateak onartzen dituenean.
- Teoriak: Esakune unibertsalak; horietatik lege guztiak deduzitzen dira.
Metodo hipotetiko-deduktiboaren pausoak
- Arazoaren proposamena: Behaketa eta esperimentazioa oinarri hartuta.
- Hipotesien formulazioa: Matematikoki formulatu eta ondorioak deduzitzen dira (momentu deduktiboa).
- Enpirikoki frogatzea:
- Egiaztapena: Behatutako gertaerek hipotesiarekin bat egiten badute.
- Faltsatzea: Behatutako gertaerek hipotesiarekin bat egiten ez badute.
Hipotesia frogatu denean, lege bihurtzen da.