Ingelesa ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Biomasa

Ekosistema osoak edo ekosistemako maila trofikoetako organismoek ekoizten duten materia organikoaren kopurua. Biomasa da ekosistemak eguzki-energia metatzen duen modua.

Produkzioa

Denbora eta azalera jakin batean maila trofiko bakoitzak asimilatutako energia kopurua da. Hainbat mota bereizten dira:

Maila Trofikoaren Arabera

1. Lehen mailako ekoizpena: Ekoizleek fotosintesian edo kimiosintesian finkatutako energia edo sintetizatutako materia.
2. Bigarren mailako ekoizpena: Kontsumitzaileek eta deskonposatzaileek asimilatutako energia edo ekoiztutako materia.

Maila Trofiko Berean

1. Ekoizpen gordina: Maila trofiko bakoitzak asimilatzen duen energia edo ekoizten duen materia guztia. Ekoizleen kasuan, fotosintesian finkatzen dena; kontsumitzaileen kasuan,

Familiaren Definizioa

Familia giza espeziearen oinarrizko taldea da. Ahaidetasun-harremana duten gizaki multzo bat da, eta bertan ematen da lehen sozializazioa. Gizartearen oinarrizko komunitatea eta instituzio soziala da. Familiaren barruan, definitutako rol, harreman eta arau batzuk ikasten dira, bizitza sozialaren oinarrizko behar batzuei erantzun ahal izateko. Kideak elkarren artean nolabaiteko ahaidetasunez lotuak daude. Ahaidetasun-egitura hiru harreman motakoa izan daiteke:

• Bikote-ahaidetasuna
• Seme-alabatasuna
• Anai-arrebatasuna

Familia baten barruan ematen den gizarteratze-prozesua informala, kaotikoa, etengabea eta erabatekoa da.

Familiaren Funtzioak

• Sexu-harremanak bideratzea
• Erreprodukzioa
• Gizarte-kapitala sortzea
• Kooperazio ekonomikoa sustatzea
• Ongizate-

Garapen Teknologikoa

Makinek gizakien lana hobeto egiten zutenez, azkenean gizakia ordezkatu zuten. Garapen teknologikoak asmakizun berriak ekarri zituen bata bestearen atzetik. Konturatu ziren makinek gizakiek baino lan gehiago egiten zutela, eta hobeto gainera. Horrela, produkzioa izugarri handitu zen.

Lan Antolaketa Berriak

Lan antolaketa berriekin produkzioa handitu egin zen. Lehenengo, etxeko sistema sortu zen. Horrekin, erregeek lantegiak bultzatu zituzten, eta, ondorioz, lantegiak sortu ziren. Lantegiek kostuak murrizten zituzten eta lana hobeto antolatzen zuten. Lehen aldaketa nagusia lantegiaren sorrera izan zen. Lantegia makinak eta langileak, kopuru handitan eta leku fisiko berean, biltzen dituen egoitza da. Honi esker, postuak murriztea...

Ekonomia Politika Berria (NEP) (1921-1928)

Ekonomia mistoa bultzatu zen, aldi berean kapitalista eta estalista. Enpresa ertain eta txikietan sektore pribatua ezartzeko komenentzia ikusi zen, sektore publiko sendoari eutsiz. Kanpoarekiko irekiera erlatiboa izan zen; beste herrialde batzuekiko harremanak hasi ziren eta atzerriko teknikariak erakarri ziren. NEPen emaitza ekonomikoei dagokienez, nekazaritza-ekoizpena, batez ere zerealen produkzioa, gehitu zen. Ekoizpena handitu egin zen meatzaritzan eta energian, batik bat harrikatzean eta petrolioan. Burdingintzaren egoerak, ordea, ez zuen hobera egin. Ondorioz, nekazaritzaren prezioek behera egin zuten, industriarenak igo ziren bitartean. Leninen heriotzaren ostean, Stalin eta Trotskiren arteko...

