Lanbide heziketa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Oinarrizko Kontzeptuak

Moralaren Hezkuntza

• Gizakiak irizpide moralak, gizarte arauak eta balioak eraiki behar ditu errespetuzko elkarbizitza lortzeko.

• Jaioberriek helduengandik jaso ohi dituzte balioak, hezkuntzari esker.

• Moralaren hezkuntzaren helburu nagusia haurrak bere irizpide moralak eraikitzea da, irizpide horiek barneratuz, autonomoa izateko eta beste pertsonen mende ez egoteko.

• Hezkuntzak haurrari moralki hazten lagundu behar dio.

Moraltasuna eta Kode Morala

• Gizarte bizikidetza lortzeko pertsonen arteko hitzarmenak beharrezkoak dira.

• Moraltasuna arau eta balio jakin batzuen araberakoa da.

• Balioak: Unibertsalak dira, adibidez, altruismoa edo besteenganako errespetua.

• Arauak: Kulturen eta ohituren arabera ezarriko dira.

• Balio eta arauak jende gehienak

Fakturazioa

Kontabilitatean, fakturazioa enpresa batek aldi batean zehar (urtebetea, hilabetea) saldu dituen ondasun eta zerbitzuen zenbatekoa da. Hertsiki, fakturazioa fakturaz jasotako diru-bolumena da eta salmenten bolumenaren ezberdina izan daiteke, salmenta, dagokion faktura eta diru-sarrera aldi ezberdinetan gertatu badira.

Kooperatiba

Ekonomia, gizarte eta kultura helburuetarako bazkide izeneko pertsonek osatzen duten borondatezko merkataritza-baltzu autonomoa da. Erakundearen jabetza bazkideena da eta bere kudeaketa demokratikoa da, bazkideen artean. Bazkide guztiek eskubide eta eginbehar berdinak dituzte eta irabaziak beraien artean banatzen dira.

Marketina

Marketina bezeroekiko harreman errentagarria kudeatzeari deritzogu. Bere helburua,...

XVI. mendea: Euskal Literatura Berantiarra

Testuinguru Historikoa

• Euskaldunek historioak ahoz aho transmititzen zituzten.
• Eskoletara dirudunak soilik joaten ziren.
• Herriko jende arrunta apaiz sartzen zen.
• Inprenta sortu zenean, askok ez zeukaten erabiltzeko aukerarik, eta ez zegoen idazteko materialik.
• Hasieran, elizgizonak ziren euskaraz idazten zuten bakarrak.
• Euskaraz lagundutako literatur eta kultur tradizioaren faltak ere eragozten zien klase gorenei beren funtzio soziala euskara erabiliz betetzea.

Lehen Idazkiak

• Akitaniako eta Pirinioetako hilerrietan, II. mendeko epitafio batzuk. Lergan (Nafarroa), I. mendekoak ziruditen beste zenbait epitafio ageri ziren hilarri batean.
• X. mendean, San Millán de Susoko monasterioan, glosa batean bi perpaus.
• Aymeric

Bizidunen funtzioetako bat.

ELIKADURA:

Bizirik mantentzeko kanpotik elikagaiak hartu. Hauetatik materia eta energia hartu. Energia lortzeko zelulek arnasketa zelularra bakoitzak lortu behar du bizitzeko behar duen materia eta energia.

DIGESTIOA:

Ahotik hartutakoa digestiora sistemara. Tutu bat da. Eginkizuna elikagaiak digeritzea: soiltzea, xinplifikatzea, xurgatuak izatea odolera pasatzeko. Xurgatzen ez den guztia uzkitik.

ARNASKETA:

Kanpotik airea hartzea Ezinbestekoa bizirauteko. Zelulek arnasketa zelularra. Helburua airea eta odolaren arteko gasen trukea, aireko oxigenoa odolera pasatzeko. Zelulek arnasketa egiteko oxigenoa odoletik hartu hondakin moduan dagoen karbono dioxidoa odolera pasa.

ZIRKULAZIOA:

Odola zelulez eta plasmez osatutako likido...

Moderatuak eta Progresistak

Sarrera

Moderatuen eta progresisten artean ez zegoen alde handirik. Biek onartzen zituzten konstituzioa, sufragio zentzitarioa eta erlijio katolikoa.

