Espainiako Desamortizazio Liberalak: Mendizabal eta Madoz

Mendizabalen Desamortizazioa (1836)

Juan Álvarez Mendizabalek bere dekretua gauzatzearen ondorioz, Erromarekiko (hau da, Vatikanoarekiko) harremana hautsi egin zen. Dekretu honen helburu nagusia Isabel II.aren tronuaren jarraipena eta, beraz, estatu liberalaren sendotzea bermatzea zen.

Desamortizazioaren helburu nagusiak hiru ziren:

• Liberal gehiago erakartzea eta haien babesa lortzea.
• Estatuko finantzetarako sarrera berriak lortzea, Espainiaren ekonomia hobetuz.
• Gerra Karlista irabaztea, helburu nagusiena.

Mendizabal gobernuko buru zela, La Granjako altxamenduaren ondorioz, Calatrava bilakatu zen gobernu buru, eta Mendizabal Ogasun ministro izendatu zuten. Horrela, progresistak ezarri ziren agintean. Egoera horretan, Maria Kristinak 1812ko Konstituzioa berrezartzera behartu zuten, eta 1837an Konstituzio berri bat sortu zen. Aurrean dugun testu hau, hain zuzen ere, Mendizabal Ogasun ministroak egindako desamortizazio dekretuari buruzkoa da.

Madozen Desamortizazioa (1855)

Pascual Madoz ere Ogasun ministro izan zen, eta 1855ean eman zuen bere desamortizazio dekretua. Haren prozedura Mendizabalenaren antzekoa zen: estatuak ondasunak konfiskatu, ondasun nazional bihurtu eta enkante publikoetan saltzen zituen. Hala ere, Madozek lortutako dirua industrian eta trenbideen eraikuntzan inbertitu zuen. Haren helburua zentralizazio administratiboa ekonomian gauzatzea zen, udalen ekonomia herriaren onurarako kontrolatuz.

Desamortizazioen Ondorioak

Prozesu honek ondorio ugari izan zituen:

• Lurraren banaketa dirua zutenen esku geratu zen, hau da, noble eta burgesen esku, eta horrek monopolioa sortu zuen.
• Lehen erabiltzen ez ziren lurrak erabiltzen hasi ziren, nekazaritza indartuz.
• Ekonomiak gorakada egin bazuen ere, biztanleria gehiago hazi zenez, oreka berdin mantendu zen.
• Nekazariak soldatapeko bihurtu ziren, burgesen lurretan lan egiten zuten soldata kaskar baten truke.

Elizarekiko Harremanak eta Garrantzia

Desamortizazio prozesuaren garrantziaz hitz egitean, Espainiako historian oso garrantzitsua izan zela esan dezakegu. Elizarekiko harremanak hautsi ziren; Mendizabalen desamortizazioaren ondorioz, Vatikanoak lehen aldiz hautsi zituen harremanak Espainiako Estatuarekin. Egoera horrek 1851n Bravo Murillok Vatikanoarekin konkordatua sinatu zuen arte iraun zuen. Konkordatu horren truke, Elizak zuzenbide pribatua eta hezkuntza bereganatu zituen, desamortizazioa onartzearen truke.