Lanbide heziketa mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Fernando VII.aren erregealdia, absolutismoaren eta liberalismoaren arteko tirabira konstante bat izan zen.

Hirurteko Liberala (1820-1823)

Gorteak biltzean, liberalen artean bi joera nagusi agertu ziren:

• Asaldatuak: Iraultza erradikala nahi zuten, gizonezkoen sufragio unibertsala aldarrikatuz eta erregeari botere betearazlea bakarrik emanez.
• Moderatuak: Erregeak erreformetan esku hartze handiagoa izatea eta sufragioa mugatzea nahi zuten.

Moderatuek botere gehiago izan arren, asaldatuek aginte paraleloa eratu zuten armadan, elkarte aberkoietan eta elkarte sekretuetan. Gobernu moderatuak, arazoei aurre egiteko, Cadizko legeak aplikatzen hasi zen, Jaunen erregimena eta Inkisizioa bertan behera utziz. Elizaren ondasunak saldu eta hamarrenak murriztu...

Biurteko Progresista (1854-1856)

Dokumentu hau Biurteko Progresistan kokatzen da. Cánovasek 1854an Manzanaresko Agiria idatzi zuen, erreforma erradikalagoak eskatuz. Iraultza mugimenduarekin, progresistek, demokratek eta errepublikarrek matxinada erradikalak egin zituzten zenbait herritan. Isabel II.ak hau ikusita, Esparterori gobernua zuzentzeko agindu zion.

Ezegonkortasun Politikoa eta Soziala

Biurteko Progresistan ezegonkortasunak jarraitzen zuen politikan, hainbat sektoreen etsipenaren ondorioz: batetik, karlistak (erreforma progresisten kontra); bestetik, demokratak, errepublikarrak eta sozialistak, aldaketa iraultzaileagoak eta gizarte erreforma zabalagoak nahi zituztenak.

1856ko Gertaera Nagusiak

1856an Esparterok dimisioa eman zuen, eta...

1978ko Konstituzioa eta 1979ko Gernikako Estatutua

1.- Trantsizio Politikoa

Francoren heriotzaren ostean, Gorte frankisten aurrean eta lege frankistak jarraituz, Juan Carlos I Espainiako errege aldarrikatua izan zen 1975eko azaroaren 22an. Garai honetan Espainian ez zegoen argi zein izango zen etorkizuna hainbat iritzi kontrajarri agertzen zirelako: - Jarraipena (kontinuismo): frankismoaren sektorerik itxienak, goi karguak; falangistak… defendatzen zuten. Frankorik gabeko erregimenaren jarraipenaren aldeko apostua. - Apurketa: oposizioaren gehiengoak bultzatuta. Behin behineko gobernuaren osaketan eta hauteskunde konstituziogileetarako deian oinarrituta, subiranotasun nazionala berreskuratzearen aldekoak. Erreforma: Erregimeneko goi mailako...

Frankismoaren Azken Urteak eta Diktaduraren Krisia

Diktadorearen adin nagusiagatik eta oposizioaren presioagatik, erregimenaren barruan bi joera nagusi osatu ziren: erreformen aldeko “aperturistak”, baina frankismoa zalantzan jarri gabe; eta joera gogorrena, “inmobilistak” edo “bunkerra”, bertan bildu ziren frankista sutsuenak eta erreformen kontra zeudenak.

Estatuko Lege Organikoa jarraituz, 1973an Francok, osasun arazoengatik, Carrero Blanco gobernuburua izendatu zuen, eta gobernuan Carlos Arias Navarro Gobernazio ministroa zen.

Gobernu berri horren lehenengo eginkizunen artean 1001 Prozesua aurkitzen dugu: epaituak izango ziren 1973ko abenduaren 20an CCOOko sindikalista klandestino garrantzitsuenak, Marcelino Camacho barne. Egun...

Erregimen Frankistaren Sorrera (1939 - 1959)

Gerra Zibilaren Ondorioak eta Frankismoaren Hasiera

Frankismoaren hasiera Gerra Zibilaren bukaerarekin eman zen. 1936 eta 1939 urte bitartean frankistek Espainia osoa bereganatzea lortu zuten eta, azkenik, 1939an Francok Burgosen diktaduraren hasieraren berri eman zuen, 1939-1975 urteetan iraungo zuena.

