Zer da euskal ohitura eleberria?

Herri baten ohiturak eta bizimodua deskribatzen dituen eleberri mota da, historia baten inguruan. Baserri giroaren eta arrantzaleen bizimoduaren aldekoa da.

Zein da lehen euskal eleberria?

Txomin Agirrek idatzi zuen Auñemendiko lorea, euskal eleberriaren sorreran funtsezkoa izan zena.

Zein sari irabazi zuen Bernardo Atxagak Obabakoak lanagatik?

1989an Espainiako Narrazio Sari Nazionala irabazi zuen.

Euskal ohitura eleberria: ezaugarriak eta egileak (Txomin Agirre, Etxeitia, Atxaga, Lertxundi)

Laburpena

Dokumentuak euskal ohitura eleberriaren ezaugarri nagusiak azaltzen ditu: herriko ohiturak, baserri eta arrantzale giroa eta pertsonaia sinpleak. Gainera, Txomin Agirre, Jose Manuel Etxeitia, Bernardo Atxaga eta Andu Lertxundi egileen bizitza, lanak eta sariak laburki aurkezten ditu.

Funtsezko puntuak

Ohitura eleberria herri baten ohiturak eta bizimodua deskribatzen dituen narrazioa da.
Euskal ohitura eleberria XX. mendean garatu zen, Europakoa XIX. mendean sortu zen bitartean.
Ezaugarriak: baserri eta arrantzale giroa, euskaltzaletasuna, abertzaletasuna eta kristautasuna.
Txomin Agirrek idatzi zuen lehen euskal eleberria, Auñemendiko lorea, eta Garoa (1912) eta Kresala (1906) bere lan nagusiak dira.
Bernardo Atxagak Obabakoak lanagatik 1989an Espainiako Narrazio Sari Nazionala irabazi zuen.
Andu Lertxundik Tristeak kontsolatzeko makina eta Hunik arrats artean lan aipagarriak idatzi ditu.

Frogatu zeure burua

Euskal Ohitura Eleberria: Ezaugarriak eta Egileak

Euskal ohitura eleberriak herri bateko ohiturak eta bizimodua deskribatzen ditu, historia baten inguruan.

Ezaugarri nagusiak

Europako ohitura eleberria XIX. mendean sortu zen; Euskal ohitura eleberria, berriz, XX. mendean.
Baserri giroaren eta arrantzaleen bizimoduaren aldekoa.
Euskaltzaletasunak, abertzaletasunak eta kristautasunak garrantzi handia dute.
Bizimodua: ideala, ona eta garbia.
Kanpotik etorritako pertsonaiak oso gaiztoak dira.
Pertsonaia sinpleak: zintzoak oso zintzoak eta gaiztoak oso gaiztoak.

Txomin Agirre (1864-1920)

Ondarroan jaioa, euskal idazlea. Kapilaua eta apaiza izan zen Gasteizko seminarioan eta Karrantzan. Euskaltzaindia sortu zenean, euskaltzain oso eta zuzendari izan zen.

Euskal eleberria berandukoa izan zen (XIX. mende amaiera). Txomin Agirre euskal eleberriaren sorreran funtsezkoa izan zen, berak idatzi baitzuen lehen euskal eleberria: Auñemendiko lorea.

Lan nagusiak:

Kresala (1906): Arrantzaleen bizimodua eta amodiozkoa.
Garoa (1912): Baserri giroko familiaren bizimodua.

Jose Manuel Etxeitia (1848-1915)

Mundakan jaio eta hil. Joana izeneko neska batekin ezkondu eta seme bat izan zuen, Salvador. Bilboko Nautika Eskolan ikasi zuen, pilotuaren titulua atera eta Liverpoolera joan zen, gero Filipinetara 16 urtez. Manilako presidentea, Kamera Komertzioko presidentea eta Portuko kontseilaria izan zen. Mundakara bueltatu eta idazle bihurtu zen. Armadan ere egon zen.

Liburuak:

Au ori ta bizitza
Josecho
Jayoterri maitia

Ohitura eleberriaren garapena euskal literaturan garrantzitsua izan zen. Txiardegik ohitura eleberriari amaiera emateko, Leturiaren egunkari ezkutua idatzi zuen, existentzialismoa gai hartuta.

Bernardo Atxaga (Joseba Irazu)

Asteasun jaioa. Txikitatik Bilbon bizi izan zen, eta gaur egun Gasteizen bizi da.

Ikasketak eta ibilbidea

Ikasketak: Asteasun, Andoainen eta Donostian. 1968-1973 bitartean, Bilboko Unibertsitatean Ekonomia eta Bartzelonan Filosofia eta Letrak ikasi zituen.
Lanbideak: 1973an soldadutza; 1976an banku batean; 1977-1980 bitartean Pott taldeko kide izan zen, baina 1980an taldea sakabanatu eta idazle bihurtu zen.

Lan nagusiak eta sariak

Etiopia: Olerkiak.
Obabakoak: Narratiba. 1989an Espainiako Narrazio Sari Nazionala irabazi zuen.

2006an Euskaltzaindian sartu zen.

Andu Lertxundi

Orion jaioa, Zarautzen bizi da. Bere benetako izena Angel da, baina Andu erabiltzen du aitaren herriaren izena delako.

Ibilbidea eta lanbideak

Ikasketak: Magisteritza, Filosofia eta Letrak (Donostian, Valentzian, Erroman).
Lanbideak: Zarauzko ikastolan irakasle eta zuzendari. 1982-1985 bitartean Euskal Herriko Idazle Elkarteen presidentea. Hamaseigarren aidanez pelikularen zuzendaria. Euskaltzaindiaren partaidea.
Gaur egun: Idazlea eta Berria egunkariko kolaboratzailea.

Liburuak eta sariak

Mota askotako liburuak idatzi ditu, haur eta gazte literaturan 30 liburu baino gehiago argitaratuz.

Lan aipagarriak:

Tristeak kontsolatzeko makina
Hunik arrats artean (Eleberria)

Sariak:

1983 eta 1999: Argizariaren Eguna Euskal Literatura Saria.
2010: Eskarmentuaren paperak lanagatik Espainiako Literatura Sari Nazionala.