Matematika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Legitimitatea eta Legezkotasuna

Legezkotasunak zerbait legearen arabera ezarri dela adierazten du, eta legitimitateak, berriz, legeak betetzeko dauden arrazoiei egiten die erreferentzia. Botere politiko legitimoak botere hori justifikatuta dagoela esan nahi du.

Max Weberrek botere politikoaren azterketa bat egin zuen, eta boterea legitimatzeko dauden aukeren sailkapena egin zuen:

• Agintaritza karismatikoa: Ezaugarri pertsonaletan oinarritzen den eta lider edo buruzagi batek duen agintaritza.
• Agintaritza tradizionala: Iraganeko ohiturak eta usadioak ditu oinarri.
• Agintaritza legal-arrazionala: Herritarren nahia eta lege positiboa ditu ardatz.

Gizabanakoaren Harremanak Estatuarekin

Estatu-ereduen Konponbideak (Lau Mota)

• Estatu absolutista: Hertsaduraren

Sustapen Politika

Sustapen-politikaren bidez, enpresak kanpoaldera ezagutzera eman nahi ditu bai bere burua, bai bere produktuak.

Kanpo Komunikazioa eta Marketing-a

Kanpo-komunikazioa, edo sustapena, marketing-aren funtsezko azpifuntzioetako bat da eta lau jarduera nagusi biltzen ditu:

• Publizitatea.
• Salmenta-sustapena bera.
• Harreman publikoak.
• Salmenta-indarraren ekintza sustatzaileak.

Lau aldagai hauen moldaketa enpresarialari sustapen-nahaste edo sustapeneko marketing-mixa deitzen zaio.

Kontsumitzailearengan Eragina

Kontsumitzailearenganaino iritsiz, produktuari buruzko ezjakintasun egoeratik produktua erostera iraganarazi nahi zaio. Enpresak erabilitako sareek eta mezuek elkar osatu egin behar dute eta jaso behar dutenen ezaugarrietara egokitu; hau...

Grafikoaren deskribapena

1913tik 1924ra bitartean, Espainian izandako grebalarien kopuruaren bilakaera zehatza aztertzen dugu. Grafiko mota hau lineala, sinplea eta izaera sozioekonomikoa du. Historia liburu batetik aterata dagoenez, publikoa da eta historiazaleei zuzenduta dago. Bigarren mailako iturri historikoa da. Bertikalki grebalarien kopurua agertzen zaigu, hamar milaka; horizontalki, aztertutako urteak.

Datu garrantzitsuenak honakoak dira: gorabeherak izan arren, bi aldi desberdin agertzen dira. Batetik, grebalarien kopurua handitzen doan aldia, eta bestetik, orokorrean beherantz doan etapa. Bi etapetan, segida aldatzen duten gorabeherak agertzen dira. Punturik altuena 1920an gertatzen da, 250.000 grebalari inguru agertzen direlarik;...

Industria Antzinako Erregimenean

Pribilegiatuek ez dute inbertitzen; lurretan inbertitzea nahiago dute. Burgesek ezin dute industrietan inbertitu, gremioek oztopatzen dietelako. Erregeak inbertitzen du eta fabrikak sortzen ditu, baina ez dago makinarik eta ez da efizientea.

Absolutismoa

Botere guztiak erregean kontzentratu dira.

Justifikazioa

Erregea Jainkoaren ordezkaria omen zen.

Teoria Ekonomikoa: Merkantilismoa

Ezaugarriak

• Urre eta zilar metaketa.
• Esportazioak sustatu, inportazioak mugatu (zergak).
• Estatuak industriak sortu.
• Estatuaren hazkundeak zerga gehiago ekarri herri xehearentzat.

Parlamentarismoa

Legea erregearen gainetik dago, botereen banaketa dago, eta pertsonek, pertsona izateagatik, eskubideak dituzte.

Liberalismo Politikoa

Pertsona guztiak...

Mutazionismoa

Teoria horren arabera, eboluzio-prozesua mutazioen araberakoa izaten da. Bi aldaketa mota bereizi zituen: modifikazioak eta mutazioak.

