Barrokoaren Ezaugarriak: Arkitektura, Hirigintza eta Artea
Barrokoaren kontzeptua eta jatorria
Barroko hitzak "perla irregularra" esan nahi du eta XVIII. mendean agertu zen, hasiera batean zentzu peioratiboarekin. Artearen arloan, garaiko lengoaiaren konplexutasunari lotzen zaio hitza. Gaur egun, XVII. mendean Italian (Aita Santuen Erroman) sortu zen estiloari deitzen diogu Barroko. Arte barrokoak XVII. eta XVIII. mendeak hartu zituen eta ia Europa osotik hedatu zen.
Hirigintzaren bilakaera eta modernitatea
Arkitektura eta monumentuak hiri-esparruan integratu nahi dira; helburua praktikoa zein sinbolikoa izan zitekeen, eta horrek hirigintza modernoaren oinarriak ezarri zituen. Hiriburuak arautzeko planoak egiten hasi ziren, eta Erroma izan zen halako hirien adibide eta prototipo adierazgarriena (Vatikanoko Done Petri plaza eta Piazza Navona adibide garbiak dira).
Lorategien urbanismoa barrokoaren aldiko hirigintzaren beste alderdi garrantzitsu bat da: Versaillesko jauregiaren lorategien eredu frantziarra Europa osoan zehar hedatu zen.
Arkitektura zibila eta erlijiosoa
Arkitektura zibil barrokoan jauregia nabarmentzen da, errege-erreginen boterea irudikatzen duena, Monarkia Absolutuen mendeak baitira. Bestalde, arkitektura erlijiosoak eliza botere erlijiosoaren iruditzat jo zuen, Kontrarreformaren ideien garraiatzaile gisa.
Espazioaren kontzepzioa eta oinplanoak
Arkitektura erlijiosoak kontzepzio bateratua du: luze-zabalera handiko nabe bakarra eta alboetako kaperak. Espazio bateratu bat lortzeko, oinplano mota desberdinak erabiltzen ziren:
- Oktogonalak
- Eliptikoak
- Gurutze grekokoak
- Gurutze latindarrekoak
Ezaugarri teknikoak: Mugimendua eta handitasuna
Oinplanoak malguak dira eta, lerro konkabo-konbexuen bitartez, horma ondulatuak sortzen dira. Hormak ondulatzean, mugimendu sentsazioa areagotu eta argi-jokoak sortzen dira; horien bidez, indartu egiten da handitasun barrokoa. Handitasun hori lortzeko, zutabe eta pilastra erraldoiak erabiltzen dira.
Elementu konstruktiboak eta dekorazioa
Barrokoko arkitekturak elementu bereizgarri ugari ditu:
- Estalkiak: Gangadunak dira orokorrean, eta izugarrizko dimentsiotako kupulak eraikitzen dira.
- Frontoiak: Frontoi zatituen erabilera; hauek ere kurbatu eta zatitu egiten dira.
- Entablamenduak: Sargune eta irtengune dituzten arkitrabeak eta taulamendu kurbatuak.
- Fatxadak: Dekorazioz oparoak dira; erliebeak eta eskulturak egokitzen dira horma-hobietan. Elementu dekoratiboak (bolutak, girnaldak, medailoiak) modu ikusgarrian garatu ziren, fatxadak ingurunearekin erlazionatuz.