Lanbide heziketa mailako Kirola eta gorputz hezkuntza ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

1. Azterketa: Giza Fisiologiaren Oinarriak

1. Arnas Sistemaren Egitura Azalpena

Arnasketa bidearen zatiak:

• Sudur-hobiak: Airea egokitu egiten dute (berotu, hezetu eta iragazi).
• Aho-faringea: Arnasketa eta digestio bideak gurutzatzen dira. Sudur-hobien eginkizun bera dute, baina iragazki gutxiagorekin.
• Laringea: Barruko zimurdurek ahots-kordak osatzen dituzte. Ahotsaren organoa da.
• Trakea: Kartilagozko eraztunez osatua. Hartzen eta botatzen den airearen bidea da.

2. Kutxa Torazikoaren Hedapena eta Estutzea

Birikak, inguruan dituzten arnasketa-giharrei esker, zabaldu egiten dira.

Arnasa Hartzea:

• Diafragmaren uzkurdurak (arnasa hartzearen gihar nagusia) bere kokapena beherantz bultzatzen du, kutxa torazikoaren barne-bolumena handitu egiten da eta birikak

Erasoko Taktika: Zelaiko Jokalaria (Erasoan)

Futbolean, erasoan ari garenean, hainbat kontzeptu eta ekintza taktiko menderatu behar dituzte zelaiko jokalariek. Hona hemen nagusiak:

Oinarrizko Eraso Ekintzak

• Errematatu: Gola sartzeko asmoz egindako edozein jaurtiketa mota.
• Aurrera egin: Zelaian aurrera eginez, baloia aurkako taldearen atera eramatea.
• Baloiari eutsi: Baloia kontrolpean edukitzea.
• Pasea egin: Baloiaren bidez talde bereko bi jokalariren artean sortzen den harremana; zelaian hoberen kokatuta dagoenari pasatzea.
• Aurkakoa gainditu: Baloia kontragolpean dugula eta aurkako aterantz goazela, aurkari bat atzean uzten dugunean.
• Iskin egin (Finta): Keinu baten bidez aurkariari ziria sartzea (ekintza bat egingo dugula adierazi eta beste bat egin,

Muskulu Sistema: Sarrera eta Funtzioa

Muskulu Sistema mugimenduen arduraduna da. Muskulu eskeletikoek hezurrak mugiarazten dituzte, bihotz-muskuluak odola, eta muskulu leunak odol-hodietako odola mugiarazten du.

Muskulu eskeletikoak gorputzaren %40-45 dira eta borondatezkoak dira. Muskulu eskeletikoaren uzkurdura egiteko energia behar da; O₂ beharrezkoa da, bestela hartzidura sortzen da.

Muskulura ailegatzen diren odol-hodi handiak faszikulu muskularraren arteko ehun konektiboan kokatzen dira eta muskulu osoan zehar adarkatzen dira. Odol-hodi hauetatik adar txikiak irteten dira, zuntz muskularraren artean zuntzen direnak, eta hauetatik kapilarrak sortzen dira. Beraz, muskuluaren inguruan kapilar-sare bat eratzen da, eta honen bidez elikatzen...

Zirkulazio Sistemaren Egokitzapena eta Erantzuna Ariketa Fisikoaren Aurrean

• Zelulek (gorputzak) ondo funtzionatzeko, barne-ingurune egonkorra behar dute.
• Sistema zirkulatorioaren funtzioak:
  • Substantzia berriak ekarri.
  • Baliogabekoak kanporatu.
• Egoera normaletik (basaletik) muskuluen ekintzetara igarotzean, sistema zirkulatorioan aldaketak gertatzen dira.

A. Odolaren Birbanaketa

• Ariketa gogorra egitean, muskuluetara odol gehiago bideratzen da.
• Basodilatazioa:
  • Muskuluak irrigatzen dituzten hodiak.
  • Bihotzaren hodiak.
  • Azalaren hodiak (beroa kanporatzeko).
  • Giro beroetan, beroa kanporatzeko azalera doan odol-kopurua handitzen da, eta horrek errendimendua gutxitu dezake.
• Hodi-uzkurdura (vasoconstricción): Funtzio garrantzitsurik betetzen ez duten organoetan gertatzen

