XX. mendeko pentsamenduaren oinarriak: Marx, Nietzsche, Freud, Darwin
Desberdintasun handiak izan ziren, baina adostasunak ere bai:
- Modernotasunaren ideia nagusien kritika: kontzientzia, arrazoia, erlijioa...
- Paul Ricoeur: Marx, Freud eta Nietzschek ezkutuan dagoen zerbait aurkitzeko susmoa dute. Marxentzat, ekonomia; Nietzscherentzat, boterearen borondatea; eta Freudentzat, inkontzientea.
Darwinek eboluzionismoa
Espezieak eta gizakia denboran zeharreko eboluzioaren fruitu dira. Eboluzioaren mekanismoa > bizitzeko borroka. Hautaketa naturala ematen da: gaituenak, indartsuenak… Freudek “zauri narzista” deitu zion horri. Hiru zauri:
- Galileorena: “Ez gara munduko zentroa”.
- Darwinena: “Eboluzionaturiko primateak gara”.
- Freudena: “Ez gara geure buruaren jabe, inkontzienteak menperatzen gaituelako”.
Marx eta borrokaren kontzeptua
Mundua ez da arrazoizkoa. Zabalkuntza ekonomikoa bizi dugu: klaseen arteko borroka, nagusiak eta esklaboak; burgesia eta proletarioak. Jabetza pribaturik gabeko gizartea lortu nahi du Marxek.
Nietzsche eta mendebaldeko historia
Nietzscherentzat, mendebaldeko historia errore baten historia da: borroka den bizitzarekiko gorrotoak beste mundu bat asmatzera eraman zituen: Platonen ideien mundua edo kristauen zerua. Baina Nietzscherentzat jainkoaren heriotzak aro berri bat sortuko du > supergizakia. Indarra eta bizitzarekiko maitasun tragikoa berreskuratuko dira, eta horretarako arrazoiaren asmakizunak deuseztatu behar dira: erlijioa, morala…
Freud eta inkontzientea
Freudentzat, gizakiaren baitako garrantzitsuena inkontzientea da, eta ez kontzientea: zati txiki bat ageri da, hau da, kontzientea, gehien azpian ezkutatzen den bitartean, hau da, inkontzientea. Sexualitatea bizitza osoan zehar garatzen da. Psikoanalisia izango da Freuden terapia.
Desberdintasun handiak: Marx igualista da, Nietzschek desberdintasuna eta indartsuen elitismoa aldarrikatuko du. Baina bat datoz honetan: optimista ilustratuentzat ez bezala, mundua gatazka da… Mundua benetan azaltzen duena ekonomia da Marxentzat, Nietzscherentzat botere borondatea, Freudentzat inkontzientea edo Darwinen hautapen naturala.