Enpresa-forma juridikoak: aukeraketa-faktoreak eta sozietate anonimoaren ezaugarriak

Enpresa-Forma Juridikoaren Aukeraketa

Enpresa bat sortzean, forma juridikoa aukeratzea erabaki garrantzitsua da, zenbait faktore kontuan hartuta hartzen dena, forma batek edo besteak ondorio desberdinak izango dituelako. Kontuan hartu beharreko faktoreak honako hauek dira:

• Enpresa-eraketaren gastuak

  Gastuek ez dute beti berdin jokatzen. Adibidez, sozietate anonimoaren gutxieneko kapital soziala 60.101,21 eurokoa da, eta erantzukizun mugatuko sozietatearena, 3.005,06 eurokoa.

• Inbertitu beharreko kapitala

  Enpresa sortzean, dirua ez ezik, ondasunak edota ondarea ere inbertitzen dira. Ondasunak edota ondarea inbertitu nahi direnean, merkataritza-formak dira gomendagarrienak; adibidez, sozietate anonimoa edo erantzukizun mugatuko sozietatea.

• Bazkide kopurua

  Bakarkako enpresariaren eta bazkide bakarreko erantzukizun mugatuko sozietatearen kasuetan, pertsona bakarra da enpresaren burua. Ia beste forma juridiko guztietan, bazkide bat baino gehiago behar dira.

• Administrazio-izapideak

  Sozietate-forma duen enpresak langile autonomoa den bakarkako enpresariarenak baino administrazio-izapide gehiago eskatzen ditu.

• Hartzekodunekiko erantzukizuna

  Enpresaren arrisku finantzarioa txikia den kasuetan, bakarkako enpresariaren forma juridikoa aukeratzea gomendatzen da. Aitzitik, arrisku hori handia izan, eta norberaren ondarea jartzen denean, arrisku hori mugatzen duen forma juridikoa da egokiena (sozietateak).

• Zerga-arloa

  Enpresaren nortasun juridikoaren arabera aldatzen da. Pertsona fisikoek (bakarkako enpresariek, ondasun-komunitateek eta sozietate zibilek) Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren bidez ordaintzen dituzte zergak. Pertsona juridikoek (sozietate anonimoek, erantzukizun mugatuko sozietateek...), aldiz, Sozietateen gaineko Zerga ordaintzen dute.

• Gizarte Segurantza

  Kotizazio-modalitatea ere desberdina da, enpresaren izaeraren arabera. Adibidez, bakarkako enpresaria langile autonomoen erregimenean egongo da; erantzukizun mugatuko sozietateko bazkide langilea, ordea, erregimen orokorrean.

Enpresa bat osatzeko forma juridikoak

• Bakarkako enpresaria
• Sozietateak
  • Merkataritzakoak diren sozietateak:
    • Sozietate kolektiboa
    • Sozietate komanditarioa
    • Erantzukizun mugatuko sozietatea
    • Enpresa Berria sozietate mugatua
    • Sozietate anonimoa
    • Lan-sozietatea
  • Gizarte intereseko sozietateak:
    • Kooperatiba-sozietatea
  • Merkataritzakoak ez diren sozietateak:
    • Sozietate zibila
    • Ondasun-erkidegoa

Sozietate Anonimoa (SA): Ezaugarri nagusiak

Sozietate Anonimoa merkataritza-izaera duen sozietate kapitalista da, bazkideetatik aparte berezko nortasun juridikoa duena. Bazkideen ekarpenek kapitala osatzen dute eta kapital hori akzioetan banatuta dago.

• Bazkide kopurua

  Enpresa eratzeko, ez dago gutxieneko bazkide kopururik.

• Kapital soziala

  Akzioetan banatuta egongo da. Sozietatearen gutxieneko kapitala 60.101,21 eurokoa da.

• Erantzukizuna

  Akziodunek, enpresaren zorren aurrean, erantzukizun mugatua dute, hau da, enpresak bere ondare propioarekin erantzuten du, eta ez akziodunen ondare pertsonalarekin.

• Inskripzioa

  Merkataritzakoak diren sozietate guztiak bezala, sozietate anonimoa eratzeko, eskritura publikoa beharrezkoa da eta haren helbideari dagokion Merkataritza Erregistroan inskribatuko da. Inskripzioaren bidez sozietateak nortasun juridikoa eskuratzen du.

• Beste alderdi batzuk

  Zerga-arloa, Gizarte Segurantza eta Gobernu-organoak (Batzar Nagusia, Administratzailea edo Administrazio Kontseilua) ere kontuan hartu behar dira.

Akzioa: Zer da eta zertarako balio du?

Akzioa sozietate batean kapitala banatuta dagoen zatietako bakoitza da, eta zati bakoitzaren jabegoa ziurtatzen duen agiria. Enpresen kapital soziala hainbat partetan banatzen da, eta parteei akzioak esaten zaie.

Kapital soziala, berriz, bazkideek (jabeek) konpainia sortzeko jartzen duten diru guztiari deritza. Kapital soziala akzioetan banatua egoten da, eta posible izaten da handitzea nahiz murriztea.

Enpresa bateko tituluak edo balioak erosten dituena (akzioduna) eroste hutsarekin bilakatzen da enpresako zuzeneko jabe, hau da, berdin dio inbertsore txikia den edo zenbat akzioren jabe den.