Informatika Segurtasunaren Oinarriak

1. Sistema informatiko batean ziurtatu beharreko lehen ezaugarria hau da: c. Erabilgarritasuna.
2. Esan zein sententzia den faltsua: b. Konfidentzialtasuna baimenik gabe erabiltzaileei datuak (pribatutasuna eta datuen babesa barne) erakustea da.
3. Hauetako bat ez dagokio segurtasun logikoari: b. UPS (SAI).
4. Sistema informatiko batean, zein elementu da kritikoena babesteko orduan? d. Datuak.
5. Hackerra: c. Batzuetan helburu gaiztoak ditu, eta orduan cracker deitzen zaio.
6. Phishing: 1. Banku iruzur mota bat da.
7. Zein da informazio sistemen ikuskaritzarako ISO estandarra? d. ISO 27001.
8. Eta informatika segurtasuneko praktika onen estandarra? c. ISO 27002.
9. Auzitegiko azterketari dagokionez: c. Bakarrik egiten da informazio-sistema

Fisiologiko, patologiko, genetiko, psikologiko, farmakologiko

Aldaketenondorioak: kuantitatibo (drogagutxiago), Kualitatiboa (ezusteko kontakoerantzuna)

Forma farmazeutiko, administrazio bidea: ahozkoa, larruazala, oftalmikoe, konjuntiboa, otiko e. sudurkaria, arnastuz, ondestekoa, baginala, parenterala

Drogen kategoria: digestio aparatukoak, sistema kardiobaskularra, arnas aparatu, nerbio sistema zentrala, sistema endokrinoa, odola, gernu sistema, muskulu eskeleto, infekzioen aurkakoak e. beste batzuk

Administrazio bideak: zeharkakoak (todas), zuzenak (injektatuak)

Oxigenoaren administrazioa: hipoxia kasuan erabiltzen da, oxigenoterapia Materiala: Oxigeno depositua, presio-neurgailua, fluxumetroa, hezegailua, administratzeko sistema, eskularru

Arnaseko

Proiektuen Kudeaketa

Zer da proiektu bat?

Helburu argi batzuk lortzeko (modu arrazionalizatuan) lan plana da.

Nork kudeatzen ditu?

Goi mailako teknikariek proiektuen kudeaketaz (diseinua, planifikazioa, ebaluazioa…) arduratzen dira.

Ezaugarriak

• Malgutasuna: testuingurura egokitu eta aldaketak txertatu.
• Kostu txikikoa: helburu gehienak gutxieneko baliabideekin lortu.
• Erabilgarria: praktikoa izan behar da.
• Koherentzia: atal ezberdinek lotura izan behar dute.
• Laburra: gehienezko emaitzak gutxieneko baliabideekin.
• Erraza: parte-hartzea sustatzeko.

Faseak

• Analisi eta diagnosi fasea:

  Beharren, arazoen eta baliabideen deskribapena.

• Plangintzaren fasea:

  Programazioa. Helburuen, metodologiaren, denboraren eta baliabideen deskribapena.

• Gauzatze fasea:

  Hedapena. Proiektua

Infekzio Nosokomial Ohikoenak

Ospitaleetan ohikoenak diren infekzioak, horien arrisku faktoreak eta prebentzio neurriak:

Gernu Infekzioak

Arrisku Faktoreak

• Maskuri-zundaren ezarpena izaten da, batez ere drainatzea irekia denean.

Prebentzio Neurriak

• Medikuak agindutako kasuetan baino ez da maskuri-zundaketa egingo.
• Behin betiko maskuri-zunda duten pertsonekin drainatze itxia erabiliko da.
• Langileek eskuak zorrotz garbituko dituzte zunda ezarri aurretik eta ondoren.
• Gernua bilduko duen poltsa sarritan eta modu erregularrean hustuko da.
• Butxatzen diren zundak ordezkatu egingo dira.
• Zunda eta poltsara doan hodiak ez dira sekula ukondotuta egon beharko.

Ebakuntzen Ondorengo Infekzioak

Arrisku Faktoreak

• Sabeleko ebakuntzak; hesteetakoak.
• Ebakuntzaren iraupena.
• Gaixoak

Entrenamenduaren Oinarrizko Printzipioak

Entrenamendu bat prestatzeko orduan, zein hiru arau edo lege hartu behar ditugu kontuan?

• Superkonpentsazio printzipioa
• Egokitzapen sindrome orokorra
• Atalasearen legea

Superkonpentsazioa: Definizioa eta Funtzionamendua

Zer da superkonpentsazioa? Superkonpentsazioa gertatzeko eman behar diren baldintzak azaldu:

Ahalegin fisiko bat egiten denean, egiten den ahaleginaren parekoa den desgastea gertatzen da. Ahalegina eteten denean, organismoak energia iturriak eta galdutako materiala ordezkatzen ditu, gero errendimendua hobetuz. Organismoaren berrorekatze prozesu bat da, hainbat fasetan ematen dena:

1. Estimulu edo zama bat agertzen da.
2. Estres aldi baten ondoren, higadura hasten da.
3. Organismoa ahitu egiten da, nekatuta