Pertsiarren Manifestua: Absolutismoaren Itzulera eta Liberalismoaren Aurka

1812ko Konstituzioa eta Manifestuaren Arrazoia

Gutun honen arrazoia 1812ko Konstituzioan dago, ideologia liberala zuten pertsonek idatzi baitzuten. Konstituzioa erregea falta zen garaian idatzi zen, Independentzia Gerran, eta Antzinako Erregimenarekin amaitzea nahi zuen, monarkaren kalterako. Lege honek inprenta askatasuna ezarri zuen, gremioak ezabatu zituen merkatu askearen alde, Inkisizioa abolitu zuen, nazio subiranotasuna aldarrikatu zuen, hiru botereak banatu zituen. Laburbilduz, aurretik zegoen guztia hautsi zuen, absolutismoa barne. Horrela, Konstituzioak Fernando VII.a erregetzat aitortu zuen, baina ez errege absolutu gisa, konstituzio-errege baizik. Frantziarekin gerra amaitzean, 1814an Fernando VII.a Espainiara itzuli zen. Hori zela eta, hainbat jeneralek absolutismoa berrezartzeko eskatu zioten, eta hainbat diputatu absolutistek babesa eman zioten erregeari, aztertzen ari garen testu hau idatziz eta Cadizko Konstituzioa baztertuz.

Absolutismoaren Justifikazioa eta Ezaugarriak

Erregea sei urtez kanpoan izan zen Independentzia Gerrak iraun zuen bitartean, eta gutunaren egileek urte horiek pertsiarrek zuten ohitura batekin konparatu zituzten testuaren hasieran. Ohitura hori errege bat hiltzean gobernu gabeko bost egun igarotzean datza. Beraz, absolutistek erregea ez zegoen sei urteak anarkiaz beteriko garaia balitz bezala azaltzen dituzte, erregea baita ordena ezarri dezakeen bakarra.

Ondoren, monarkia absolutuaren ezaugarri nagusiak azaltzen dira:

• Testuak dio erregearen boterea jainkozkoa dela eta, horregatik, ukaezina, bigarren ahapaldiko lehenengo bi lerroek dioten bezala.
• Absolutismoa konkista-eskubidearen bidez edo pertsonek aukeratu zutelako ezarri zen. Hau aztertuz, kontraesan bat dagoela esan daiteke: hasieran jainkozkoa dela esaten baitu eta gero pertsonek aukeratua.
• Ahapaldi honek absolutismoa justifikatzen du, esaten baitu ez dela botere abusua, herritarren interesak zaintzen dituela eta botere mota hau nahi ez dutenak obeditzera behartzen dituela. Hemen ere kontraesan bat dago: absolutismoa nahi ez dutenak hau betetzera behartzen baditu, botere abusua dagoela ulertzera eramaten baitu.

Zati honetan argi geratzen da gutunaren egileek absolutismoa zilegi den botere mota bakarra dela uste dutela, 1812ko Konstituzioaren nazio subiranotasuna baztertuz.

Azken ahapaldian eskaera bat dago: ezarri berri den liberalismoa utzi eta Antzinako Erregimenera itzultzeko. Hau sendotzeko, Cadizko Konstituzioa injustoa eta desegokia dela dio azken lerroan. Horrek erakusten du egileak Erregimen Zaharreko pribilegiatuak direla, hau da, jauntxoak, goi noblezia eta kontserbadoreak. Izan ere, Cadizko Konstituzioan pribilegioetan oinarritutako gizarte-eredua ezabatzen da.

Hau estamentu honentzat gogorra izan zen, legearen arabera zergak guztiek ordainduko zituztela esaten baitzen, beraien egoera esklusibo hori kenduz. Gainera, Konstituzioa liberala zen, absolutismoaren kontrakoa.

Manifestuaren Ondorioak eta Absolutismoaren Itzulera

Pertsiarren Manifestuak 1812ko Konstituzioaren egoera liberalarekin amaitu zuen, honi esker Fernando VII.ak Gorteen deialdia ilegala zela esan baitzuen eta Konstituzioa abolitu zuen. Beraz, 1814tik aurrera Erregimen Zaharrera itzuli zen. Liberalak eta aurreko gobernuko kideak zapalduak izan ziren, eta askok erbestera ihes egin zuten. Horrez gain, monarkak prentsa askatasuna ezabatu eta Inkisizioa berrezarri zuen.

Hala ere, herritarrek 1812ko Konstituzioarekin bat egiten zuten sentimenduak zituzten, eta horregatik hurrengo urteetan pronuntziamendu militarrak nagusitu ziren, liberalismoa berriro itzultzeko. Altxamendu hauetako batek arrakasta izan zuen, Riego jeneralak gidatuta, eta 1820an Cadizko Konstituzioa berriro ere indarrean jarri zen. Hala ere, 1823an Fernando VII.ak absolutismoa berrezarri zuen, iraultzaileen ahaleginak zapalduz.