Lanbide heziketa mailako Kirola eta gorputz hezkuntza ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Kirol Errendimenduan Eragiten duten Faktoreak

Orokorrean, bi faktore multzo nagusi bereiz daitezke:

• Herentziaz jasotakoak: Faktore anatomikoak, fisiologikoak, psikologikoak...
• Entrenamenduaren bidez lorgarriak: Egokitzapen-ahalmena, progresioa...

Faktore Motak

Bi multzo nagusitan sailka ditzakegu faktoreak:

1. Faktore Bioenergetikoak:
   • Anatomikoak: Herentziaz jasotako neurri antropometrikoak (altuera, zabalera...), lortutako gihar-masa...
   • Fisiologikoak: Adina, sexua, bizi garen ingurunea...
2. Faktore Biopsikologikoak: Norberaren izaera (oldarkortasun maila), oreka pertsonala (autoestimua, konfiantza), egoera mentala, etab.

Zer da Kirol Errendimendua?

Entrenamendua periodikoki eta ondo planifikatuta burutzen den prozesu bat da. Prozesu horretan, buruari eta...

Gorputz-adarreko muskuluak: Besoa eta Hanka

Sarrera

• Gorputza mugitzen duten organo bigunak.

• Nerbio bulkadek kitzikatuta uzkurtu eta mugimendua sortzen dute.

• Erlaxatzen direnean, hedatu daitezke.

Muskulu motak

1. Muskulu-ehun eskeletikoa

• Hezurrei lotuta daude, hauek mugituz.

• Ildaskatua (estriatua) eta borondatezkoa da.

• Gorputzaren pisuaren %40 inguru osatzen du.

2. Muskulu-ehun lisua (bisceral)

• Hutsune organikoen paretetan (urdaila, hestea, odol-hodiak) dauden sustantziak (odola, janaria) mugiarazteko.

• Ez da ildaskatua eta ez da borondatezkoa.

  

3. Bihotzeko muskulu-ehuna

• Bihotzaren paretak osatzen ditu eta mugitzen ditu.

• Ildaskatua eta ez-borondatezkoa da.

Muskulu-ehun eskeletikoaren egitura

Muskulua → zelula-sortak edo faszikuluak → muskulu-zelulak (zuntzak).

• Zorroak (ehun konjuntiboa):

  • Epimisioa:

Erresistentzia fisikoa

Erresistentzia fisikoa denbora luzez jarduera fisiko intentsua mantentzeko gaitasuna da. Jarduera hori ondoren muskulu-, zirkulazio-, arnas-, metabolismo- eta energia-sistemek elkarlanean bultzatzen dute, eta soportatzeko gaitasuna eta nekearen ondorengo berreskurapena hobetzen dira.

Erresistentzia muskularra eta kardiorespiratorioa

Erresistentzia muskularrak muskulu-talde batek jarduera luzeetan mantentzen duen tonua adierazten du. Erresistentzia kardiorespiratorioak, berriz, VO₂ kontsumoa hobetzen du: oxigenoaren hartze maximoa, hau da, arnasketaren bidez hartutako oxigenoa eta odolak garraiatutakoa.

Oxigeno-kontsumoa eta defizita

Jarduera fisikoaren hasieran oxigeno-defizita sortzen da, eta amaieran defizitu hori konpentsatzen...

Gaixotasun Periodontalak, Diagnostikoa eta Tratamendua

Zer dira Gaixotasun Periodontalak?

Hortzen inguruan dauden eta hortzei masailezurretan eusten dieten ehunei eragiten dieten gaixotasun multzoa da. Kausa nagusia bakterioek eragindako infekzio inflamatorioa da.

Periodontoa osatzen duten elementuak

• Hortzoia
• Hezur albeolarra
• Lotailu periodontala

Gingibitisaren eta Periodontitisaren ezaugarriak

Zein gaixotasun periodontal ezagutzen ditugu? Gingibitis eta periodontitisa.

Gingibitisa:

• Prozesu inflamatorioak hortzoiari eragiten dio bakarrik.
• Hortzen eta hortzoiaren artean bakterio-plaka metatzen da.
• Hortzoia gorrituta eta inflamatuta egoten da, eta erraz hasten da odola dariola.
• Hortzoiari eusten dioten ehunak ez daude kaltetuta.
• Higiene egokia izanez gero,

Arnasketa Suspertzeko Teknikak

• Ahoz Ahokoa: Helduentzat eta urtebete baino gehiagokoentzat.
• Ahoz Sudurrekoa: Ahoan zauriren bat, intoxikazioa edo aginak mugitzen direnean.
• Ahoz Aho eta Sudurrera: Jaioberriei eta bularreko haurrei.

Odol Jarioa (Hemorragia)

Gure gorputzak 5-6 litro odol dauka. Odol jarioa, odol-hodietatik odola irtetea da.

