David eta San Pietro in Montorio: Errenazimentuko Maisulanak
Migel Anjel Buonarrotiren Davida (1501-1504)
Ezaugarriak eta Estiloa
Migel Anjel Buonarrotiren Davida mukulu biribileko eskultura da, zutik dagoen gizon gazte bat irudikatzen duena. Marmol zuriz egina dago, eta akabera dotoreak itxura leuna ematen dio. Handitasuna eta tentsio dinamikoa transmititzen ditu. Argiak neurrizko argi-iluna sortzen du gainazalean. Adierazpen figuratiboa eta idealista du, giza gorputzaren ideala bilatuz, eta jarrera autoritarioa erakusten du. Eskulturaren ezaugarri formalak eta giza irudia idealizatzeko nahia kontuan hartuta, Italiako Cinquecentoko obra klasizista da.
Gaia, Sinbolismoa eta Egilea
Gaia erlijiosoa da: Itun Zaharreko Daviden irudia; hala ere, Migel Anjelek ikonografia tradizionalarekin hautsi zuen, David eskultura grekoaren tradizioarekin bat datorren atleta biluzi ikaragarri baten gisa irudikatuz. Lana 1504an amaitu zuen. Davidak Florentziako comunearen (hiria gobernatzeko instituzioa) eta familien indarra eta boterea sinbolizatzen ditu. Aurpegian errukia ere adierazten du, sotilki bada ere. Migel Anjel artearen historiako jeinu handienetako bat da, eta edertasun idealizatua nahiz klasizismoa zituen helburu.
San Pietro in Montorioko Tenplutxoa (Bramante, 1502-1510)
Donato Bramantek diseinatutako San Pietro in Montorioko Tenplutxoa neurri txikikoa izan arren, esanahi sinboliko handikoa da. Espainiako Errege-erregina Katolikoek bultzatu zuten, eta klaustro baten barruan kokatzen da, espazio mugatu horretara egokituz. Goi Errenazimentuko oinplano zentralizatuaren eredu ideala da, bikaintasunaren irudikapentzat hartua, eta ordena, proportzioa, soiltasun arkitektonikoa eta espazioaren antolaketa ditu ezaugarri nagusi.
Formen Azterketa Arkitektonikoa
Eraikin osoa proportzioaren eta simetriaren mende dago, arkitektura klasikoaren ezagutza sakona erakutsiz. Elementu arkitrabatuak eta gangadunak harmonian konbinatzen dira, eta tradizio greziarreko nahiz erromatarreko elementuak modu orekatuan batzen ditu. Tenplua ordena doriar-toskanarrekoa da, apaindura gutxikoa. Oinplano zirkularra du eta kupula batez estalita dago. Ardatz bertikala da nagusi, eta garaieran estutzen diren formek goranzko perspektiba eta sakonera sentsazioa areagotzen dute. Horma zilindrikoa eta goiko solairuko danborraren espazioa erritmikoki banatuta daude pilastra eta baoen bidez. Hormakonka eta nitxoekin apainduta dago, eta bi solairuen arteko balaustradak bertikaltasuna indartzen du.
Apaindura Elementuak
- Friso doriarreko metopetan San Pedroren martirioaren irudi sinbolikoak daude.
- Hormakonketan maskorrak ageri dira.
- Armarri bat ere badu.
- Banaketa proportzionalaren bidez lortutako argi-ilun joko erritmikoa da apaindurarik baliotsuena.