Agoteak: Baztertuen Historia eta Jatorri Teoriak

Zergatik Baztertuak? Arrazoi Teoriak

Ez dago agoteak zergatik baztertuak izan zirenaren arrazoi onik; misterio bat da, baina teoria asko daude:

• Praktika erlijioso paganoak egiten zituztela uste zuten.
• Jatorriz bekatua zutela, herentziaz zetorkien odol txarra eta gaiztoa.
• Leprari lotutako gaixotasunak edukitzea.

Non Bizi Ziren Agoteak?

Agoteak Nafarroako Baztan eta Erronkaribar ibarretako eremu urrunetan, Iparraldean eta Aragoiko zenbait herritan bizi ziren.

Agoteen Jatorriari Buruzko Hiru Teoria

Agoteen jatorriari buruzko hiru teoria nagusi daude:

1. Zelta paganoen ondorengoak zirela.
2. Beste batzuek jatorri gotikoa zutela uste zuten, haien armada bateko exiliatuak zirela, eta horrek biztanleriaren onartze txarra

Segurtasun Kolektiboaren Porrota eta Gerrarako Bidea (1930-1939)

Nazioen Elkartearen eraginkortasun eza faxismoaren aurka

• Japoniak, Italiak eta Alemaniak kanpo-politika erasotzaile eta espantsionistak hasi zituzten.
• Lehengaiak kontrolatzeak harrokeria bultzatu zuen.
• Japoniak Mantxuria inbaditu eta protektoratua ezarri zuen, baina ondoren kanporatua izan zen.
• 1933an, Hitlerrek aldaketak egin zituen.
• Alemaniak Nazioen Elkartea utzi eta geroago Sarre eskuratu zuen (1935).
• Hitlerrek Renania eskualdea militarizatu zuen.
• 1935ean, Italiak Etiopia inbaditu zuen, eta Nazioen Elkartetik kanporatua izan zen.

Faxismoaren arteko lankidetza

• Italia Alemania naziaren alde jarri zen.
• Bien arteko lankidetza areagotu zen.
• Erroma-Berlin Ardatza sortu zen (1936).
• Hitlerrek,

Aliatuen Ofentsiba (1942-1945)

1942. urtean gerraren norabidea aldatu zen: fronte guztietan galtzen hasten dira alemaniar tropak eta aliatuek japoniar tropak geldiarazi zituzten Ozeano Barean. Alemaniarrek erasotzeko gaitasun guztia galdu zuten eta ofentsibatik defentsibara igaro ziren. Aliatuek Italiako inbasioari ekin zioten.

Gerraren bilakaera eta erabakigarriak

• 1943: Ozeano Barean japoniarrak geldiarazi zituzten eta erasoari ekin zioten.
• 1944: Errusiako armada ofentsiba arrakastatsua hasi zen eta Alemaniaren mugetaraino heldu zen.

Aliatuek, Alemaniak erantzuteko gaitasunik ez zuela eta Errusiaren hedapena mehatxu handia zela oharturik, Normandiako lehorreratzea hasi zuten, Berlinera errusiarrak baino lehen heltzeko. Aliatuek Alemaniako hirien...

Erdi Aroa: Teozentrismoa eta Feudalismoa

Ideologia

1. Teozentrismoa: Jainkoa zen unibertsoaren zentroa eta gauza guztien erdian jartzen zen pentsamoldea.
2. Jainkoaren eta dogmekiko menpekotasunean bizi ziren, predestinazioan sinesten zuten.
3. Autoritate-irizpideetan edo egia eztabaidaezinetan (dogmetan) oinarritutako postulatuak onartzen ziren.

Politika

• XII. mendera arte: "Primus inter pares". Feudoak oso independenteak ziren.
• XII. mendetik XIV. mendera arte: Burgesen laguntzarekin, erregeek autoritatea berreskuratzeko borroka hasi zuten.

Ekonomia

• Ekonomia sistema feudala zen nagusi.
• Autokontsumorako nekazaritza zen nagusia.
• Aberastasuna lurrak eta abereak edukitzeak neurtzen zuen.
• Hirietan sortutako merkataritza garatu gabekoa zen.

Erlijioa

• Erlijioa bizitzaren

Bigarren Mundu Gerra: Kausak eta Hasiera

Kausak

• Jatorria:
  • Lehen Mundu Gerrako itunak.
  • Errusiako Iraultza (komunismoaren garaipenak sentimendu kontrajarriak ekarri zituen).
  • 1930eko hamarkadako Depresio Handia.
  • Herrialde demokratikoek eta Nazioen Elkarteak erakutsitako ahulezia.
• Faxismoaren hedapena:
  • Japoniak Mantxuria okupatu zuen (1931).
  • Pangermanismoa (alemaniarrak bizi ziren lurralde guztiak bateratzea).
  • 1935ean, Italiak Etiopia inbaditu zuen.
  • Alemaniak Sarre berenganatu zuen eta 1936an Renania militarizatu.
  • Hitlerrek Antikominter Ituna sinatu zuen Japoniarekin, SESBen aurka.
• Gerra leherrarazi zuen gertaera:
  • Hitlerrek Polonia berenganatu nahi zuen.
  • Poloniak aliantzak sinatu zituen Frantziarekin eta laguntza ituna Britainia Handiarekin.
  • 1939an, Alemaniak

Bigarren Mundu Gerra

Segurtasun kolektiboaren porrota eta gerrarako bidea

Gatazka piztu aurreko urteetan, nazioarteko tentsioa areagotu zuten hainbat faktore gertatu ziren.