Ondorioak:

1. 1. Errepublikako erregimena desegin zen eta gizarte eta ideologia-kontrol zorrotzak ezarri ziren.
2. 2. 1931ko Konstituzioa indargabetu zen.
3. 3. Nekazaritzaren Erreformarako Legea baliorik gabe utzi zen eta lur eremu zabalak lurjabe handiei itzuli zitzaizkien.
4. 4. Zentralismo indartsua ezarri zen estatu osoan eta autonomiak deuseztatu ziren.
5. 5. Langileek eta nekazariek galdu egin zituzten gizarte

Estatuaren Eskumen Ekonomikoak

Estatuak jabego pribatua eta merkatu librea aintzat hartzen zituen, baina ekonomia eredu horrek bizitza ekonomikoan esku hartzeko ahalmena onesten zion Estatuari, bai eta desjabetzeak egitekoa ere, beharrezkoa izatekotan.

Autonomia Erregional eta Nazionala

Konstituzioak erregio eta nazionalitateen boterea berrezarri nahi izan zuen, autonomiaren aldarrikapen historikoari kasu eginez. Bigarren Errepublikak aintzat hartutako "nazionalitate historikoak" -Katalunia, Euskadi eta Galizia- ez ezik, eskaera Konstituzioan xedatutako prozedurari jarraituz egiten zuten erregio guztiek izan ahalko zuten euren Gobernua.

Estatu Berriaren Bilakaera

Konstituzioa onartu ondoren, hauteskundeak 1979ko martxoan izango zirela iragarri zuen...

1876ko Konstituzioa

Sarrera:

Aurrean dugun testua 1876ko konstituzioaren zati bat da, beraz, testu juridikoa da. Testuan bertan agertzen den bezala, hartzailea herritar guztiak dira, horregatik, testu publikoa da. Testu historikoa da, lehen mailako informazio iturria delako. Egileak erregea eta Gorteak dira, baina Cánovas del Castillo garaiko protagonista ere aipatu behar dugu, bera izan zelako inspiratzailea eta erredakzioa zuzendu zuena. Alfontso XII.a, Isabel II.aren semea, 1875etik 1885era izango da errege, eta Gorteetan alderdi kontserbadorea zen nagusi. Madrilen, 1876ko ekainaren 30ean. Berrezarkuntzaren hasieran kokatzen da.

Azterketa:

Testu hau bi zatitan banatuta dago. Lehenengo zatia, sarrera (1-4 lerroak), testuaren egileak agertzen...

Sarrera: Joaquín Costaren "Oligarquía y Caciquismo"

Aurrean dugun testua Joaquín Costaren Oligarquía y Caciquismo lanaren pasarte bat da. Testuaren izaera historiko-politikoa du, saiakera bat baita. Testu publikoa da, irakurle guztiei zuzendua dagoelako. Lehen mailako informazio iturria da, beraz, testu historikoa. Egilea Joaquín Costa da. Monzónen (Huesca) jaio zen 1846ko irailaren 14an eta Grausen hil zen 1911ko otsailaren 8an. Idazle, politikari, legegizon, ekonomialari eta historialari espainiarra izan zen, Erregenerazionismoa izeneko XIX. mendeko mugimendu intelektualaren buru zelarik. Lan hau 1901ean idatzi zuen Madrilen, Maria Kristinaren erregeordetzaren azken urtean.

Kontzeptu nagusiak

Testua ulergarriagoa egiteko, hitz hauek azalduko...

1.- Zer izan zen Gerra Hotza?: Mundua elkarren aurkako bi bloketan banatu zen. Batetik, Mendebaldeko blokea zegoen: Estatu Batuak buru, eta Mendebaldeko Europako haren aliatuak. Bestetik, bloke komunista: Sobietar Batasuna eta Ekialdeko Europako haren aliatuak.

Aliatuen arteko harremanak hondatzea

Grezian, gerra zibila zegoen, komunistak eta monarkikoak lehian ari zirelako. Estatu Batuarrek Greziako monarkikoei laguntzea erabaki zuten, komunistek boterea bereganatzea eragozteko. Estatu Batuek eta SESBek beren eragin-eremuak sendotu zituzten. Amerikarrek Marshall Plana abiatu zuten 1947an, ekonomia berpizteko laguntzen programa. SESBek Kominform erakundea sortu zuen.

2.- Berlingo blokeoa: Lehen liskarra Berlingo krisia izan zen. Alemania eta hiriburua,...