Euskal Ekonomiaren Sektoreak: Bilakaera eta Egitura

1. Zerbitzuak: Euskal Ekonomiaren Tertziarizazioa

Euskadin, zerbitzuen sektoreak biztanleria aktiboaren parte handiena hartzen du. Euskal ekonomia tertziarizatua dago gaur egun, nahiz eta tradizio handiko jarduerak (metalak, kasu) desagertu diren. Zerbitzuen hazkundea 60ko hamarkadatik aurrera eman da, faktore hauen ondorioz:

• Industriaren bultzada: Hainbat jarduera osagarriren beharra sortu zen, hala nola finantzak eta garraioa.
• Bizi-mailaren hobekuntza: Biztanleen eskaria aisiara zabaldu da.
• 70-80ko krisi ekonomikoa: Pertsona asko sektore tradizionaletatik kanpo geratu ziren.
• Zerbitzu publikoen hazkundea.

1.1. Merkataritza

Euskadin gora egin du atzerriarekiko salerosketak, moneta bakarra eta salgaien ibilbide librea bermatzen duten arauei esker. Ekipamendu-ondasunak eta metala esportatzen dira; mineral energetikoak, berriz, inportazio nagusiak dira. Esportazio gehienak EBra (Europar Batasuna) bideratzen dira, baina ahalegin handiak egiten ari dira beste merkatu batzuetara iristeko, hala nola Asia eta Amerikara.

1.2. Garraioak

Garraio-sektorea izugarri hazten ari da, bai bidaiari kopuruari dagokionez, bai salgaien trafikoari dagokionez.

2. Turismoaren Garrantzia

Turismoak gero eta pisu handiagoa du, lanpostuen eta diru-sarreren iturri garrantzitsu bilakatu baita. Bisitari gehienak Katalunia, Madril eta Europako herrialde hurbiletatik datoz.

2.1. Turismoaren Bilakaera

Hasieran, turismoa elitista zen, Frantzian eta Espainian modan jarri baitzen udan kostaldera etortzea. Masa-turismoa 50eko hamarkadan hasi zen. Udako turismoa 60-70eko urteetan finkatu zen (Plentzia, Zarautz...). Azken hamarkadan, kanpo-turismoa eta landa-turismoa indartu dira, eta barne-turismoa ere zabaldu da.

3. Energia-baliabideak

Energia-baliabideak urri samarrak dira Euskadin, eta inportazioen mende gaude.

• Berriztaezinak: Petrolioa da gehien kontsumitzen den erregai fosila (Muskizen findegi bat dago). Zentral termikoetan elektrizitatea ekoizten da. Gas naturala industrian eta etxeetan erabiltzen da, garbiagoa eta merkeagoa delako.
• Berriztagarriak: Hainbat parke eoliko daude. Garraioari begira, bioerregaiak eta biomasa dira beste aukera batzuk.

4. Industria: Tradizioa eta Birmoldaketa

Industria aspaldi errotutako sektorea da. Siderurgia izan zen ardatza, eta Labe Garaiak izan ziren probintziaren bultzagarri nagusia. 70etako krisi energetikoak gogor astindu zuen industria, eta eredua birmoldatu behar izan zen. 1986an EBn sartzean, birmoldaketa areagotu eta lanpostu ugari galdu ziren. 2007an mundu osoan piztutako krisiak ere eragin negatiboa izan zuen.

5. Nekazaritza eta Abeltzaintza

Nekazaritzak pisua galdu duen arren, tamaina eta produktibitatea gora doaz. Bi eredu nagusi bereizten dira:

• Isurialde kantabriarra: Larreak eta baratzeak dira nagusi.
• Araba: Barazkiez gain, mahatsa (ardoa) eta patata nabarmentzen dira.

Abeltzaintzan, hegazti eta txerri aziendak dira aipagarriak. Espainia EBn sartu zenetik, ekoizpen-kuotak ezarri dira. Bestalde, landa-turismoak garrantzi handiagoa ematen dio produktuen kalitateari.