Lan heziketa eta orientazioa ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Negoziazioa: Kontzeptua eta Oinarriak

Negoziazioa elkarrekintza batetik abantailak potentzialki lortzea ahalbidetzen duen prozesua da, non itxuraz gatazkan dauden bi alde edo gehiagok ekintza bateratuen bidez emaitza asegarriak bilatzen dituzten.

Negoziazioaren Ezaugarriak:

• Prozesua: Prozesu bat da, ez ekintza puntual bat, eta zenbait etapa ditu.
• Interesen gatazka: Parte-hartzaile baten helburuen lorpena besteek dituzten helburuen lorpenarekin gatazkan dago.
• Baliabideak: Alde bakoitzak baliabide batzuk ditu, bere onurarako erabil daitezkeenak, baina beste aldearen onuran ere lagun dezaketenak.
• Elkarrekintza: Aldeen elkarrekintzaren ondorioz lortzen dira emaitzak.
• Interesen asebetetzea: Negoziazioaren bidez, adostasuna lortu gabe baino hobeto asetzen

Zergen Motak eta Harremanak

Hiru zerga barneratzen ditu, eta bakoitzak bere egitate zergagarri orokorra du:

1. Kargadun Ondare Eskualdaketaren Zerga

   Lehenengo zerga honek ondarearen trafiko zibila zergapetzen du, hau da, partikularrek euren artean egiten dutena. Merkatal trafikoa, enpresariek egiten dutena alegia, BEZarekin kargatuta dago.

2. Elkarteen Eragiketen Zerga

   Ondarearen trafiko zibila kargatzen du, partikularrek euren artean egindakoak. Merkatal trafikoa enpresarien BEZarekin dago zergapetuta. Elkarteen eragiketen kasuan, orokorrean sozietate kontratuari lotutako ondarezko mugimenduak kargatzen dira, adibidez, elkarte bat eratzea, desegitea, kapitala handitzea edo murriztea, eta abar.

3. Egintza Juridiko Dokumentatuen gaineko Zerga

   Egintza batzuen

Industria Iraultzari esker, ekonomia mugatutik eta merkantilistatik ekonomia liberalera pasatu zen. Haren funtzionamendua liberalismo ekonomikoko teorietan oinarritzen da, eta aldaketa sakonak ekarri zituen gizartean eta ekonomian.

Liberalismo Ekonomikoaren Ezaugarriak

Liberalismo ekonomikoak hiru printzipio nagusi zituen:

• Jabetza pribatua, askea eta mugarik gabea.
• Enpresa askea, eskulanaren kontratazio askea eta ekoizpen-sistemaren erregulazio askea, estatuaren esku-hartzerik gabe.
• Merkatu askea, etekinak eta eskaintzaren eta eskariaren legeak soilik erregulatua, hau da, merkatuak berak (librekanbismoa).

Oinarri Teorikoak eta Pentsalari Nagusiak

Liberalismo klasikoaren teoriko nagusia Adam Smith izan zen. Haren lan nagusia, Nazioen aberastasunaren

Nekazaritza Iraultzaren Aldaketak

Ze aldaketak eragin zituen nekazaritza iraultzak? Lurraren jabetzan, baita berrikuntza teknikoak ere.

Lurraren Jabetzaren Aldaketak

Jabetzaren sistema juridikoa aldatu zen. Ordura arte, bi sistema nagusi erabili ziren lurrak ustiatzeko:

• Lursail irekiak
• Herri lurrak

Sistema kolektiboak ziren biak ala biak, baina beste sistema batzuek baino produktibitate urriagoa ematen zuten. Lurrak hesituta lana indibidualizatzea eta ekoizpena handitzea bilatzen zuten.

• Baliabiderik gabeko jabe txikiek eta lursail oso txikien jabeek nekazari aberatsei saldu behar izan zizkieten lurrak.
• Jornalari pobreek herri lurretan bazkatu ohi zuten azienda ordura arte, eta, herri lurrak desagertzearen ondorioz, beste bizibide bat bilatu behar izan

Aurre-zentsuraren Debekua eta Argitalpenen Bahiketa

5.1 Aurre-zentsuraren Debekua

20.2 artikulua: Informazio- eta adierazpen askatasunak ezin dira aurre-zentsurarekin murriztu. Hau da, botere publikoek ezin dute hedabide edo pertsona bati bere lana publikatu baino lehenago geldiarazi, arrazoi baliodunak egon ezean. Zentsura, beraz, lana publikatu baino lehen eten behar da. Publikatuta dagoenean, bahiketa judiziala legezkoa izan daiteke (20.5 artikulua).

Bahiketa Judiziala: Auto Bidez Onartua

Bahiketak auto bidez onartzen dira, ez sententzia bidez. Prozesuan zehar hartutako erabakiak dira. Bahiketa, neurri kautelarra denez, auto bidez onartua egon behar da, arrazoitua eta errekurritzeko aukerarekin. Auzitegiak erabakia arrazoitu behar du. Bahiketa

Pentsamendu Soziala eta Langile Antolaketa

Ideologia nagusiak: liberalismoa, nazionalismoa eta sozialismoa. Sozialismoa berdintasun soziala eta senidetasun unibertsala lortzeko asmoarekin sortu zen.

