Lanbide heziketa mailako Psikologia eta soziologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Antropologiaren 4 Atal Nagusiak

• Antropologia biologikoa/fisikoa: Giza espeziearen azterketa. Gizakiaren jatorria eta eboluzioa, ezberdintasun fisikoak, ezaugarri eta aldaketa genetikoak, eta ingurune-egokitzapen fisiologikoak aztertzen ditu (gizakien oinarri biologikoa eta animalien jatorria aztertuz).
• Antropologia kulturala eta gizarte-antropologia edo antropologia soziala: Kultur eta gizarte-aniztasuna aztertzen du, gaur egun eta iraganean. Tradizioak, sinesmenak eta gizarte bateko kultura aztertzen ditu.
• Arkeologia: Iraganeko portaerak eta arrastoak aztertzen ditu.
• Antropologia linguistikoa: Hizkuntzen aniztasuna aztertzen du.

Antropologia, Etnologia eta Etnografia

Antropologia eta etnologia nahiko antzekoak dira. Etnografia, ordea, ez.

Etnografia

(...

Haurraren loa guraso askorentzat erronka izan daiteke. Hainbat aditu eta metodo daude eskuragarri, bakoitza bere ikuspegiarekin. Artikulu honetan, Eduard Estivill, Pikler metodologia eta Rosa Jové adituen ikuspegiak aztertuko ditugu.

Eduard Estivill: Loaren Entrenamendu Diziplinatua

Eduard Estivill loaren entrenamendu-tekniketan duen ikuspegiagatik ezaguna da, hala nola Estivill metodoa edo "Ferberizazioa". Loari dagokionez muga argiak ezarri eta haurtxoaren independentzia sustatu nahi du, bere kabuz lo egiteko.

Lo-arazoei aurre egiteko ikuspegi egituratuagoa eta diziplinatuagoa gomendatzen du, haurra aldi laburretan negarrez uztea barne har dezaketen estrategiekin, auto-kontsolazioa sustatzeko. Haren ikuspegia emaitza azkar eta eraginkorretara...

1. Mielinizazioa eta Nerbio-sistemaren Garapena

Zer da mielinizazioa? Noiz hasten da?

Mielinizazioa, mielogenesia ere deitua, nerbio-sistemako zelulak mielinaz estaltzeko prozesua da. Mielina lipidoz (gantz-substantziez) eta proteinez osatutako gai zuri bat da, nerbio-bulkaden transmisioa optimizatzen duena. Mielinizazioa funtsezkoa da nerbio-sistemaren garapen egokirako, babes funtzioa betetzen baitu. Prozesu hau fetu-aroan hasten da, jaio aurreko hilabeteetan, eta haurtzaroan zehar jarraitzen du, bereziki lehenengo bi urteetan.

2. Nerbio-sistemaren Fisiologia

A) Nerbio-sistema periferikoaren zati nagusiak:

• Sistema autonomoa (begetatiboa): Borondatez kanpoko prozesuak kontrolatzen ditu, hala nola bihotz-taupadak eta digestioa.
• Sistema somatikoa:

Espazioak Hautatzeko Irizpideak

Adinaren Araberakoak

Adina eta sexua, ezaugarri fisiko eta psikikoak, interesak, gustuak eta motibazioak, esperientziak, taldean duten integrazio maila, parte hartzea aurreko programazio batean, arazo emozionalak edo tabuak, familiako laguntza.

Urritasun Ezberdinak Dituzten Pertsonak

Adina, dituzten urritasun motak, aukera eta muga fisiko, psikiko eta sentsorialak, interesak, gustuak eta motibazioak, arazo emozionalak edo afektiboak, beharrezkoak diren baliabide bereziak, aurreko esperientziak, integrazio eta parte hartze maila.

Gaixorik Dauden Pertsonak

Pertsonaren ezaugarriak, gaixotasun mota eta maila, motibazio maila, gaixotasunaren ondorioz dauden muga fisiko eta psikikoak, gustu pertsonalak, arazo afektiboak...

Oinarrizko Kontzeptuak

Moralaren Hezkuntza

• Gizakiak irizpide moralak, gizarte arauak eta balioak eraiki behar ditu errespetuzko elkarbizitza lortzeko.

• Jaioberriek helduengandik jaso ohi dituzte balioak, hezkuntzari esker.

• Moralaren hezkuntzaren helburu nagusia haurrak bere irizpide moralak eraikitzea da, irizpide horiek barneratuz, autonomoa izateko eta beste pertsonen mende ez egoteko.

• Hezkuntzak haurrari moralki hazten lagundu behar dio.

Moraltasuna eta Kode Morala

• Gizarte bizikidetza lortzeko pertsonen arteko hitzarmenak beharrezkoak dira.

• Moraltasuna arau eta balio jakin batzuen araberakoa da.

• Balioak: Unibertsalak dira, adibidez, altruismoa edo besteenganako errespetua.

• Arauak: Kulturen eta ohituren arabera ezarriko dira.

