Giza Gorputzaren Anatomia eta Patologia: Hezurrak eta Artikulazioak

Artikulazioak

Hezurren arteko loturak dira, finkotasuna eta mugikortasuna ematen dizkietenak. Hiru mota nagusi daude:

• Finkoak (Sinartrosiak): Ez dute barrunbe artikularrik, mugiezinak dira. Adibidez, bizkarrezurreko ornoen arteko loturak.
• Erdifinkoak (Anfiartrosiak): Mugimendu mugatua dute, ehun kartilaginosoz lotuta.
• Mugikorrak (Diartrosiak): Mugimendu maximoa dute, ehun konektiboz lotuta eta kapsula sinobialaz inguratuta.

Lotailuak

Artikulazioak osatzen dituzten hezur guztietan txertatzen diren zuntz-egiturak dira, eta hezurrari finkotasuna ematen diote.

Meniskoa

Ilargi-erdi formako egiturak dira, eta beren lodiera kanpotik barrura txikituz doa. Beren funtzioari esker, belaunari egonkortasuna ematen diote.

Patologia

Artikulazioekin eta hezurrekin lotutako ohiko patologiak:

• Artritisa: Artikulazioen hantura.
• Artrosia: Kartilagoaren higadura (hezur-muturrak babesten dituen ehunaren higadura).
• Errakitismoa: D bitaminaren gabeziaren ondorioz sortzen da, eta hezurren deformazioarekin agertzen da.
• Errehabilitazioa: Lesio baten ondorioz kaltetuta geratu den gorputz-atala birgaitzea.
• Haustura: Hezur baten, plaka epifisi baten edo kartilago artikularraren egituraren apurketa.
• Luxazioa: Hezur bat artikulaziotik guztiz ateratzen denean gertatzen den lesioa.
• Zaintiratua: Lotailuen gehiegizko luzatze edo urratze baten ondorioz gertatzen den lesioa, artikulazioaren mugimendua mugatzen duena.
• Hernia diskala: Ornoen arteko diskoak desplazatzean, bizkarrezurraren zurruntasuna eragiten du, bizkarrezur-muinaren konpresioa sortzen du eta min handia eragiten du.
• Kaltzemia: Odoleko kaltzio-kontzentrazioa.
• Osteoporosia: Hezur-masa gutxitzen da eta hezurra ahuldu egiten da, hausturak izateko arriskua handituz. Osteoblastoen jarduera gutxitzen da eta osteoklastoen xurgapena handitzen da, osteopenia garatuz.

Osteoporosiaren faktoreak eta prebentzioa:

• Eragiten duten faktoreak:
  1. Kongenitoak
  2. Alterazio hormonalak
  3. Inaktibitatea
  4. Zahartzaroa
• Prebentzioa: Metabolismo osteominerala erregulatzen duten hormonak kontrolatu behar dira, mineralak ondo kudeatu, eta mineralak eta D bitamina kontrolatzeko dieta egokia egin eta eguzkia hartu.

Gorputz-adarrak

Goiko gorputz-adarra

Gerri eskapularra, besoa, besaurrea eta eskua osatzen dute.

• Gerri eskapularra: Adar bakoitzean klabikulaz eta eskapulaz dago osatuta. Klabikula hezur luzea da, eta eskapula laua.
• Besoa: Humeroa da bere hezurra, eta kubituarekin eta erradioarekin artikulatzen da. Bi hezur horiei esker, besoa mugitu dezakegu.

Beheko gorputz-adarra

Sabel-gerria (koxalak), izterra (femurra), zangoa (tibia eta peronea) eta oina (tartsoa, metatartsoa eta falangeak) osatzen dute.

• Sabel-gerria: Bi aldeetatik koxalek osatzen dute, eta koxal bakoitzak iliona, iskiona eta pubisa ditu. Gizonezkoaren eta emakumezkoaren sabel-gerria ezberdina da.
• Izterra: Femurra dago, gorputzeko hezur luzeena. Goialdean buru bat dauka, eta koxalarekin lotzean aldaka eratzen du.
• Zangoa: Tibia eta peronea ditugu. Belaunaren aurrealdean disko itxurako hezur bat, errotula, dago zangoa aurrera toles ez dadin.

Hezurrak

Aurpegiko hezurrak

Hauek dira aurpegiko hezur nagusiak:

1. Etmoide hezurra (sudurzuloen ondoan)
2. Malko-hezurrak (betzuloen beheko aldean)
3. Masailezurra (goiko baraila eratzen du)
4. Bomer hezurra (sudurraren erdiko trenkada eratzen du)
5. Sudurraren hezur propioak
6. Baraila (hitz egiterakoan eta murtxikatzean mugitzen dugu)
7. Hezur zigomatikoa (masail-hezurra)

Garezurraren arteko joskurak

Garezurreko hezurren artean dauden joskurak:

• Koronala: Hezur frontalaren eta parietalaren artean.
• Sagitala: Parietalen artean.
• Lambdoidea: Okzipitalaren eta bi hezur parietalen artean.