Beste ikastaroak mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Bizkaiko Industria Iraultza: XIX. Mendearen Amaierako Eraldaketa

Bizkaiko Industria Iraultza XIX. mendearen azken laurdenean kokatzen da, Alfontso XII.aren erregealdian eta txandakatze-sistemaren testuinguruan, Bigarren Industria Iraultzaren eraginpean.

Industrializazioaren Abiapuntua eta Faktore Eragileak

Bizkaiko industrializazioaren abiapuntua hainbat faktorek markatu zuten. Alde batetik, txandakatze-sistemak aduana-kontrola kostaldera lekualdatzea ahalbidetu zuen. Bestetik, Espainiako Seiurteko Meategien Legeak (1868) lurra atzerriko kapitalari ireki zion, Bizkaiko burdin-meategiak nazioarteko interesgune bihurtuz. 1876ko Konstituzioak foruen abolizioa formalizatu zuen, merkatu nazional bateratua bultzatuz. Gainera, Europan garatutako Bessemer...

Zelularen Oinarriak

Zelularen teoriaren oinarriak:

• Jatorrizko unitatea: Zelula guztiak aurreko beste batzuetatik sortzen dira.
• Unitate morfologikoa: Izaki bizidun guztiak zelula batez edo zelula askoz osatuta daude.
• Unitate fisiologikoa: Zelulek bizi-funtzioak betetzen dituzte.
• Unitate genetikoa: Zelula guztiek dute bere ezaugarriak agintzen dituen material genetikoa, eta zelula amatik zelula kumeetara igarotzen da.

Maila Biologikoak

a. Bioelementua: Karbonoa (C), Oxigenoa (O), Hidrogenoa (H), Nitrogenoa (N)
b. Biomolekula: Ura, gatz mineralak, karbohidratoak, lipidoak, proteinak, azido nukleikoak
c. Organulua: Bakuoloa, mitokondria, zentrioloa, lisosoma, Golgiren aparatua, erretikulu endoplasmatikoa, erribosoma.
d. Zelula: Neurona, kondrozitoa,...

Fedea eta Arrazoimena: Ezagutzeko Sinetsi

Filosofia eta erlijioa elkarri lotuta daude, eta kristautasunean biak funtsezkoak dira egia bilatzeko. Kristau erlijioa Jainkoaren errebelazioan oinarritzen da, eta judaismoan eta beste kultura batzuetan sortutako ideiak ere hartzen ditu kontuan. II. eta III. mendeetan, kristautasuna Erromatar Inperioan zabaldu zen, eta horren ondorioz, greko-erromatar filosofia bereganatu zuen. Horrela, lehen pentsalari kristauek fedea eta arrazoimena uztartzea beharrezkoa ikusi zuten, eta erlijioa defendatzeko argudio filosofikoak sortu zituzten.

Patristika eta San Agustinen Ikuspegia

Patristika izeneko pentsamenduaren parte izan zen San Agustin, eta bere ustez, fedea eta arrazoimena ez ziren elkarri kontrajarriak, baizik...

Ezagutzaren Oinarriak Zalantzan: Antzinatik Descarteseraino

Eszeptikoak kenduta, filosofo guztiek sinesten zuten gizakiok errealitatea ezagutzeko daukagun gaitasunean. Guztiek (Platon eta Aristoteles barne) uste zuten Mundua badagoela (erreala dela) eta, gainera, arrazionala denez, ezagugarria eta adigarria dela.

Erdi Aroko filosofoek giza ezagutzaren gaitasunarekiko mesfidantza sustatu zuten, arrazoiaren autonomia oztopatzen zuen kanpoko irtenbide bat eskainiz: Jainkoa.

Descartesen Proposamena: Ziurtasuna Helburu

Descartesek, bere filosofian, Erdi Aroko planteamenduaren kontra egingo du, arrazoiaren autonomia aldarrikatuz. Baina ez da pentsalari greziarren konfiantza inozoarekin konformatuko. Berak ezagutzari, egiazkoa izateko, ziurra izatea exijitzen...

1. Testuinguraketa/Egokitasuna

Ainguraketa/Testuinguraketa: Testua testuinguru egokian eginda dagoen ikusi behar da. Hartzaileari pistak ematen dizkio gaia/edukia aurki dezan? Diskurtso-mota aldaketak markatzen ditu?

Erregistroa: Erregistro egokia darabil? Ahozkoa, neutroa, eguneroko berbak erabiliz, jasoa…

2. Planifikazioa/Koherentzia

Planifikazio maila: Fase argirik? Testu-sekuentzia nagusiak: narrazioa, azalpena, elkarrizketa… Planifikaziorik badago?

3. Testualizazioa/Kohesioa

Gaien kohesioa: Elipsiak, izenordeak eta ordezkapen lexikalak, beharrezkoak ez diren errepikapenak, elipsi desegokiak, gai edo pertsonaia berrien aurkezpena eta jarraipena egoki eginda dauden aztertu behar da atal honetan.

