Esaldi konpletiboak: kausalak, finalak, moduzkoak, baldintzazkoak eta konparatiboak

Laburpena

Dokumentu honek euskarazko esaldi konpletiboen sailkapena laburbiltzen du: kausalak, finalak, moduzkoak, kontsekutiboak, baldintzazkoak eta konparatiboak. Esaldi bakoitzaren ideia nagusia eta bere atzizki edo partikula nagusiak azaltzen dira adibideekin. Ikasleak esaldi mota bakoitza nola identifikatu eta zer atzizki erabiltzen diren ikasiko du.

Funtsezko puntuak

Esaldi kausalak esaldi nagusiaren ekintzaren arrazoia adierazten dute (-lako, -zeren, -bait, -nez gero).
Esaldi finalak ekintzaren helburua adierazten dute (-teko, -tera, -tzearren, -tzekotan).
Esaldi moduzkoak ekintza nola betetzen den adierazten dute (-n bezala, -nez, -rik/-ta/-a, -ka, -ela, -ahala).
Baldintzazko esaldiak ekintza betetzeko zein baldintza bete behar den adierazten dute (baldin, -tzez gero, -tzekotan).
Konparatiboak bi elementu konparatzen dituzte: berdintasuna (-n bezain, -n adina), gehiegitasuna (-egi) eta superlatiboa (-en).
Esaldi kontsekutiboak esaldi nagusiaren ondorio logikoak dira (beraz, hain... ezen... bait...).

Frogatu zeure burua

ESALDI KAUSALAK:

esaldi nagusiaren ekintza

-lako. Liburu bat kendu niolako...

-Zeren...bait. Zeren konfesatzeak ... Bait

-nez gero. Donostiara zoazenez gero,...

-Bait. Etxera noa, berandu bait da.

-tzearren. Perretxiku txarrak jatearren

-ela + eta. Hau dela ata, ezin dugu...

ESALDI FINALAK:

esaldi nagusiaren helburua.

-aditza subjuntiboan jarriz. (dezazun)

-teko. Arropak, hotza kentzeko dira.

-tera. Goxokiak erostera nator.

-tzeagatik. Zu ikustearren etorri gara

-tzekotan. Partidua ikustekotan etorri.

MODUZKO ESALDIAK:

esaldiaren ekintza NOLA betetzen da.

-n + bezala. Nahi duzuen bezala ibili

-nez. Ongi dakizunez,...

-rik, -ta, -a. Nekatu(rik)(ta)(a) nago

-tzen, -ez. Sagarrak biltzen ibili ginen.

-ka. Haurrak elkar joka dabiltza.

-ela. Zigarroa ahoan zuela,...

-Partizipioa + ahala. Gastatu ahala...

ESALDI KONTSEKUTIBOAK:

ekintza betetzeko zein eragozpena bete.

-Nahiz eta... Nahiz eta berandu joan,...

-...Arren. Gaizki jokatu arren,...

-Ba...Ere. Kalean ikusten bazaitut ere,...

-Partizipioa+agatik(ere).Ikasten ibilagatik ere

BALDINTZAKO ESALDIAK:

ekintza betetzeko, zein baldintza bete behar

-(Baldin) Ba- Erreala: Aditza indikatiboan

ebentuala: aditz baldinkeran.

-tzez gero, tzekotan. Euskadin bizitzekotan,..

ESALDI KONPARATIBOAK:

Bi elementu konparatzen ditu.

a) berdintasuneko konparazioa. Element berdin

1.Kualitatea konparatzean.-n+Bezain

2.Kantitatea konparatzean. (-n)+adina.

3.Zenbat...Hainbat.

Termino bakarrekoak:

KANTITATEA: honenbeste, horrenbeste

KUALITATEA: honen, horren.

4.Gehiegitasuna. -egi.

5.Superlatiboa.-en

ESALDI KONTSEKUTIBOAK:

esaldiaren ondorio logikoak diren esaldiak.

1. Esaldi kordinatuak: Beraz, hau dela eta,...

2. Beste kontsekutibo batzuk menpeko asaldiak.

Hain...Ezen...Bait...

Ohiko galderak

Zer dira esaldi kausalak?

Esaldi kausalak esaldi nagusiaren ekintzaren arrazoia edo zergatia adierazten dute. Adibidez: 'Liburu bat kendu niolako...' esaldian arrazoia azaltzen da.

Zein da esaldi finalen ezaugarri nagusia?

Esaldi finalek esaldi nagusiaren ekintzaren helburua adierazten dute. '-teko', '-tera' eta '-tzearren' atzizkiak erabiltzen dira, adibidez 'Goxokiak erostera nator.'

Zer adierazten dute esaldi baldintzazkoek?

Ekintza bat betetzeko zein baldintza bete behar den adierazten dute. 'Baldin' partikula eta '-tzez gero' edo '-tzekotan' atzizkiak erabiltzen dira.