Ontologia: Jainkoaren existentziaren frogak

Ontologia

Agustinek bi eratako izakiak bereizten ditu: alde batetik, Izaki Absolutua edo Jainkoa, eta bestetik, hark sortutako izaki kontingenteak.

Jainkoaren existentzia eta ideia eredugarriak

Jainkoa, Izaki Absolutua, Betierekoa, Perfektua, guztiz Ona, guztiz Justua eta Aldagaitza da. Jainkoa arima fededunean frogatua agertzen da; arima gai da Egia, Beharrezkoa eta Aldagaitza den Jainkoa ezagutzeko, baina ezagutza hori ezinezkoa izango litzateke Haren (Jainkoaren) existentziarik gabe.

Jainkoaren existentzia: Tomas Akinokoren bost ibilbideak

Tomasek, Jainkoaren existentzia frogatzeko, laburrak eta argiak izanik klasikoak bihurtu diren bost ibilbide adierazten ditu:

• Mugimenduarena: Lehen froga honek Aristotelesen eragina du, eta munduan dagoen mugimenduaren esperientzia du abiapuntu; mugimenduan dagoen oro beste zerbaitek mugitua izan behar du, ezer ezin delako mugitu bere kabuz, eta, infinitura ezin daitekeenez jo mugimenduaren hasiera aurkitzeko, Lehen Motor bat onartu behar da, inork mugitu ezin duena eta mugimenduaren iturri dena. Horri Jainkoa deitzen diogu.
• Kausa eragilea: Bigarren frogak kausa eragilea aztertzen du; kausa oro bere aldetik kausatua da; eta hori beste batek kausatua, eta, horrela infinituraino jo ezin dugunez, Azken Kausa bat existitu behar da. Azken Kausa horri Jainkoa deitzen diogu.
• Kontingentziagatik: Hirugarren froga kontingentziaren kontzeptuaz aritzen da. Izaki oro garai batean izaki eza izan zen; ezer ez da beharrezkoa (nahitaezkoa); dena (existitzen den oro), bada, izateko potentzian zegoen, baina une batean potentzialtasun hori gainditu zuen izaki izatera igaroz. Izaki Beharrezko (nahitaezko) bat ezinbestekoa da izaki kontingenteak izateko, potentziatik izatera igarotzea ahalbidetzen duena, eta horri Jainkoa deitzen diogu.
• Perfekzioen mailetatik: Laugarren frogak izakien perfektutasun handiagoaren edo txikiagoaren atzean Izaki Guztiz Perfektu bat onartzen du, eta horrek izakietan perfekzio handiagoa edo txikiagoa dagoela bereizteko ideia eredugarriak jartzen ditu gizabanako bakoitzaren baitan.
• Kosmosaren ordenatik: Bosgarren froga teologikoa da. Estoikoek adierazia eta Zizeronek eta Senekak zehaztua. Unibertsoan, kosmosean, ordena dago, eta kosmosa bere mugimenduarekin eta bilakaerarekin helmuga baterantz doa. Eta Goi Adimen hori Jainkoa da.

Tomas Akinokoak ez du uste Jainkoa berehala kontenpla daitekeenik, baina historikoki interesgarria da jakitea Jainkoaren existentzia ez duela inolaz ere zalantzan jartzen, eta gogoeta eginez aurkitzen saiatzen dela.