Euskal Gobernua erbestean: II. Mundu Gerra eta Baionako Ituna
Euskal Gobernua erbestean: 1936-1939
1936-1939ko Espainiako Gerra Zibilaren barruan, Bizkaia 1937an bando nazionalaren menpe erortzean eta, batez ere, Katalunia erortzean, Euskal Gobernuak bi erronka nagusi izan zituen: alde batetik, bere biziraupena antolatzea erbestean eta, bestetik, bere helburu eta lan handienak Frantzian zeuden milaka errefuxiatuen laguntzara bideratzea. Horrekin batera, Jose Antonio Agirre lehendakariak eta EAJk euskal oposizioaren lidergoa mantendu zuten, indar eta erakunde politiko guztien arteko kohesioa lortuz.
II. Mundu Gerra eta lehendakariaren estrategia
II. Mundu Gerraren hasieran eta Alemaniaren hasierako garaipenen ondorioz, Euskal Gobernuko kideen dispertsio handia gertatu zen. Hala ere, lehendakariaren begirada gerraren bukaeran zegoen jarrita, Euskadiren askatasuna lortzeko itxaropenarekin. Garai honetan, Agirre lehendakariak protagonismo nagusia hartu zuen, aliatuekin lankidetza bultzatuz.
Euskadiko Bloke Nazionala eta 1944ko berrantolaketa
1944ko martxoan, Frantzia askatuta, alderdi politikoen berrantolaketarako garaia iritsi zen. EAJk euskal indar politiko eta sindikatu nagusiak batuko zituen erakundea bultzatu zuen: Euskadiko Bloke Nazionala. Erakunde honek helburu argiak zituen:
- Bide politikoa jorratzea Euskadin bertan.
- Aliatuekin hitzarmenak egitea.
- Frankismoaren aurkako borroka antolatzea.
Helburua Euskadi estatu independentea izateko aukerak bultzatzea zen, frankismoaren amaiera hurbil egon zitekeela uste zen garaian.
Europako integrazioa eta demokrazia kristaua
Euskal Gobernuak eta Jose Antonio Agirrek bultzatutako jardueren artean, Europako Demokrazia Kristauaren antolakuntza eta Europako Mugimenduaren sustapena nabarmentzen dira. Bi oinarri nagusi zituzten:
- Konbikzio demokratikoak.
- Estrategia politikoa Euskadiko interesak defendatzeko.
Ondorioak: Baionako Hitzarmenaren garrantzia
Testu honek garrantzia du Baionako Hitzarmenean parte hartu zuten indarrek etorkizunerako programa bat aldarrikatzen zutela erakusten duelako eta, batez ere, Euskal Gobernua bermatzeko egin zuten esfortzua azpimarratzen duelako. Itun honen bidez, II. Mundu Gerra ondoren Euskal Gobernua erbestean nola eta zein helbururekin berrantolatu zen ulertu dezakegu.