Moderatuak

Moderatuak aristokrazia latifundista, goi-burgesia, goi kleroa eta graduazio handiko militarrak ziren; herri-klaseen masa handia alde batera uzten zuten. Nazio-subiranotasunaren printzipioa ez zuten onartzen, koroa eta Gorteen (nazioaren) arteko subirotasun partekatua baizik. Koroak eskumen handiak zituen, hala nola, betoa jartzekoa, ministroak izendatzea eta Gorteak desegitea. Sufragio zentzitarioaren alde zeuden eta Eliza katolikoaren defendatzaileak, hau da, Estatu konfesionala ezarri nahi zuten. Bestalde, eskubideak onartzen zituzten baina oso mugatuak: prentsa...

1.2 Gizarte eta Kultur Aldaketak

Errenten banaketa desorekatua (eskualdeen artean, gizarte mailen artean) ez da konpontzen. Nekazaritza exodoa areagotu egiten da: 1962-1973 bitartean, lau milioi pertsona joan ziren herrietatik hirietara. Horrek hirietako hazkunde handia eta kontrolik gabea eragin zuen, arazoak sortuz hirigintzan, higienean eta osasunean. Mediterraneoko kostaldea erabat eraldatu zen, masen turismoaren eraginez. Bizi-mailaren hobekuntza nabariak izan ziren (kontsumo eta ongizate-gizartea). Kulturaren munduan nolabaiteko irekiera egon zen. Hezkuntza-planen erreformak analfabetismoa nabarmen murriztu zuen eta unibertsitateko ikasleen kopurua handitu.

1.4 Gizarte Mugimendu Berriak eta Erregimenaren Aurkako Oposizioa

Ekonomia eta kultura...

Espainiako errepide sarea

Sarrera

Espainiako 2008ko errepide sareak bidaiari eta merkantzien trafikoaren gehiengoa hartzen du. Azpiegitura garrantzitsua da irisgarritasuna errazten duelako eta lurraldearen egituraketan laguntzen duelako. Bere egitura erradiala, XVIII. mendean Borboitarrek ezarria, nabarmena da. 1960ko hamarkadan, sareak modernizazioa jasan zuen, baina egitura erradiala mantenduz.

Egitura erradiala

Egitura erradial hau garraio sistema guztietan islatzen da (errepide, trenbide, airekoa), Madril zentroa izanik. Zentroa eta periferiaren arteko komunikazioa errazten badu ere, zeharkako loturak oztopatzen ditu.

Erliebearen eragina

Espainiako errepide sarearen eragozpen bat erliebea da. Zailtasun topografikoek, pendizek eta klimaren ezaugarriek...

Trantsizioa Euskal Herrian: Gernikako Estatutua

Euskal Herrian, Trantsizioa 1976ko abenduan hasi zen, Erreforma Politikorako Legearekin batera, eta amaitu zen EAErentzako Gernikako Estatutua onartzearekin (1979) eta Nafarroarentzako Foru Hobekuntzarako Legearekin (1983).

Eusko Kontseilu Nagusia eta Autonomiaren Aldarrikapena

Euskal Herriarentzako autonomia lortzeko prozesua 1978ko urtarrilean hasi zen, errege dekretu batek behin-behineko erregimen autonomikoa onartu eta Euskal Kontseilu Nagusia eratu zenean. Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako alderdi guztietako (EAJ, PSOE, UCD eta EE) senatari eta diputatuek (1977ko ekaineko hauteskundeetan hautatuak) osatu zuten Kontseilua. Nafarroako parlamentariek ez zuten parte hartu nahi izan erakunde horretan...

Cinquecentoa eta Leonardo da Vinci: Errenazimentu Gorena

Cinquecentoaren Ezaugarri Nagusiak

Errenazimentu Garaiaren ezaugarri nagusiak:

• Artistaren kezka nagusiak: edukia eta edertasuna adieraztea.

• Sinplifikaziorako joera eta konposizio argiak

  Gai nagusia nabarmenduko da. Funtsezko planu eta lerroak agertuz, figurak triangeluen barne sartuko dira. Figura kopuru gutxiago eta tamainuz handiagoak, perspektiba zabalak eta ordenamendu simetrikoak erabiliko dira.

• Edertasun kontzeptu berria

  Pintura ikusteko dago, ez pentsatzeko. Emakume biluziari bereziki arreta egingo zaio.

• Naturaren ikerketa handiagoa, errealismo handiago batean gauzatuko dena.
• Argia eta itzalarekiko kezka.
• Mugimendua aurreko mendean baino naturalagoa.

Leonardo da Vinci: Ikertzaile eta Maisu