Kapitalismoa: Hedatze Aldia eta Krisiak

1950ean, ekonomia hazkunde handiko aldi bat hasi zen, kapitalismoa hedatuz. Europa eta AEBak lagundu zuten horretan, Marshall Plana eta Bretton Woodseko Itunaren bidez.

1. Kapitalismoaren Urrezko Aroa (1950-1970)

1.1. Hazkundearen Oinarriak: Bretton Woodseko Ituna

Bretton Woodseko Ituna izan zen hazkundearen oinarria, eta hiru puntu nagusi zituen:

1. Elkartruke-diru nagusia dolarra zen.
2. Dolarraren eta urrearen arteko parekotasun finkoa ezarri zen.
3. Munduko ekonomiaren egonkortasuna bermatzeko, bi erakunde sortu ziren:
   • Nazioarteko Diru Funtsa (NDF): Helburua diru-sistema egonkortzea zen.
   • Munduko Bankua: Helburua herrialdeei dirua mailegatzea zen.

1.2. Mendebaldeko Europaren Berreraikiera: Marshall Plana

Marshall Plana...

Zer da merkataritza?

Salgaien erosketan eta salmentan datza merkataritza. Trukean oinarritzen zen; gauza bat eman, eta haren ordez, beste bat hartzen zen. Dirua agertzearekin batera, salgaiei balio zehatzagoa eman zitzaien.

Barne-merkataritza eta kanpo-merkataritza

Barne-merkataritza

Barne-merkataritza herrialde barnean egindako salerosketa da. Bi mota daude:

• Handizkako merkataritza
• Txikizkako merkataritza

Kanpo-merkataritza

Kanpo-merkataritza estatuen artean egindako salerosketa da. Barne hartzen du bai herrialdean bertan egindako produktuen salmenta (esportazioak), bai atzerrian egindako produktuen erosketa (inportazioak). Herrialdeen arteko merkataritzaren balioa zehazteko, merkataritza balantza eta ordainketa balantza erabiltzen dira.

Merkataritza

Materialismo Historikoaren Oinarria

Historiaren ikuskera materialistaren arabera, legeen izaera ez da sinesmenen araberakoa, bizi-baldintza materialen araberakoa baizik. Gizarte bakoitzeko legeak ulertzeko, beraz, lehenengo bizi-baldintza materialak ulertu behar ditugu.

Ekonomia Politikoa eta Oinarrizko Kontzeptuak

Marxen esanetan, ekonomia politikoak langileriaren iraultza ekarriko du. Gizakiek beren existentzia sortzen dute lana eginez; beren janaria lanaren bidez lortzen dute. Lan egiteko bitartekoak (lurrak, garraiobideak, teknologia...) produkzio-indarrak dira. Lan egiteko gizakiok sortzen ditugun harremanak, berriz, produkzio-harremanak dira. Produkzio-harremanak aldatu egiten dira; adibidez, Erdi Aroan jauna eta morroiak, Aro Modernoan...

1929ko Krisia: Zergatiak eta Ondorioak

1929ko KRAKA ETA ARRAZOIAK Amerikako nekazaritzaren eta industriaren ekoizpenak gora egin zuen. Gerra amaitzean, kontsumoa beherantz egin zuen eta gehiegizko ekoizpena zegoen. Prezioak jaitsi egin ziren, eta stockak ugaritu. Amerikako itxurazko oparotasun ekonomiko faltsua. Urriaren 24an, ostegun beltzean, inbertsiogileak beldur ziren. Akzio asko saldu ziren. Akzioen prezioa bat-batean jaitsi zen eta New Yorkeko burtsak porrota izan zuen.

Depresio Handiaren Hasiera

DEPRESIO HANDIA Depresio ekonomiko orokorra eragin zuen. Dirua eta aurrezkiak galdu ziren eta bankuek ez zuten krediturik ematen. Industriek eta nekazariek ezin zituzten bankuen kredituak erabili. Kanpo merkataritza gelditu zen, herrialdeek neurri...