Sozialismoa, anarkismoa eta Industria Iraultzaren ondorioak
Laburpena
Testuak sozialismoaren eta anarkismoaren helburuak eta lortzeko moduak azaltzen ditu, bai eta Industria Iraultzaren ondorio nagusiak ere: garraioen iraultza, merkataritzaren goraldia, kapitalismoaren garapena eta herrialdeen arteko desberdintasun ekonomikoa. Nekazaritzaren iraultza eta Enclosure Acts ere aipatzen ditu, lur komunalen pribatizazioaren ondorioekin.
Funtsezko puntuak
- Sozialismoaren helburua jabego pribatua suntsitzea da, eta proletalgoaren diktaduraren bidez lortu nahi da.
- Anarkismoak askatasun indibiduala maximizatu nahi du; estatua, jabetza pribatua eta erlijioa ezabatu nahi ditu.
- Lurrun-makinak garraioak iraultzea ekarri zuen: lurrun-ontzia eta trenbidea sortu ziren.
- Industrializazioak kapitalismo industriala ekarri zuen, merkataritza-kapitalismoa ordezkatuz, eta finantza-kapitalismoa sortu zen.
- Industria Iraultzatik aurrera, herrialdeak garatuak eta atzeratuak bihurtu ziren.
- Enclosure Acts-ek lur komunalak pribatizatu zituzten, eta nekazari txiroak soldatapeko edo hiritar bihurtu ziren.
Sozialismoa
Helburua
Jabego pribatua suntsitzea, hau burgesiaren eta langileriaren arteko bereizketaren erruduna baitzen.
Nola lortu
- Proletalgoaren diktaduraren bidez.
- Proletarioek ekoizpen-baliabideak bereganatuko dituzte.
Sortutakoa
- Jabetza kolektiboa ezarri.
- Klaserik gabeko gizartea.
Anarkismoa
Helburua
Ahalik eta banakoen askatasunik handiena lortzea. Horretarako, askatasuna mugatzen zuen guztia ezabatu behar zen: estatua, jabetza pribatua eta erlijio-sinesmenak.
Nola lortu
- Parte-hartze politikoari uko egiten diote; alderdi politikoen aurka daude.
- Iraultza bortitzaren aldekoak dira.
Sortutakoa
- Estatua ezeztatu.
- Ekoizpenerako eta kontsumorako berdintasunezko erkidegoak ezarriko ziren.
Industria Iraultzaren Ondorioak (O.E.)
1. Garraioen Iraultza
Lurrun-makina garraioetan aplikatu zenean, lurrun-ontzia eta trenbidea sortu ziren. Honi esker, pertsonak eta salgaiak azkar eta merke mugitu ziren.
2. Merkataritzaren Goraldia
Garraiobide berriei esker, barne- eta kanpo-merkataritzak gora egin zuen. Eskari eta produkzioaren hazkundeagatik, zenbat eta eskari handiagoa, hainbat eta produkzio handiagoa.
3. Kapitalismoaren Garapena
Industrializazioak kapitalismoaren fase berri bat sustatu zuen: industria-kapitalismoa, merkataritza-kapitalismoa ordeztuz. Era berean, finantza-kapitalismoa sortu zen. Ondorioz, komanditako sozietateak (dirua ipini/administratu) eta sozietate anonimoak (akzioen bidez lan egin) sustatu ziren.
4. Desberdintasun Ekonomikoaren Gorakada
Industria Iraultzatik aurrera, herrialdeen garrantzia industria-potentziaren arabera neurtzen hasi zen. Industrializazioak mundua bi multzotan banatu zuen: herrialde garatuak (industrializatuak) eta atzeratuak (ez-industrializatuak).
Nekazaritzaren Iraultza
Berrikuntzak: Norfolk sistema, labore berrien hedapena (patata, artoa), zaldiz mugitutako makinak, hazien eta abere-arrazen hautespena eta ongarri kimikoen erabilera.
Enclosure Acts eta ondorioak
Britania Handian openfield sistema zegoen (lur komunalak). Jabe handiek Enclosure Acts bultzatu zituzten herri-lurrak pribatu bihurtzeko. Nekazari txiro askok lurra erosteko dirurik ez zutenez, lurrak nobleei, burgesei eta nekazari aberatsei saldu zizkieten. Lurrik gabe geratu zirenek bi bide hartu zituzten:
- Soldatapeko bihurtu.
- Hirietara joan lan bila.
Deskargatu
PDF Word HTMLOhiko galderak
Zer da Enclosure Acts?
Britania Handian jabe handiek bultzatutako legeak dira, herri-lurrak pribatu bihurtzeko. Horren ondorioz, nekazari txiro asko lurrik gabe geratu ziren.
Zein da anarkismoaren helburua?
Banakoen askatasunik handiena lortzea. Horretarako estatua, jabetza pribatua eta erlijio-sinesmenak ezabatu behar direla uste dute.
Frogatu zeure burua
Berrikuspen-txartelak
Sakatu txartel bat erantzuna ikusteko.
Testa
AA bidez dokumentutik sortutako galderak: egiaztatu erantzunak testuarekin.