Odol Jarioaren Motak (Lesionatutakoaren arabera)

• Arteriala: Gorria da eta pultsoka irteten da.
• Zainetakoa: Gorri iluna da eta etengabe irteten da.
• Kapilarrekoa: Kopuru gutxi irteten da.

Odol Jarioaren Kokapenaren Arabera

Odol galtzearen arabera, hiru mota nagusi daude:

• Kanpoko odoljarioa
• Barneko odoljarioa
• Kanporatutako barne odoljarioa

Kanpoko Odoljarioa

Organismoko odola zauri batetik irteten da.

Jarduteko Modua:

• Konpresio

1-Berritze-aireko hodia: berreskuratzailearen bidez berritze-airea sartzen den hodia, UTAraino

2-Bultzatze-hodia: erauzketa-airea kanporatzen den hodia, UTAtik, berreskuratzailetik kanporaino

3-Berreskuratzailea: aire-aire trukagailua, berriztatze-airearen eta erauzketa-airearen artean beroa trukatzen duena.

4-Airea berritzeko uhatea: lokalera sartuko den aire berriztatuaren kantitatea arautzen du, airea sartzeko uhatea irekiz edo itxiz

5-Bultzatze-haizagailua: UTAtik lokalera airea mugitzeaz arduratzen da.

6-Bultzatze-hodia: airea UTAlokalera bidaltzeaz arduratzen da.

7-Bero-bateria: itzuleratik datorren airea berotzeaz arduratzen da, berriztapenekoari gehituz.

8-Hotz-bateria: itzuleratik datorren airea hoztu eta deshezetzeaz arduratzen da, berritzekoari...

Bezeroari buruz jaso beharreko informazioaren sailkapena

Bezeroari buruz jaso behar dugun informazioa 3 mailatan sailka daiteke:

1. Bizi-ohiturak (galdetegia)
2. Azterketa fisikoa
3. Egoera fisikoaren ebaluazioa

Erabateko kontraindikazioak ariketa fisikoa egiteko

Pertsona hauek ezin dute ariketa fisikorik egin:

• Eskoliosi larria (30º-ko kurbadura)
• Bihotz gutxiegitasuna izatea
• Erretina askatzea (desprendimiento de retina)
• Humore beirakara/birtreoaren hemorragia

Bizi-ohituren balorazioa

Pertsonaren osasunaren estimazioa egin behar da, galdetegi baten bidez lortzen dena:

Galdetegian jasotako informazioa:

• Iraganean edo oraingoan pairatutako gaixotasunen historia.
• Senideen historia: gaixotasun genetikorik ote?
• Kirol historia
• Estres maila
• Tabakismoa eta drogen kontsumoa

Galdetegia...

1. Eskola Kirola: Kirol Hezitzailea eta Jarduera Ludikoa

Eskola kirola, kirol hezitzailea eta jarduera ludikoari buruzko atala da hau.

Helburua

Ume bakoitzaren hazkundea lortzea eta aberastasun motrizaz hornitzea da helburua, horrek edozein egoeratara egokitzen lagunduko die. Hastapen bat izatea, helburu ludikoa, umeek ondo pasatu behar dute kirolaz ez aspertzeko.

Ezaugarriak adinaren arabera

• 6-8 urte: Pertzepzio-ikaskuntza
• 8-10 urte: Kirolaren ezagutza globala
• 10-12 urte: Teknikaren hastapena
• 12-14 urte: Espezifikazioa: teknika-taktika
• 14-16 urte: Gaitasun fisikoa, kirolaren perfekzionamendua

Kirol honen etapa hezitzaile eta pedagogikoan mugimendua landu behar da. Umea da protagonista (pertsona da protagonista), mugimenduaren autonomia lortzea egoera...

Gaitasun Fisikoen Sailkapena

Oinarrizko Gaitasun Fisikoak

• Indarra
• Abiadura
• Erresistentzia
• Malgutasuna

Gaitasun Pertzeptibo-Motrizak

• Oreka
• Koordinazioa

Gaitasun Konbinatuak edo Konplexuak

• Bizkortasuna

Erresistentzia

Erresistentzia Motak

1. Iraupen aerobikoa
2. Iraupen anaerobikoa
   • Laktikoa
   • Alaktikoa

Onurak

• Bihotzaren barrunbea handitzen da.
• Bihotzaren paretak sendotu eta indartzen ditu.
• Atsedeneko bihotz-maiztasuna (BM) gutxitzen da.
• Atsedenaldietan errazago suspertzen da gorputza.
• Odol-irrigazioa eta kapilarizazioa handitzen ditu.
• Metabolismo orokorra aktibatzen du.

Metodoak

1. Metodo jarraikorrak
   1. Lasterketa jarraikorra
   2. Fartleck
2. Metodo zatikatuak
   1. Interval training
   2. Errepikapenak
   3. Circuit training

Indarra

Indar Motak Gihar Uzkurduraren Arabera

1. Isometrikoa
2. Kontzentrikoa
3. Eszenetrikoa
4. Pliometrikoa

Indar