Predikatuen kohesioa: Denbora desegokiei eta...

Platonen Ongiaren Ideia

Platonen filosofiaren oinarria Ongiaren Ideia da, hau da, ideia guztien artean gorena eta jakinduriaren azken helmuga. Ongiaren ideia ezagutzea oso zaila da eta ibilbide dialektiko luze bat eskatzen du. Elkarrizketa eta hezkuntzan oinarritzen da, eta zientziaren bidez lor daiteke.

Ongiaren ideia ideia gorena da, guztien iturria eta errealitatearen argia, eta sinbolikoki eguzkiarekin lotzen da. Zentzumenetatik askatu eta arrazoi hutsez hausnartu behar da ideia honetara iristeko. Gutxi batzuk soilik lor dezakete, eta hauek dira gobernari filosofikoak, moralki perfektuak eta interes pertsonalik gabeak.

Ongiaren ezagutza zoriontasunarekin lotzen da. Platonen arabera, ongia ulertzen duenak ongi jokatuko du; hau intelektualismo...

Jarduera ekonomikoak: kontzeptuak eta eragileak

Jarduera ekonomikoak ondasunen ekoizpena, banaketa eta kontsumoa antolatzeko jardueren multzoa dira: ekoizpena, banaketa eta kontsumoa.

Erosteko ahalmena: soldata zenbatekoa den, erosteko edo ondasunak eskuratzeko ahalmena handiagoa edo txikiagoa izango du langileak.

Eragile ekonomikoak jarduera ekonomikoaren protagonistak enpresa, estatua eta familiak dira.

• Enpresak: ondasunak ekoizteko eta banatzeko oinarrizko unitateak dira.
  • Pribatuak: helburua etekin ekonomikoa ateratzea da.
  • Publikoak: jabea estatua da.
• Estatua: gizartearentzat beharrezkoak diren ondasunak sortzen ditu. Jarduera ekonomikoan esku hartzeko gaitasuna du.
• Familiak: oinarrizko kontsumo unitateak dira. Ondasunak eta zerbitzuak eskuratzen

Espainiako Berrezarkuntza eta 1876ko Konstituzioa

Seiurteko Demokratikoaren garaian (1868-1874) gertatu zen La Gloriosa (1868) altxamendua, zapalduak zirenek erabakiak hartzeko eskubidea zutelako. Hori guztia kaosa izan zenez, Alfonso XII.a jarri zuten errege, monarkiari indarra emanez eta herriaren demokrazia mailak alde batera utziz. Azkenik, Cánovasek sistema ekonomiko berri bat garatu zuen aurrerapen ekonomikoak lortzeko.

Cánovasek Berrezarkuntza ezarri zuen, Alderdi Kontserbadorea sortuz eta askatasun zein eskubideak murriztuz. Horretarako, bakea lortzeko, 1876ko Konstituzioa sortu zuen. Konstituzio hau 1845ekoaren oso antzekoa zen, baina hura baino hobeto egokitzen zen kontserbadoreen eta moderatu erradikalenen xedeei.

1876ko Konstituzioaren

Informazioa Erregistratzea

Kanpoko kontsulten erregistroa bakarra eta zentralizatua da SADCn.

Irizpideak:

• Erregistroan sartzea izendapen-eskaera jasotako unean egin behar da.
• Erregistroan sartutako paziente bakoitzak kontsultarako indikazioa onartzen duen gutxieneko dokumentazioa izan behar du.
• Arreta Espezializatuko kontsulta bat baino gehiagora bidalitakoak espezialitate bakoitzeko anbulatorioko kontsulten erregistro desberdinetan jaso behar dira.
• Erreferentzia-zerbitzuen kasuan, erreferentziatutako pazienteak zerbitzu hartzailean erregistratu behar dira.
• Erreferentzia egiterakoan, paziente berriak anbulatorioan sartu eta erregistratu behar dira.

Datuak:

• Pazientearen identifikazioa
• Eskatzailea: medikua, zerbitzua eta prestazioa
• Erlazionatutako pasartea

Testuinguruan kokatzeko, esan bezala, lege hau argitaratu zen Isabel II.aren adingabetasun garaian, Maria Kristina erregeorde zela, I. Karlistaldiaren ondoren. Hobeto ulertzeko denboran atzera egin behar da Lehen Gerra Karlista hasierara arte hain zuzen.

Karlismoaren sorrera eta Lehen Karlistaldia

Karlismoa 1820an sortutako mugimendu politikoa izan zen, Fernando VII.a hil zenean hedatu zena. Fernando VII.aren garaian indarrean zegoen Espainian Lege Salikoa, emakumeak koroa jasotzea debekatzen zuena, baina Fernando VII.ak lege hori indargabetzeko Berrespen Pragmatikoa idatzi zuen. Horrela, bera hiltzean, tronua bere alabaren esku, Isabel II.aren esku, geratu zen. Orduan Karlos Maria Isidrok ez zuen onartu Isabel II. erregina bezala, bere burua...