Lanbide heziketa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1. Azterketa: Giza Fisiologiaren Oinarriak

1. Arnas Sistemaren Egitura Azalpena

Arnasketa bidearen zatiak:

• Sudur-hobiak: Airea egokitu egiten dute (berotu, hezetu eta iragazi).
• Aho-faringea: Arnasketa eta digestio bideak gurutzatzen dira. Sudur-hobien eginkizun bera dute, baina iragazki gutxiagorekin.
• Laringea: Barruko zimurdurek ahots-kordak osatzen dituzte. Ahotsaren organoa da.
• Trakea: Kartilagozko eraztunez osatua. Hartzen eta botatzen den airearen bidea da.

2. Kutxa Torazikoaren Hedapena eta Estutzea

Birikak, inguruan dituzten arnasketa-giharrei esker, zabaldu egiten dira.

Arnasa Hartzea:

• Diafragmaren uzkurdurak (arnasa hartzearen gihar nagusia) bere kokapena beherantz bultzatzen du, kutxa torazikoaren barne-bolumena handitu egiten da eta birikak

Jostailuaren definizioa eta ondorioak

Jostailuaren definizioa: Jostailua jolasteko objektu bat da. Helduak fabrikatua nahiz haurrak berak landua edo naturalki lortua izan daiteke. Beti nahierara jolasteko aukera ematen du, gaitasunak garatu eta sormena eta irudimena sustatzen dituena, eta jolasa bera aberasten duena.

Jostailua ez da inoiz izan behar nolabaiteko berezko bizia duen objektua, ez du haurraren jarduera ludikoa zorrotz markatu behar.

Jostailuaren funtzioari buruzko ondorioak

• Haurraren eskuetan dagoenean jolasera bultzatzen duen edozein objektu da jostailua.
• Jostailu batzuk modu zehatz eta zorrotz batean soilik erabil daitezke; baina beste batzuk mota guztietako funtzioak edo zereginak bete ditzakete, haurraren aldartearen, nortasunaren

Anatomia eta Aparatu Lokomotorea

Anatomia: Bizidunak osatzen dituzten egiturak aztertzen dituen zientzia da.

Aparatu lokomotorea: Gorputzaren mugimendua ahalbidetzen duten sistemen (hezur eta giltzadura-sistema, eta gihar-sistema) asoziazioa da.

Ardatzak

• Longitudinala: Errotazioak ahalbidetzen ditu.
• Zeharkakoa edo transbertsala: Flexio eta estentsio mugimenduak.
• Sagitala: Abdukzio eta addukzio mugimenduak.

Hezurren Funtzioak eta Homeostasia

Hezurren funtzioak:

• Sostengua eta mugimendua.
• Babesa.
• Mineralen homeostasia (kaltzioa).
• Gantz-erreserben biltegia (hezur-muin horia).
• Odol-zelulen ekoizpena (hezur-muin gorrian).

Homeostasia: Organismoetan, barne-baldintzen egonkortasuna mantetzeaz arduratzen den prozesua da.

Hezurduraren Atal Nagusiak

Eskeleto axiala

Babesteko...

Austro-Hungariar Inperioa: Monarkia Duala

Mugimendu independentistak eta nazionalistak etengabeko mehatxuak izan ziren. Inperioa bi gune nagusitan banatzen zen: Austria (alemaniar kultura) eta Hungaria (magyar kultura). Frantzisko Josef I.ak gobernatu zuen inperioa, absolutismo politikoarekin (monarkia duala). Kanpo harremanetarako ministerioa eta finantza ministerioa komunean zeuzkaten, baina bakoitzak parlamentu propioa zuen.

Aniztasun etniko eta kulturala

• Austria: Alemaniarrak, poloniarrak, txekiarrak, italiarrak, erruteniarrak eta ukrainarrak.
• Hungaria: Errumaniarrak, hungariarrak, kroaziarrak, serbiarrak eta bosniarrak.

Errusiako Inperioa: Hedapena eta Autokrazia

1815etik aurrera, Errusiako Inperioak lurralde-hedapen izugarria izan zuen hiru...

Berrezarkuntza garaia eta krisi politikoa

Aztertzen dugun dokumentua Berrezarkuntza garaian kokatzen da, Alfontso XIII.aren erregealdian. 1876ko Konstituzioa eta bi alderdi nagusien txanda sistema mantendu ziren, hauteskundeen emaitzak aldez aurretik adostuz. Hala ere, sistematik kanpo geratutako joera politikoek indar handia hartu zuten: sozialistak, nazionalistak eta errepublikanoak. Gainera, sindikalismoak hazkunde nabarmena izan zuen UGT-aren eskutik, eta 1898ko Belaunaldiaren zein Erregenerazionismoaren kritikek eragin handia izan zuten iritzi publikoan.

Euskal Herriko industrializazioaren oinarriak

Berrezarkuntza garaia Euskal Herriko industrializazioaren aroa ere izan zen, nahiz eta oinarriak Isabel II.aren erregealdian ezarri ziren. Nekazaritzan...

