Eboluzioaren Teoriak eta Bizitzaren Jatorria: Gida Osoa

Biomolekulak eta Bizitzaren Jatorria

Biomolekulak: Lurrean izaki bizidunak osatzen dituzten molekulen antzekoek agertu behar izan zuten lehenengoz.

Gaurko Hipotesia

Atmosfera ez zen hain erreaktiboa: ur-lurruna, nitrogenoa eta karbono dioxidoa zituen. Molekulen sintesia eremu bolkanikoetan soilik gertatu zen. Lurrera erortzen diren meteoritoetan dauden molekuletatik (neopanspermia) sortuko ziren.

Lehen Zelula

Zelula eukariotikoak bakterioak fagozitatu zituen zelula prokariotiko handi batetik sortu ziren; bakterioekin sinbiosia ezarri eta, denborarekin, zelularen organulu bihurtu ziren.

Eboluzioaren Teoriak

Fixismoa

Linneo/Cuvier: Espezieak aldaezinak dira eta aldi berean sortu ziren. Erregistro fosilari esker badakigu organismoak denborarekin aldatzen direla. Cuvierren arabera, hondamendien eraginez espezieak suntsitu ziren, ordezko berriak sortzeko; inperfekzioen ondorioak dira.

Eboluzionismoa

Darwin/Lamarck: Espezieak aldatuz joan ziren, espezie batzuetatik beste batzuk sortuz.

Hautapen Naturala

Espezieak eboluzionarazten dituen mekanismoa da:

• Ondorengo gehiago izatea.
• Banakakoen kopurua konstante mantentzea.
• Baliabideak mugatuak direnez, bizirauteko borroka egotea.

Espeziea

Antzeko forma duten, elkarren artean ugaltzen diren eta ondorengo emankorrak dituzten banakoen populazioa. Gaur egun, espezie berriak populazioaren isolamenduaren eta pixkanakako bereizketaren bidez sortzen dira (espeziazioa).

Genetika eta Eboluzioa

Mutazioak

Karaktereetan islatzen den material genetikoaren aldaketak. Azalaraztean, karaktere onuragarriak edo kaltegarriak sor ditzakete.

Darwinismo Berritua (Neodarwinismoa)

Barruko aldagarritasuna mutazioek eragiten dute, eta hautapen naturalak ez die banakoei mesede egiten, populazioei baizik.

Eboluzio Motak eta Prozesuak

Eboluzio Dibergentea

Organismoek inguru berriak kolonizatu eta baldintza berrietara moldatzen dira.

Eboluzio Konbergentea

Ezberdinak ziren organismoak, antzeko inguruetan bizi direnez, zeregin bereko antzeko egiturak garatzen dituzte.

Paleontologia

Iraganeko izaki bizidunak eta biosferaren eboluzioa fosilen bidez aztertzen duen zientzia.

Hominidoen Eboluzioa

Gizakiaren espeziazio prozesua.

Espeziazio Motak

• Sinpatrikoa: Ugaltze-isolamenduaren ondorioz.
• Alopatrikoa: Isolamendu geografikoaren ondorioz.

Eboluzio Aldaketa Handiak

• Mikroeboluzioa: Populazio baten barruan gertatzen diren aldaketa txikiak.
• Makroeboluzioa: Aldaketa handiak.

Eboluzioaren Frogak

• Anatomia konparatua
• Moldaerak
• Frogak paleontologikoak
• Frogak biogeografikoak
• Frogak enbriologikoak
• Biologia molekularra