• Modifikazioak: ingurumen-aldaketek eragiten dituzte eta ez dira heredatzen.
• Mutazioak: aldiz, izaki bizidunen geneetan sortutako aldaketak dira eta herentziaz jasotzen dira.

Dena den, teoria horren arabera, mutazioak halabeharraren emaitza izaten dira eta, beraz, ez dira beti onerako izaten.

Kultura

Antropologoek bereizketa hau egiten dute:

• Kultura materiala: produktu materialek eta tresnek osatzen dute.
• Kultura mentala: gizarteko sinesmenek, balioek eta arauek osatzen dute.

Produkzio-teknikak ez ezik, gizartearen beste ezaugarri batzuk ere hartzen dituzte kontuan, hala nola:

• Antolamendu moduak
• Erlijio-sinesmenak
• Kode

Gizarte eta Ekonomia Kontzeptuak

Krisiaren Definizioa

Espekulazio handiaren, gainezka zegoen merkatuan tokirik aurkitzen ez zuen stocka handitzearen eta maileguei aurre egiteko zailtasunen ondorioz, kapitalismoaren krisia gertatzeko baldintza egokiak sortu ziren.

Faxismoaren Ezaugarriak

Muturreko nazionalismoa, autarkiaren bidez gauzatu zena, arrazaren nagusitasuna eta aberriaren handitasuna aldarrikatzen zituen. Beste ezaugarri batzuk honako hauek ziren:

• Gizartearen antolamendu korporatiboa: klaseen arteko gatazkak desagertzeko, pertsonen lanbidearen arabera estatuak kontrolatu behar zituen.
• Alderdi bakarra, gizarteko esparru guztiak kontrolatuta eta zuzenduta.
• Komunikabideen eta kulturaren monopolioa, eta propagandaren neurri gabeko erabilera.
• Taldearen

Gizarte-Arauak

Bizikidetzarako arauak: arau motak

Hiru arau mota ditugu pertsonak gizartean nola jokatu behar duten orientatzeko:

• Arau moralak: Pertsona gisa jokatzeko arauak dira. Arau moralak pertsona bakoitzak era kontzientean eta librean bete behar ditu. Arau hauek moraltasunarekin lotuta daude. Betetzen ez baditugu, ez-moralak gara.
• Zuzenbidezko arauak: Agintariek jartzen dituzten arauak dira. Komunitateko pertsona guztiek bete behar dituzte. Botere politikoak babesten ditu arau hauek. Zuzenbidezko eta legezko arauak izaten dira. Betetzen ez baditugu, legearen kontra jokatzen dugu.
• Gizarte-usadioak: Ohiturak dira. Agurrak, janzkera-arauak, opariak… dira. Nahiz eta arau hauek ez betetzea legearen kontrakoa ez izan eta ez-morala ez izan, gizarteak

Hezkuntzaren Aroak

Lehen Aroa: Eskolarik Gabeko Gizartea

Bertako ezaugarriak hauek dira:

• Izaera estatikoa zen, nahiko egonkorra, eta biziraupeneko ekonomiak zituzten.
• Belaunaldien arteko gizarte aldaketak oso txikiak ziren.
• Ez zegoen ez eskolik ez irakaslerik. Familia zen hezkuntza ematen zuena.
• Hezkuntza instituzionala ikasteko aukera gutxi batzuek baino ez zuten.

Bigarren Aroa: Eskola Modernoaren Garaia

Gizarte Aldaketak

• Ikuskera zientifikoek garrantzia hartu zuten.
• Indibidualismoa sortu eta hedatu zen.
• Erregai fosilak erabiltzen hasi ziren industrietan.
• Makinen sorrera.
• Ideologia berriak: sozialismoa, liberalismoa.
• Biztanleriaren hazkundearen hasiera.
• Familia nuklearren sorrera.
• Hiritartze prozesua (landa-eremuek garrantzia galdu zuten).
• Estatu-nazioak agertu