Zelula Prokariota

Kapsula

• Zelula atxikitzea eta finkatzea.
• Sendotasuna ematen dio.
• Lehortzea eragozten du.
• Zelula babesten du.

Pilia

• Bakterioaren kanpoaldearekiko material genetikoa ukitzen eta/edo trukatzen du.
• Zelularen atxikiduran parte hartzen du.

Zitoplasma

• Funtzio nagusia organulu zelularrei eustea eta mugitzen uztea da.
• Erreakzio metabolikoak hor gertatzen dira.

Zelula Pareta

• Substantzien garraioa kontrolatzen du.
• Zelulari forma ematen dio.
• Zelula babesten du.

Nukleoidea

• Zelularen jarduerak kontrolatzen ditu, gene adierazpenaren bidez.
• DNA zirkularra eta biluzia dago.

Mintz Plasmatikoa

• Substantziak sortzen ditu.
• Zelula babesten du.
• Mantenugaiak zelula barruan garraiatzen ditu.

Plasmidoak

• Zitoplasman sakabanatuta daude.
• DNA zirkularreko molekula txikiak.

Mesosoma

• Fotosintesiaren

Datuen Sinkronizazio Motak

Sinkronizazio asinkronoa

Sistema honetan, komunikazio-parametroak lokalean konfiguratu behar dira sareko estazio bakoitzean. Ez dago ekipamendu guztiak lotzen dituen erloju-seinalerik. Informazioa bidaltzen denean, START seinale batekin hasten da. Ekipamendu hartzaileak START seinalea detektatzen duenean, bere erlojua abiarazten du eta, hala, datuak bidali ziren abiadura berean irakurtzen ditu. Ekipamendu igorleak, informazioa transmititu ondoren, STOP seinale bat bidaltzen du transmisioaren amaiera adierazteko. Ekipamendu hartzaileak STOP seinalea detektatzen duenean, datuak irakurtzeari uzten dio.

Horrek esan nahi du sareko ekipamendu bakoitzak konfigurazio bat behar duela, eta parametroek bat etorri behar dutela informazioa...

Iberiar Penintsulako bilakaera geologikoa eta erliebea

Iberiar Penintsulako bilakaera geologikoa aztertzen da ondoko ataletan, garai geologikoen arabera antolatuta eta erliebe nagusiak azaltzen direlarik.

1. Era arkaikoa (kantabriar aurrekoa, 4.000–600 MUrte)

Era arkaikoa edo kantabriar aurrekoa (4.000–600 milioi urte). Arbelaz eta gneisez osatutako arroka-multzoek osatzen zuten orduko egitura. Galizian mendi-zerrenda zabala ageri zen IM-HE norabidean; Erdialdeko Mendikatea eta Toleduko mendietako goragune batzuk ageri ziren. Higadurak lautu egin zuen eta itsaso paleozoikoek ia guztiz estali zuten eremu hori.

2. Era primarioa (paleozoikoa, 600–225 MUrte)

Era primarioa edo paleozoikoa (600–225 milioi urte). Garai honetan gertatu zen hertziniar

1. Hidraulikaren Oinarri Fisikoak

Oinarrizko Ezagutzak

Fabrikazio eta produkzio zentro modernoetan, sistema hidraulikoak erabiltzen dira. Hidraulika presiopean dauden fluidoez baliatuz indarrak eta higidurak sortzea da. Energia presiopeko fluido hauen bidez transmititzen da.

Aplikazio-Eremuak

Hidraulikaren aplikazio-eremu nagusiak hauek dira:

• Era guztietako produkzio eta muntai makinak.
• Garraiabideak.
• Garraio eta jasotze-tresneria.
• Prentsak.
• Injekzioz moldeatzeko makinak.
• Jasogailuak.
• Eraikuntzarako makinak (Iraulgailuak, pala mekanikoak, karga-plataformak).
• Nekazaritzarako makinak.

Teknologia Alternatiboak

Hidraulikaz gain, badaude indarrak, higidurak eta aginte-sistemetan seinaleak sortzeko gai diren beste teknologia batzuk:

• Mekanika
• Elektrizitatea
• Pneumatika

Abantailak

• Indar

Ondasun publikoak eta merkatuaren mugak

Merkatuak gizarteak eskatzen dituen ondasun eta zerbitzu guztiak eman beharko lituzke, baina ez da beti horrela izaten. Merkatua ez da gai zenbait gizarte-eskaerari erantzuteko. Ondasun eta zerbitzu publikoak zenbait modutan hornitzen dira:

• Ekoizpen propioa: Justizia, polizia, armada, hezkuntza…
• Enpresa pribatuei erosita: Biztanleen artean doan banatzeko (argiteria, errepideak, zubiak…).
• Dirulaguntzak: Ondasun horien erosketa zati batean finantzatzeko (osasungintza, etxebizitza sozialak…).

Kanpo-eraginak eta kostuak

Enpresa batek produktu bat ekoizten duenean, ekoizpen-baliabideak erabiltzeari lotutako barne-kostuak sortzen ditu. Hala ere, ekoizpen-jarduerak enpresak berak ordaintzen ez dituen ondorio...