• Balio eta arauak jende gehienak

Azpikultura eta Kontrakultura

Azpikultura: Gizarteko kide guztiek ez dutelako berdin pentsatzen edo bizitzen. Kultura berean era askotako kideak daude, hainbat alderdirengatik: adina, maila sozioekonomikoa, gizarte-klasea, jatorri etnikoa… Kultura berean bizi diren guztiek ez dituzte kultura horren aukerak berdin aprobetxatzen. Herri bakoitzeko pertsona bakoitzak kultura ikusteko modu desberdina du, eta, ondorioz, kultura orokor bat zatitan banatzen da.

Kontrakultura: Kultura nagusiaren kontrako mugimenduei kontrakultura esaten zaie, eta kultura eta gizarte alternatiboren bat proposatzen dute.

• Hiri-tribuak: rockerrak, punkak, skinak eta abar. Ez gizartean ez familian aurkitu ez duten identitate baten atzetik dabiltza. Idolo edo lider baten

Gizarte Zerbitzuen Sarea

Gizarte zerbitzuen sarea bi mailatan banatzen da:

• Oinarrizko edo lehen mailako arretarako gizarte zerbitzuak: Sistemara sartzeko puntua da eta toki mailakoa da (Udaletxeko Gizarte Zerbitzuak). Eskaintzen dituzten zerbitzuak, besteak beste, hauek dira: premiazko ostatua, informazioa, orientazio zerbitzuak, jantoki soziala, etxez etxeko laguntza eta prebentzioa.
• Gizarte zerbitzu espezializatuak: Arreta espezializatua behar duten kolektiboentzat dira (haurrak, nerabeak, adinekoak, emakumeak, drogazaleak...).

Arrisku Sozialeko Egoeran Dauden Familiak

Egoera hori bultzatu dezaketen faktoreak honako hauek dira:

• Familiaren dinamikarekin lotutako faktoreak: Familia rolak ezegokiak izatea, genero indarkeria familia dinamikaren barnean

Dolua

Dolua, latinezko dolium hitzetik datorren kontzeptua da, mina edo sufrimendua esan nahi duena. Prozesu osasuntsua da, egin beharreko bidea, mingarria izan arren. Galerak dakarren aldaketei egokitzeko denbora tartea da; ezer ez da berdina, eta gu ere ez gara berdinak. Bi norabidetan ematen den bizipena da, norberarekin eta besteekin. Prozesu bakarra eta transferiezina da, iraupen zehaztugabea duena. Testuinguru sozio-kulturalak baldintzatzen du.

Doluan Eragiten Duten Faktoreak

• Pertsonaren nortasunaren ezaugarriak.
• Pertsonaren adina.
• Eragozpenei eta krisialdiei aurre egiteko modua.
• Galdu den edo hil egin den pertsonarekiko atxikimendua.
• Hildakoaren adina.
• Heriotzaren arrazoia (bat-bateko heriotzak, heriotza traumatikoak...).

Egoera Emozionala: Ohiko

Berdintasunerako Eskubidea eta Arreta

Mendekotasun-egoeran dauden pertsonen arretak jarduera batzuk planteatzea dakar legedian edota arautegian. Jarduera horiek pertsonen arteko berdintasuna bermatzeko eta eraginkorra izateko egin behar dira, mendekotasun-egoeran izan ala ez, edo ezgaitasunen bat eduki ala ez.

Aukera-berdintasuna

Aukera-berdintasuna da ezgaitasunean oinarritutako diskriminaziorik ez egotea, ez zuzenean, ez zeharka; bereizkeria, bazterketa edo murrizketa oro barne. Ezgaitasunen bat duten pertsonei esparru politikoan, ekonomikoan, sozialean, kulturalean, zibilean edo bestelakoetan giza eskubide eta oinarrizko askatasun guztiak baldintza berdinetan aitortzea, gozatzea edo egikaritzea oztopatzeko edo ondoriorik gabe uzteko asmoa badu....

Norberaren Autonomia eta Dependentzia

Kontzeptua

Pertsona batek bere kabuz eta askatasunez erabakiak hartzeko gaitasuna da, bere ekintzak orientatuz eta jokabidearen arriskuak bere gain hartuz. Autonomia pertsonala erabakiak hartzeko gaitasuna da, eguneroko jarduerak egiteko aukera edukitzea. Prozesu luze baten bidez lortzen da. Norberaren autonomia ongizate eta autoestimu sentimenduekin bat dator.

Eguneroko Bizitzako Jarduerak (EBJ)

Pertsona baten autonomia maila eguneroko bizitzako jarduerak (EBJ) egiteko duen gaitasunean ikusten da. Jarduera horiek, EBJ deiturikoak, pertsonak bere ingurunean modu normalizatuan bizi ahal izateko egiten dituenak dira. Hiru kategoria daude:

• Oinarrizko jarduerak.
• Jarduera instrumentalak.
• Jarduera aurreratuak.

Oinarrizko