Espainiako Trantsizioa eta Autonomia Erkidegoak

Historia8 uzt. 20253,7 KB

Espainiako Trantsizioa: Autonomia Erkidegoen Sorkuntza

Adolfo Suárezen gobernuak demokraziaren arazo nagusietako bat konpondu behar izan zuen: errebindikazio autonomista.

Suárez harremanetan jarri zen Josep Tarradellasekin, Generalitateko presidentearekin.
1977an, dekretu baten bidez, Kataluniako arazoa bideratu zen, Generalitatearen berrezarpenarekin.

Beste eskualdeei irizpide deszentralizatzailea aplikatzeko bi joera nagusi zeuden:

Transferentzia autonomikoak murriztearen aldekoak.
Katalunian eta Euskal Herrian hasitako prozesua Estatu osora hedatzearen aldekoak.

Autonomiek ondoeza sortu zuten armadan.

UCDk 1977ko hauteskundeetan irabazi zuen, baina gehiengoa ez zuen lortu. Koalizio demokratikoak behera egin zuen.

UCDren barne-arazoek Suárezen gobernuaren lana zaildu zuten.
Hainbat arazo nagusiri egin behar izan zien aurre: 1979an areagotu zen krisi ekonomikoa, terrorismoaren gorakada, etab.
PSOEk zentsura-mozioa aurkeztu zuen 1980an, baina ez zuen aurrera egin.
Suárezen gobernuak beste gobernu bat eratu zuen, baina 1981ean dimititu egin zuen.

Leopoldo Calvo-Sotelo presidenteorde hautatu zen unean, militar inboluzionistek estatu-kolpea eman zuten.
Erregea militarrekin harremanetan jarri zen, eta herritarren gehiengoa Konstituzioaren alde agertu zen.

Otsailaren 25ean presidente izendatu zuten, baina ez zuen eragin handirik izan.
Hitzarmenak egin zituen eta gizarteko tentsioak leundu zituen.
LOAPA (Lege Organikoaren Armonizazio Prozesua) sinatu zuen eta Espainia NATOn sartzea lortu zuen.

Gertaera politikoen ondorioz, ezaugarri bereziak izan zituen Euskal Herriko trantsizioak:

1977ko hauteskundeetan hautatutakoek Eusko Legebiltzarkideen Biltzarra sortu zuten, Autonomia Estatutuaren bidez eskubide historikoak aldarrikatzeko.
1978an Eusko Kontseilu Nagusiak ordezkatu zuen, Ramón Rubial lehendakari izendatuz.
Kontseiluaren egitekoak honako hauek ziren: Batzorde Ministroaren ordezkariak izendatzea eta EKNtik batzar bat sortzea estatutu-proiektua egiteko.
Ezaugarri nagusiak: botere-banaketa eta eskumen zabalak lortzea.
EAJk hauteskundeak irabazi zituen, eta Carlos Garaikoetxea izendatu zuten lehendakari.

Helburuak instituzio berriak sendotzea, euskal hizkuntza eta kultura berreskuratzea ziren, besteak beste.
1981ean Kontzertu Ekonomikoa berreskuratu nahi zen, baina gobernu zentralak oztopoak jarri zituen, LOAPA adibidez.
ETAk erantzun ofiziala eman zuen hiru arlotan: polizialean, nazioartekoan eta politikoan.

1984ko hauteskundeetan EAJ garaile izan zen, baina desadostasunek alderdiaren zatiketa ekarri zuten.
Bi jarrera nagusi sortu ziren: jarrera zentralizatzailea eta foralista.
Carlos Garaikoetxearen dimisioa etorri zen gero. José Antonio Ardanza ordezkatu zuen.
Garaikoetxeak Eusko Alkartasuna sortu zuen.