Euskal Autonomia Estatutuaren Oinarriak eta Egitura
Estatutuan xedaturikoaren arabera, hautatutako gobernu sistema **parlamentarioa** zen, eta, beraz, **Eusko Legebiltzarra** sortu zuten. Hirurogeita hamabost diputatuk osatzen zuten, lurralde historiko bakoitzeko hogei eta bost ordezkarik. Era berean, botere exekutiboa **Eusko Jaurlaritzaren** esku geratu zen eta horren buruzagitza lehendakariarengan.
Autonomia estatutuaren oinarria foruak eta eskubide historikoak ziren, konstituzio testuan bertan biltzen eta onartzen zirenak.
Eskumen Bereziak eta Finantzaketa
Hori dela eta, hezkuntzaren esparruan, adibidez, erabateko eskumenak izateko aukera aitortu zitzaion erkidegoari, baita bertako polizia izatekoa ere. Horrez gain, barneko lurralde antolaketa berezia eta **kontzertu ekonomikoan** oinarritutako finantzazio eredu berezia ere onartu zitzaizkion. Azken ezaugarri horiek zehaztu zuten batez ere euskal sistema autonomoa.
6.5.1. Lurralde Antolaketa: Lurralde Historikoen Legea
- Euskal Autonomia Erkidegoaren muga geografikoak ezartzea izan zen negoziazioetan zehar gairik arantzatsuena. Azkenean, Nafarroak ez sartzea erabaki zuen, nahiago baitzuen bere autonomia esparrua izan, eta beraz, Euskal Autonomia Erkidegoa Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako lurralde historikoekin osaturik geratu zen.
- Hiru probintziek ordezkariak zituzten gobernuko erakundeetan, eta, era berean, bakoitzak bere erakundeak zituen, esate baterako, Foru Aldundia eta Batzar Nagusiak. Talde eta erakunde sare konplexu horren barnean, ezinbestean izaten ziren lurralde guztietako erakundeen arteko trabak eskumenetan, baita Eusko Jaurlaritzarenak berarenak ere.
- Hala, trantsizioa amaitu zenean eta demokraziaren prozesua bete-betean zela, 1983an, **Lurralde Historikoen Legea** onartu zuten, lurralde antolaketa hobeto taxutzeko eta erakunde bakoitzaren eskumenak definitzeko.
6.5.2. Kontzertu Ekonomikoak
Kontzertu Ekonomikoak euskal erregimen autonomoko ezaugarri berezietakoena bilakatu ziren. 1876. urtean ezarri zuten aparteko finantzazio sistema hori, Canovasek foruak kendu ondoren.
Finantzazio horren arabera, probintziako aldundi bakoitzak bere zergak ezarri eta biltzeko ahalmena du, eta zenbateko orokor horretatik zati bat Eusko Jaurlaritzako Ogasun Sailari eman behar dio.