Doktrina Sozialak

Antzinako Erregimenean, eskulangileak gremiotan biltzen ziren eta beren kexak matxinaden bidez adierazten zituzten. Industrializazioak eta iraultza liberalek aurrera egin ahala, langileen egoerarekiko kezka agertu zen.

Feudalismoa hautsi zenean, jendea aldaketa horien eragin nabarmenaz konturatu zen: injustizia sozialaz eta pobreziaz.

Sozialismo Utopikoa

Garai hartan, ametsezko konponbideak irudikatzen zituzten egoera horri aurre egiteko. Haien proposamenak ekintza filantropikoetan edo karitatezko ekintzen defentsan oinarritzen ziren....

Industriaren Sorrera eta Garapena

Antzina, pertsonek behar zituzten objektuak fabrikatzen zituzten, edo, bestela, artisau-langileei ordaintzen zizkieten. XVIII. mendearen amaieran, ekoizpen modu berri bat sortu zen: industriala.

Ekoizpen modu hori honako hauetan oinarritzen zen:

• Berrikuntza teknikoak: Makinak pertsonen lana egiten hasi ziren.
• Lanaren banaketa: Pertsona bakoitza prozesuaren fase batean espezializatu zen; beraz, bakoitzak prozesuaren zati bat egiten zuen.
• Eskala handiko ekoizpena: Produktu asko egiten zituzten; horregatik, prezioak jaitsi egiten ziren.

Industrializazioaren eraginez hiriak asko hazi ziren. Ondorioak oso sakonak izan ziren, eta prozesu horri Industria Iraultza deitzen diogu.

Industrializazioaren 2. Fasea

XIX. mendearen...

Gipuzkoako industrializazio-prozesuak ez zuen alderdi askotan Bizkaikoaren antz handirik izan. Lurralde honen industrializazio-prozesua azkartu zuten faktoreen artean ditugu kokalekua eta komunikabide bikainak, manufakturaren arloan zuen tradizioa, merkatuen existentzia, eskulan egokia eta beharreko kapitalen egokiera.

Kapitala eta Inbertsioak

Kapitalak jatorri anitza izan zuen, baina Bizkaiko kasuan ez bezala, ez zen oro har inbertitzaile handien eskuetatik iritsi. Atzerriko kapitala bazen ere, Espainiakoa ere bai, bizkaitarra neurri batean, baina baita herrialdekoa ere, hainbat giza taldetatik sortua: merkatariak ziren gehienak, baina baziren era berean landa-eremuen jabeak, indianoak edo lanbide liberaletako kapitalistak. Gipuzkoako industria...

Gizarte Segurantzaren Historia Espainian

1900: Lehen Gizarte Asegurua

Lan Istripuen Legearekin lehen Gizarte Asegurua sortu zen.

1908: Aseguruen Institutu Nazionala

Aseguruen Institutu Nazionala agertu zen, Gizarte Segurantzako lehen sistema.

Gizarte Segurantzako Lege Orokorra (2015)

Gizarte Segurantzari buruzko arau nagusia Gizarte Segurantzako Lege Orokorra da, 2015ean aldatua izan zena.

Konstituzioa (41. Artikulua)

Konstituzioak, bere 41. artikuluan, Gizarte Segurantza edukitzeko eskubidea jasotzen du:

Botere publikoek herritar guztiontzat Gizarte Segurantzako araubide publikoari eutsiko diote; sistema horrek gizarte laguntza eta prestazio nahitaezkoak bermatuko ditu beharrizan egoeratan, eta, batez ere, langabezia kasuetan.

Gizarte Segurantzako Erakunde

GAIA: JARDUERA FISIKOAK ETA OSASUNA

Osasuna gizartean

Zenbait arrazoi tarteko:

• Komunikabideak.
• Publizitatea: burgesia.
• Egoneko lana.
• Gaixotasun kardiobaskularrak.
• Botere publikoetan, kezka: bizitza osasuntsuaren aldeko apustua.

Osasuna eskolan

• Prebentzio-lana.
• Aspaldian jorratutako gaia Natur Zientzietan
• HF-an ere: gorputzaren jarrera, lehen sorospenak, segurtasuna, elikadura, hidratazioa, atsedena…
• Zehar-lerroa ere bada.

Osasuna Gorputz Hezkuntzan

• Higienismoa: XIX. mendetik dutxaren beharra, natura…
• Gimnastika: jarrera, gorputzaren garapena, giharrak…
• Fitness-a: egokitzapen fisikoa
• Zientzia biomedikoak: eragina ikasketa-planetan eta saioaren egituran.
• Hirugarren eduki-multzoa.

Bilakaera

Hiru ikuspegi (Devis et al., 2000)

Prebentzioa

• Gaixotasunak agertu ez