Ezagutzaren Teoria San Agustinen Filosofian

Ezagutzaren Teoria

Ezagutzaren teoria honetan, Platonen eragina nabarmentzen da. Gizakia gorputzez eta arimaz osaturiko izakia denez, ezagutzaren prozesuan aztertzen du Agustinek bataren eta bestearen zeregina.

Ezagutza Motak Agustinen Filosofian

• Ezagutza sentikorra: Objektuak sumatzea da. Objektuek gure zentzumenetan aldaketak eragiten dituzte, baina aldaketa horiek ez dira ariman gertatzen. Arima gorputzak jasandako eraldaketaz jabetzen da, eta horren bidez, gauzak, objektu fisikoak, ezagutzen ditu. Beraz, benetako egia ezin da lortu ezagutza sentikorraren bidez; benetako egia arimak bere baitan aurkituko dituen objektu aldaezinak ezagutzean datza.
• Arrazoizko ezagutza: Zentzumen bidezko ezagutza baino askoz garrantzitsuagoa da. Bi maila bereizten ditu Agustinek:
  • Zientzia ezagutza: Kanpoko errealitateari buruzko ezagutza ematen du. Arrazoimena sentipenen datuetatik abiatzen da, eta sentipen-datu horien bidez, ezagutzen dituen objektu horiei buruzko judizioak egiten ditu, betiereko ereduekin alderatuta, hau da, jainkozko argiztapenetik datozen ideiekin.
  • Jakinduria ezagutza: Betiereko egiak ezagutzera garamatza. Betiereko egiak edo mundu fisikoko gauzen ideia eredugarriak Jainkoak gizakiaren baitan ezarri ditu, eta ideia horiek diren bezala ezagutzeari edo ikusteari kontenplazioa ere deitzen zaio.

Argiztapen Jainkotiarra eta Egiaren Ezagutza

Platonen ustez, mundu sentigarrian eguzkiak objektuak ikusgai bihurtzen dituen modu berean, egia aldaezinak ezagut daitezke Ongiak argiztatzen dituelako, Ongia ikusgarritasun eta ikusmen-printzipioa baita. Hiponako filosofoak, San Agustinek, aldiz, egia aldaezin horiek Jainkoak argitzen dituela dio. Eguzkiaren argiak gauza sentigarriak ikusgai bihurtzen dituen bezala, jainkozko argiztapenak ikusgai bihurtzen dizkio betiereko egiak (ideiak) adimenari.

Betiereko egia aldaezinak eta beharrezkoak ezin ditugu aldakorra, denborazkoa eta kontingentea den esperientziaren bidez ezagutu; eta aldi berean, aldakorra, denborazkoa eta kontingentea den gure adimenak ezin ditu atzeman. Jainkozko argiztapen hori naturala eta arrunta da mundu sentikorraz ari garenean, baina naturala eta berezia betiereko egiaz ari garenean. Ez dira nahikoa ezagutza eta ezagutgaia; horiez gainera, argia behar da. San Agustinek, beraz, Jainkoaren aztarna aurkitzen du gizakiaren barnean.

Barnerapena eta Egiaren Aurkikuntza

Abiapuntua ez dago kanpoan, barnean baizik. Egia, beraz, gizakiaren alderik sakonenean dago, haren kontzientzian. Egia aurkitzen duen pentsamenduak bere buruaren nabaritasunetik abiatu behar du; autokontzientzian zalantzagabeko eta ukaezinezko abiapuntua aurkitzen baitu. Gizakiak bere barnean hauxe aurkitzen du:

• Alde batetik, bere buruaren izaera aldakorra eta ezegonkorra aurkitzen du; gizakiaren ezagutza sentikorrak objektu ezegonkorrak eskaintzen baititu. Zentzumenek egonkortasun hori eskaintzen ez badigute, espirituaren barnean bilatu behar da.
• Bestetik, gizakiak bere barnean egia aldaezinak aurkitzen ditu: matematikako egietatik hasi eta egia zalantzagabeko eta unibertsaletaraino. Haien oinarria ezin da aldakorra den giza izaera edo natura izan; jainkozko adimenean izan behar dute oinarria, ideiak, ereduak bezala, Jainkoagan daudelako.

Orduan, Jainkoak gizakia argitzen du egia aldaezinak, egia eredugarriak, absolutuak ezagutzeko. Egia horiek gizakiak bere barnean, bere kontzientzian, aurkitzen ditu, Jainkoak berak ezarri dituelako gizakiaren barnean.