Testu Analisiaren Oinarriak: Testuinguraketa eta Kohesioa

Testuinguraketa

Testu bat aztertzeko kontuan hartu beharreko oinarrizko elementuak:

• Toki Soziala

  Zein toki sozial ezberdinetan gauden: Akademikoa, publikoa, komunikabideak, hezkuntza.

• Egoera Komunikatiboa

  Zein egoera eta zein asmo duen testuak. Zergatik eta zertarako? (Adibidez: entretenitzea, informatzea, arauei buruz informatzea).

• Igorlearen eta Hartzailearen Inplikazioa

  Agurrean edo aditz formetan ikus dezakegu inplikazio maila.

• Estrategiak

  Testua ondo idazteko estrategia ezberdinak:

  1. Bateratua: Solasaldietan erabiltzen da.
  2. Disjuntoa: Hirugarren pertsona erabiltzen da eta aditzak lehenaldian. Denboran eta espazioan kokatzen gaitu. Narrazioetan eta errelatoetan erabiltzen da.
  3. Autonomoa: Lehen eta bigarren pertsona erabiltzen da. Aditzak orainaldian. Ez gaitu ez denboran ez espazioan kokatzen. Instrukzioetan, argudiaketan eta esposaketan erabiltzen da.

• Eduki Mota

  Zer nolako edukia duen testuak, testu generoekin zerikusia duena:

  • Iritziak ematea.
  • Gertaerei buruz informatzea.
  • Fikziozko istorioak kontatzea.
  • Deskribapen fisikoa.

• Erregistroa

  Testu genero bakoitzean erabilitako hiztegi mota adierazten du. Hau formala, neutroa, kolokiala edo informala izan daiteke. Komunena erregistro neutroa da.

Testualizazioa eta Kohesio Mekanismoak

Testualizazioak hiru mota nagusi ditu:

1. Izen Kohesioa

   • Kohesio Mekanismoak (Anafora Nominalak)

     Hitzak errepikatu gabe lotzeko baliabideak:

     • Sinonimoak.
     • Hiperonimoak eta hiponimoak.
     • Serie ordenatuak (urtaroak, asteko egunak...).
     • Eremu semantiko bateko hitzak (testua, ipuina, liburua...).

   • Erreferentzia Mekanismoak

     Elementu bat beste bati erreferentzia egiteko moduak:

     • Izenordain pertsonalak (ni, nire, zure, zuri).
     • Erakusleak (hau, hauek).
     • Toki adberbioak (hemen, hor, han).
     • Konparazio elementuak (bere, berdina, antzekoa).
     • Elipsia (hitzak ezabatzea, adibidez: Erregea altua zen. 50 urte zituen.).

2. Aditz edo Predikatuen Kohesioa

   • Narrazioetan

     Aditz denboren arteko loturak bi funtzioren arabera antolatzen dira:

     • Denborako Muntadurak: Lotura kronologikoki ezartzen dute (aurrekotasuna, aldiberekotasuna, gerokotasuna).
     • Testu-planoak Txandakatzea: Joko diskurtsiboa da, deskribapen fasea eta narrazio fasea desberdintzen dituena. Normalean, aditz denbora eta aspektuaren bitartez desberdintzen dira: Burutua (ekintzak) → Burutugabea (deskribapen fasea) edo Lehenaldia → Orainaldia.

   • Esposaketan

     Normalean orainaldia erabiltzen da, baina batzuetan aldatu egin daiteke lehenaldiarengatik edo etorkizunarengatik, beste gertaera bati erreferentzia egiteko edo informazioa gehitzeko.

   • Argudio Testuetan

     Aditz denbora baino, aditz moduetan nabarmentzen da kohesioa (indikatiboak, subjuntiboak eta baldintzak).