Galiziako Literatura Frankismoaren Garaian: Exilioa, Isiltasuna eta Berreskuratzea

Galiziako Literatura Frankismoaren Garaian

Gerra zibilaren ondoren, Galiziako gerra zibilaren ondorengo diktadura frankistak legezkotasun errepublikarra ezabatu zuen, eta Galiziako hizkuntza eta kultura zapaldu zituen. Ondorioz, politika, kultura eta ekonomia arloetan hainbat murrizketa eta errepresio gertatu ziren, eta galiziar herriak zailtasun handiak izan zituen bere burua adierazteko.

Errepresio horren adibide dira fusilamenduak, preso politikoak eta exiliatuak. Bertan, Luis Seoane, Castelao, Lorenzo Varela eta Emilio Pita bezalako pertsonaiak nabarmendu ziren. Gainera, barnealdean ere erresistentzia kultural bat sortu zen, Galaxia editorialaren inguruan, eta gizarte-mugimendu antifrankistak garatu ziren, hala nola lan-eskubideen aldeko borrokan eta ingurumenaren aldeko protestetan.

Literatura exilioan

Exiliatutako idazleek kultura eta literatura garatzen jarraitu zuten. Argitaletxeak sortu zituzten galiziar liburuak argitaratzeko, antzerkia sustatu zuten eta etorkinen artean kultura galiziarra zabaldu zuten.

• Luis Seoane: emigrazioa eta exilioa gaitzat hartu zituen lanetan, eta antzerki-lanak ere idatzi zituen.
• Eduardo Blanco Amor: A esmorga eta Os biosbardos bezalako lanak, haurtzaroaren eta nerabezaroaren gaiak lantzen dituztenak.

Narratiba eta poesia postgerran

Narratiba errealismo magikoaren eta tradizio oral herrikoiaren nahasketa bihurtu zen. Cunqueiro-k, adibidez, errealitatea eta fantasia uztartu zituen, eta Merlín e familia bezalako lanak idatzi zituen. Anxel Fole-k, berriz, Galiziako landa-mundua eta misterioa deskribatu zituen.

Narratiba berritzailea

1960ko hamarkadan, narratiba berritzeko mugimendu bat sortu zen, nouveau roman frantsesaren eraginez. Xosé Luís Méndez Ferrín-ek, Percival e outras historias eta O crepúsculo bezalako lanetan, konplexutasuna eta lirismoa uztartu zituen. Xosé Neira Vilas-ek, Memorias dun neno labrego lanean, diktaduraren garaiko haurren oroimena jaso zuen.

Poesia: 1936ko belaunaldia eta gerora

Poesian, Uxío Novoneyra-k paisaia eta soliloquioa landu zituen, eta Os eidos eta Elexías do Courel bezalako lanetan gizarte-kritika ere egin zuen. Manuel María-k poesia intimoa eta soziala uztartu zuen, eta Xohana Torres-ek emakumezkoen ahotsa indartu zuen, Do sulco eta Tempo de ría lanetan.

Celso Emilio Ferreiro-k, berriz, Cantigas de escarnio e maldizer bezalako lanetan, ironia eta satira erabili zituen gizakiaren ahultasunak salatzeko.

Ondorioa

Frankismoaren garaiko Galiziako literatura, exilioaren, errepresioaren eta berrikuntzaren arteko tentsioan garatu zen. Idazleek kultura galiziarra mantendu eta berritu zuten, eta gaur egun ere haien eragina nabari da galiziar literaturan.