Giza zirkulazio-sistema, odola eta giltzurrunak: oinarrizko kontzeptuak

Laburpena

Dokumentu honek giza anatomiaren eta fisiologiaren oinarrizko kontzeptuak laburtzen ditu: homeostasia, bihotzaren funtzionamendua, odolaren eta linfaren funtzioak, giltzurrunen iragazketa eta bihotzaren egitura. Ikaslea zirkulazio-sistemaren eta iraizketa-aparatuaren osagai nagusiak ezagutuko ditu, baita haien funtzio nagusiak ere.

Funtsezko puntuak

Homeostasia: barne-ingurunea aldaketarik gabe mantentzea.
Sistolea bihotzaren uzkurdura da, eta diastolea erlaxatzea.
Odolak nutrizioa, arnasketa, iraizketa, babesa eta erregulazio termikoa egiten ditu.
Globulu gorriak nukleogabeak dira; globulu zuriak nukleodunak eta handiagoak.
Linfa-sistemak zelulen artean geratzen den likido-oberakina biltzen du eta odolera itzultzen du.
Nefrona giltzurrunen egitura mikroskopikoa da, eta iragaspena Bowmanen kapsulan gertatzen da.

Frogatu zeure burua

Kontzeptu Biologikoak

Homeostasia: Barne-ingurunean aldaketarik gabe eustea eta haren propietateak gorabeherarik ez izatea.
Nefrona: Giltzurrunak eratzen dituzten egitura mikroskopikoak dira.
Sistole: Bihotzaren uzkurdura-mugimendua.
Diastole: Bihotzaren erlaxatze-mugimendua.
Plaketa: Globulu zuri batetik eratorritako zelula-zatiak.
Miokardioa: Bihotzeko paretak (giharra).
Mitrala: Bihotzeko ezkerraldeko balbula, aurikula eta bentrikuluen artekoa.
Aorta: Arteria; ezkerreko bentrikularekin lotuta dago eta gorputz guztira eramaten du odola.

Zirkulazio-sistema eta Odola

Zainen bidez odola bihotzera sartzen da eta arterien bidez bihotzetik ateratzen da. Linfa, linfa-hodietatik eta likido interstizialetik doa zelulen artean. Globulu gorriak nukleogabeak dira; zuriak, aldiz, nukleodunak eta zelula handiagoak dira.

Odolaren funtzioak

Nutrizioa: Mantenugaiak garraiatzen ditu digestio-aparatutik organismoko zelula guztietara.
Arnasketa: Oxigenoa garraiatzen du birikietatik zeluletara.
Iraizketa: Zelulek eratutako hondakinak bildu eta iraitz-aparatura eramaten ditu.
Babesa: Organismoko babes-zelulak garraiatzen ditu.
Erregulazio termikoa: Gorputzeko tenperatura erregulatzen parte hartzen du.

Bihotzaren funtzionamendua: diastole aurikularra, sistole aurikularra, diastole bentrikularra eta sistole bentrikularra.

Linfa-sistema

Linfa: Linfa-hodietara sartzen den likido interstiziala da.
Linfa-kapilarra: Likido interstiziala biltzea da bere funtzioa.
Linfa-hodiak: Zainen antzekoak dira eta odolaren zirkulazio-sisteman bukatzen dira.
Linfa-gongoilak: Zabalgune txikiak dira.
Linfa-funtzioa: Zelulen artean geratzen den likido-oberakina biltzeaz eta odolera itzultzeaz arduratzen da.

Iraizketa eta Giltzurrunak

Iragaspena: Odola iragaztea da; Bowmanen kapsulara pasatzen da.
Xurgapena: Ura, azukrea eta glukosa xurgatzea da.
Giltzurruna: Giltzurrun-azala, giltzurrun-muina, nefrona, ureterra, giltzurrun-pelbisa, giltzurrun-zaina eta giltzurrun-arteria.

Anatomia eta Zirkulazioa

Marrazkia (Bihotza): Aorta arteria, birika-arteria, aorta balbula sigmoidea, birika-zaina, ezkerreko aurikula, balbula mitrala, ezkerreko bentrikula, bentrikulu arteko pareta, beheko kaba zaina, eskuineko bentrikula, balbula trikuspidea, birika-balbula sigmoidea, eskuineko aurikula, birika-zaina eta goiko kaba zaina.
Odol-zirkulazio bikoitza: Aorta arteria, birika-arteria, ezkerreko birika-zaina, beheko kaba zaina, eskuineko birika-zainak eta goiko kaba zaina.
Linfozitoa: Gongoiletan sartzen dira.

Ohiko galderak

Zer da homeostasia?

Barne-ingurunea aldaketarik gabe mantentzeko gaitasuna da. Dokumentuaren arabera, haren propietateak gorabeherarik ez izatea da helburua.

Zein da sistolearen eta diastolearen arteko aldea?

Sistolea bihotzaren uzkurdura-mugimendua da, eta diastolea bihotzaren erlaxatze-mugimendua. Bi faseek bihotzaren zikloa osatzen dute.

Zein funtzio betetzen ditu odolak?

Mantenugaiak garraiatzen ditu, oxigenoa zeluletara eramaten du, hondakinak iraizketa-aparatura bideratzen ditu, babes-zelulak garraiatzen ditu eta tenperatura erregulatzen laguntzen du.