Errege Katolikoak: Iberiar Penintsularen Batasuna eta Hedapena

1. Sarrera: Errege Katolikoak

XV. mende hasieran, Iberiar Penintsulan bost lurralde handi zeuden:

• Bi koroa: Gaztela eta Aragoi.
• Hiru erresuma: Nafarroa, Portugal eta Granada.

Gaztelako Koroa

• Nobleen matxinada ugari izan ziren.
• 1474an, Enrike IV.a erregea gizonezko oinordekorik gabe hil zenean, gerra zibila piztu zen. Bi hautagai zeuden:
  • Joana "la Beltraneja", erregearen alaba.
  • Isabel, erregearen arreba.
• Bakoitzari noble talde batek laguntzen zion.
• 1477an, Isabel erregina izendatu zuten.
• Hala ere, gerra 1479 arte luzatu zen.

Aragoiko Koroa

• 1410ean, Martin erregea oinordekorik gabe hil zen.
• Erresumetako ordezkariek gaztelar bati eman zioten tronua:
  • Fernando Antequerakoari (Gaztelako errege familiakoa).
• 1479an, haren semea, Fernando, errege izendatu zuten.

2. Bi Koroen Batasuna

• 1469an, Gaztela eta Aragoiko bi oinordekoak ezkondu egin ziren: Fernando eta Isabel.
• 1479an, Fernando Aragoiko errege izendatu zutenean, bi koroak batu egin zituzten.
• Erresuma bakoitzak bere legeei eta erakundeei eutsi zien.
• Batasun hau arriskuan egon zen 1502an:
  • Isabel erregina hil egin zenean.
  • Gaztelako Koroa haren alabari eman zitzaion: Joana Eroari.
• Fernando aita aritu zen erregeorde moduan.
• 1516an, bi tronuak behin betiko batu ziren:
  • Joanaren semeak, Karlos I.ak, bi tronuak hartzean (Isabel eta Fernandoren oinordeko bakarrak izanik).

3. Errege Katolikoen Erregealdia

• Aita Santuak Isabel eta Fernandori Errege Katolikoak titulua eman zien, musulmanen aurka emandako borrokengatik.

Barne Politika

• Gaztelako Erresuman Hermandade Santua sortu zuten:
  • Polizia talde berezi bat.
  • Bide lapurrei eta nobleen indarkeriari aurre egiteko.
• Justizia epaitegiak berrantolatu zituzten.
• Hirien boterea txikitu zuten, haiena indartzeko:
  • Korrejidoreak sortu zituzten, erregeen ordezkariak, erregeen aginduak betearazteko.
• Nobleei aurreko erregeek emandako lurrak kendu zizkieten.
• Armada profesionala eta iraunkorra sortu zuten.

Lurralde Hedapena

• Penintsulan erresumaren mugak zabaldu zituzten:
  • 1492an, Granadako Erresuma konkistatu zuten.
  • 1512an, Nafarroako Erresuma konkistatu zuten.
  • Frantziar jatorriko erregea zutela aitzakia hartuta.
• Afrikan hiri batzuk konkistatu zituzten, adibidez: Ceuta, Melilla, Oran eta Kanariar Uharteak.
• 1492tik aurrera, Amerikaren konkistari ekin zioten.

Erlijio Batasuna

• Erregeak erlijioak bateratzen saiatu ziren, kristautasuna inposatuz.
• 1478an, Inkisizioaren Auzitegia sortu zuten:
  • Aita Santuaren baimenarekin.
  • Lurralde guztietan zuen boterea.
  • Heretikoak jazartzeko (erlijioaren bide ofizialetik desbideraketak).
• 1492an, errege dekretu baten bidez, juduak kanporatu zituzten:
  • Kristau bihurtu edo alde egin behar zuten.
  • Arrazoi ekonomikoa ere bazen:
    • Erregeek judutarrei diru asko zor zietelako.
    • Haien ondasunak oso merke eskuratzeko.
  • 80.000 pertsona inguruk alde egin zuten.
  • Kristautu zirenak ("marrano" deituak) Inkisizioaren jazarpena jaso zuten.
• Antzeko dekretua eman zuten musulmanen aurka:
  • Kristautu edo alde egin behar zuten.