Nazioen Elkartearen eraginkortasun eza faxismoaren aurka

1929ko krisiaren ondoren, Japoniak, Alemaniak eta Italiak kanpo-politika erasokor eta espantsionista abiatu zuten, eta Nazioen Elkarteak ez zuen erantzun sendorik eman.

Baretze-politikaren porrota

Europako potentziek, gerra berri baten beldur, Alemaniaren espantsionismoaren aurrean amore eman zuten. Politika horri baretze-politika deitu zitzaion, eta porrot egin zuen.

Gerraren eragilea: Poloniaren inbasioa

1939ko irailaren 1ean, Alemaniak Polonia inbaditu zuen, eta horrek gerraren hasiera ekarri zuen.

Alemaniaren ofentsiba

Bateratze-politikaren Hedapena

• Alemaniak Europan zehar hedatzeko prozesuari ekin zion.

• BARETZE POLITIKA: Europako potentziek Hitlerren eskakizunetako batzuk onartu zituzten.

Poloniaren Inbasioa: Gerraren Hasiera

• 1939an, Alemaniaren eta SESBen arteko Ez Erasotzeko Ituna sinatu zen.

• Itunaren protokolo sekretu batek Polonia Alemaniaren eta Sobietar Batasunaren artean banatzea aurreikusten zuen. SESBek Finlandia eta Baltikoko herrialdeak ere bereganatuko zituen.

• Hitlerren asmoa gerra bi frontetara hedatzea eragoztea zen. Frantziarekin eta Erresuma Batuarekin gatazka sortuz gero, SESBek neutraltasunari eustea nahi zuen.

• Stalinek ituna justifikatzeko, argudiatu zuen Mendebaldeko potentzien SESBekiko areriotasuna agerikoa zela eta itunari esker Alemaniak

Totalitarismoa eta Ideologiak

Totalitarismoa politika eta gobernu-sistema da, giza eta gizarteko aspektu guztiak finkatzen dituen ideologia total batean oinarriturik dagoena, eta pertsona eta erakunde guztiak ideologia horren mesedetara jartzea helburu duena.

Faxismoa

Faxismoa mugimendu politiko autoritario ultranazionalista izan zen.

Nazismoa

Nazismoa Alemanian 1933tik 1945era boterean egon zen erregimenaren ideologia da.

Gertaera Historikoak

Erromako Ibilaldia

Erromarako Martxa Benito Mussolinik antolatutako ibilaldiari deritzo.

Weimar Errepublika

Weimar Errepublika 1919tik 1933 arte Alemaniak izan zuen erregimen politikoa izan zen.

Munich-eko Putsch-a

Munich-eko putsch-a Langileen Alderdi Nazionalsozialista Alemaniarreko kideek, hau da, Alderdi Naziko...

Kausak:

1MGko bake-itunek oso ahulduta utzi zituzten herrialdeak. Alemaniak lurraldeak galdu eta ekonomia bahitu egin zitzaizkion. Garaileenganako erresuminak muturreko nazismo alemaniarra ekarri zuen. Errusiako Iraultzan komunismoak garaitu izanak, aurrera egiten galarazteko estatu berriak sortu ziren. Depresio Handiak krisia ekarri zuen eta bai komunismoa bai nazismoa ikusten ziren irteera bakartzat. Guztiari herrialde demokratikoek eta Nazioen Elkarteak erakutsitako ahulezia gehitu behar zaio.

Faxismoaren Hedapena:

Jpnk Mantxuria okupatu zuen 1931n, 1929ko krisiaren ondoren. Htlrek pangermanismoa ezarri zuen. 1935an Italiak Etiopia inbaditu zuen, Alemaniak Sarre bereganatu eta Renenia militaratu zuen. 1936ko urrian Berlin- Erresuma Ardatza...

II. Mundu Gerra (1939-1945)

1. Arrazoiak

• 1929ko Krisia: Wall Streeteko krakak mundu osoko gainbehera ekonomikoa eragin zuen.
• Kanpo politika erasokorra eta espansionista: (Japonia, Alemania, Italia aurrera).
  • Japoniak: Mantxuria okupatu.
  • Hitler Alemaniako kantzilerrak: Versaillesko Ituna baztertu eta Polonia inbaditu (II. M. G. sortu).
  • Italiak: Etiopia inbaditu.
• Faxisten arteko aliantzak:
  • Italia + Alemania = "Erroma-Berlin Ardatza".
  • Alemania + Japonia = "Antikomitern Ituna".
  • Alemania + SESB = "Germano-Sobietar Ituna".
• Nazioarteko politikaren porrota: Alemania, Japonia eta Italia Nazioen Elkartetik bota zituzten, espansionistak zirelako eta lurraldeak bereganatu nahi zituztelako.

2. Ezaugarri nagusiak

• Gerra handia.
• Armada ikaragarriak.
• Kontinente eta itsaso