Espainiako Klimaren Faktore Geografikoak

Klimaren Faktoreak

1. Faktore Geografikoak

a) Latitudea: Espainia Ipar hemisferioko alde epelean dagoenez, bereizitako lau urtaro ditu: bi nagusi (uda eta negua) eta trantsizioko beste bi (udazkena eta udaberria). Kanarietan, latitude subtropikala dutenez (Minbiziaren tropikotik hurbil baitaude), urtaroen arteko kontrasteak ez dira hain nabarmenak.

b) Kokapena: Iberiar Penintsula ezaugarri termiko desberdinak dituzten bi ur-masa handiren (Ozeano Atlantikoa eta Mediterraneo itsasoa) eta bi kontinenteren (Europa eta Afrika) artean dago. Horregatik, aire-masa desberdinen arteko bidegurutzea da.

c) Itsasoaren eragina: Iberiar Penintsulan itsasoaren eragina urria da, hainbat arrazoirengatik: penintsula oso zabala delako, kostaldeak gorabehera gutxikoak direlako eta kosta paraleloan mendi-erliebeak daudelako. Ondorioz, desberdintasun handiak daude periferiaren eta barrualdearen artean. Bestalde, bi artxipelagoetan itsasoaren eragina erabakigarria da.

2. Erliebearen Eragina

Erliebeak kliman eragin handia du, kokapenari, altitudeari eta orientazioari dagokienez:

Kokapenaren ondorioak

• Kostaldearen paraleloan dauden mendikateek itsasoaren eragina oztopatzen dute. Beraz, itsasoaren eragina Guadalquivirreko haranetik bakarrik sartzen da erraz.
• Mendikate gehienak mendebalde-ekialde norabidean antolatuta daude (Iberiar mendikatea, Kataluniako Kostaldeko mendikatea eta Mendikate Betikoen zati bat izan ezik). Beraz, iparraldetik edo hegoaldetik datozen aire-masak ez dira erraz sartzen. Mendebaldeko aire-masak errazago sartzen dira, baina Iberiar Penintsulako mendiguneen eraginez, barrualdera iristean hezetasun ugari galtzen dute eta tenperaturak muturrerako joera hartzen du.
• Mendiek inguratutako arroetan (Duero, Ebro) euri gutxi egiten du, aire-masek hezetasuna inguruko mendikateetan uzten baitute. Lainoak ugariak izaten dira eremu hauetan.

Altitudea eta Orientazioa

• Altitudearen eraginez, tenperaturak 0,5 ºC eta 0,6 ºC artean jaisten dira igotzen den 100 metro bakoitzeko. Era berean, prezipitazio orografikoak gertatzen dira (aireak gora egiteko erabiltzen dituen hegaletan edo haizealdeko hegaletan); baita ezkutuko prezipitazioak (antzigarra eta ihintza) eta prezipitazio horizontalak ere (lainoak hegaletan gelditzearen ondorioz).
• Orientazioak tokiko klima-kontrasteak eragiten ditu eguteren (eguzki-begi) eta laiotzen (itzal-alde) artean.