Descartesen Filosofia: Zalantza, Egia eta Erdi Aroko Akatsak
I. Erdi Aroko Akatsak eta Egiaren Bilaketa
Benetako egia lortu behar dugu Erdi Aroko bi akats nagusiak gaindituz: autoritate-printzipioa eta eskolastika (Teologia > beste jakintzak).
Egiatzat Hartzea Konprobatu Gabe
Erdi Aroan zehar hainbeste gauzari eman genien ongietorria jakintzan, konprobaziorik egin gabe. Silogismoa izan zen, batez ere, jakintza-tresnarik errudunena.
Autoritate Akademikoa
Jakitun ospetsuek esana kritikarik gabe egiatzat hartzea da, hots, agerikotasunik (argitasun eta desberdintasunik) duen konprobatu gabe.
Eskolastikaren Akatsa: Teologia eta Zientzia
Hau da eskolastikaren akatsik nagusiena: Teologiaren egiak zientzien bidez azaltzen saiatzen baitziren, zientzia horiek egia teologikoen menpe jarriz.
II. Descartesen Metodoa: Zalantza eta Egia
Jakintza osoa mesfidantzazko egoeran dagoenez, Descartesek metodo egoki bat proposatzen digu zalantza gainditzeko eta benetako egiak antzemateko.
Zalantza Metodo Gisa
Mesfidantzaz hartu behar dugu gaur egungo jakintza osoa, benetako egiak lortu eta sasiegiak baztertzeko. Erdi Aroan, bereziki, gauza asko egiatzat hartu zituztelako eskolastikaren eta silogismoaren erruz, zalantza hori metodo gisa erabili behar da, agerikotasunez (argi eta desberdin) antzeman arte.
Jakintzaren Zuhaitza
Jakintza sistema bat da, hau da, egia-sare bat; eta oinarria gaizki badugu, dena gaizki egongo da. Hortaz, ikertu eta aztertu (agerikotasunez) egin behar dugu, sustraitik azken hostoraino.
Metodoaren Helburua
Gure arrazoimena ondo gidatzeko tresna da. Bi baldintza bete behar ditu: gure jakintza-maila igo dezala eta benetako egiak aurkitzen lagun diezagula, gezurrak eta sasiegiak baztertuz (agerikotasuna).
III. Agerikotasuna: Descartesen Metodoaren Oinarria
Agerikotasuna da gakoa, hots, lehen araua eta egiazko ardatza da gai bat egiatzat onartu edo baztertzeko orduan (argia eta desberdina).
Agerikotasuna: Lehen Araua
Descartesen metodoaren lehen araua da. Benetako egiatzat onartua izateko, "Jakintzaren Zuhaitz" horretan, hau da, argi eta desberdin antzeman dezakegunean betetzen da.
Analisi Prozesua: Bigarren Araua
Metodo kartesiar honetako bigarren araua analisia edo ikerketa da. Kontzeptu edo teoria zailak intuizioak har ditzakeen atal sinpleetan deskonposatzean datza.
Metodo Kartesiarra
Agerikotasunaren eta analisi prozesuaren bidez, Descartesek proposatutako metodoa da, egia aurkitzeko tresna eraginkorra.
IV. Lehen Egia: Ni Pentsalaria
Zalantzak itota ibili arren, nik lehen egia hau antzeman dezaket agerikotasunez, hau da, argi eta desberdin antzeman dezaket norbait edo zerbait badagoela, pentsatzen duena ("Cogito, ergo sum").
Ni Pentsalaria: Lehen Egia
Descartesentzat lehen egia da, oinarrizkoa, argi eta desberdin antzeman dezakedana. Zerbait badago ezagutzen saiatzen dena: nire nia.
Agerikotasunaren Garrantzia
Egia hau agerikotasunez antzematen da, hau da, argi eta desberdin, zalantzarik gabe.
Niaren Zailtasunak Ezagutzan
Ezagutzeko prozesua batere erraza ez denez, nire nia maiz estutzen da benetako egiak lortu eta gezurrak eta sasiegiak baztertzeko orduan.