Beste ikastaroak mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Aro Modernoaren Amaierarantz

Jauzirako baldintzak (XV. mendetik aurrera)

XV. mendetik aurrera, hainbat aldaketa gertatu ziren:

• Politikan: parlamentarismoa eta absolutismo monarkikoa garatu ziren.
• Ekonomian: merkataritza eta finantzak mundu osora hedatu ziren.
• Gizartean: sektore berriak sortu ziren, hala nola artisauak, merkatariak eta medikuak.
• Pentsamenduan: mugimendu intelektualek gizarte berriak sortzeko aukera ekarri zuten.

Zientziaren aurrerakuntzak (XVII. mendea)

XVII. mendean zientziak aurrera egin zuen. Isaac Newton, Galileo Galilei eta Johannes Keplerren aurkikuntzek bidea ireki zieten XVIII. mendeko aurrerapenei.

Ilustrazioa: Optimismoaren Kultura (XVIII. mendea)

Ezaugarriak

XVIII. mendean Ilustrazioa sortu zen, arrazoiaren, esperientziaren...

Mendebaldeko Europako beste herrialdeekin konparatuta, Espainiak beranduago hasi zuen trantsizioa, baina gutxiago iraun zuen eta biziagoa izan zen. Bigarren fase honetan, jaiotza-tasak pixkanaka jaisten joan ziren, eta heriotza-tasak, aldiz, bortizki jaitsi ziren. Ondorioz, hazkunde natural handia egon zen.

Jaiotza-tasa

Jaiotza-tasa pixkanaka jaitsi zen, eta beherakadak eta gorakadak izan zituen gertakari historikoen arabera.

• 1900-1920: Jaiotza-tasa asko jaitsi zen, jaiotzen borondatezko kontrolari ekin zitzaiolako. Jaiotza gutxiago egon arren, seme-alaba gehiagok irauten zuten bizirik (haurren heriotza-tasa jaitsi zen). Hala ere, Lehen Mundu Gerraren ondorioz, inflazio-egoera bat egon zen, biztanleriaren zati handienaren kaltetan, eta horrek

Odol-presioa (T.A.)

Odol-presioa odolak arterien paretetan egiten duen indarra da.

Presio sistolikoa

Odola bihotzetik ateratzen denean, arterietara doa. Odolak arterien paretetan egiten duen presioa da.

Presio diastolikoa

Bihotza erlaxatzen denean, arteriak hustu egiten dira.

Patologia iskemikoa (Gaixotasun koronarioa)

Bihotzera iristen den odol-fluxuaren murrizketa bat da.

Taquiarritmiak

Bihotzaren erritmoa atseden-egoeran 100/120 taupadatik gorakoa denean gertatzen diren alterazioak dira.

Suprabentrikularrak

Bentrikuluen gainetik.

Bentrikularrak

Bentrikuluetan sortzen dira, suprabentrikularrak baino arriskutsuagoak.

Bradiarritmiak

Erritmo kardiakoa 60 taupadatik beherakoa.

Sinusala

Erritmoa konstantea eta erregularra da, baina bihotzaren maiztasuna oso baxua...

Gaixotasun neoplasikoek, Espainiako Estatuan hilkortasun tasa oso altua dute. Horregatik, oso garrantzitsua da diagnostiko goiztiarra eta tratamendu eraginkorra aplikatzea. Neoplasia mota asko daude eta sailkapen desberdinak egin ohi dira: klasifikazioaren, lokalizazioaren eta histologiaren arabera; baita garapenaren, eboluzioaren eta pronostikoaren arabera ere. Dibertsitate handi honengatik diagnostiko oso ugariak egon daitezke. Diagnostiko bakoitzak bere tratamendu espezifikoa izango du, baina orokorrean hurrengo prozedurak aurkituko ditugu alta-txostenetan:

Minbiziaren Diagnostiko Prozedurak

Anamnesia eta esplorazio fisikoa egongo dira, beste gaixotasunetan bezala. Aurrekariak garrantzi berezia izango dute, bai familiarrak, baita pertsonalak...

Espainiako Trenbide Sarea: Azterketa eta Iruzkina

1- SARRERA

Aztertu eta iruzkinduko den mapak Espainiako trenbide-sarea erakusten du. Gaur egun 16.000 kilometroko sarea dago zerbitzuan, errepide-kopuruaren oso azpitik, beraz. Burdinbide mota ezberdinak kolore eta lodiera ezberdinez bereiziak agertzen dira (zehaztu lerro mota eta kolore bakoitzaren esanahia, aurkezten den maparen arabera). Nahiz eta Industria Iraultzaren ikur izan zen eta lur gaineko garraioak goitik behera irauli zituen bere garaian, gaur egun errepideak garrantzi askoz ere handiagoa du, bai bidaiarien garraioan baita salgaien garraioan ere.

Trenbide Sarearen Ezaugarriak

2- TRENBIDE SAREAREN EZAUGARRIAK

Sarearen Egitura Orokorra

a) Sarearen egitura orokorra

Trenbide sarea, Europa...

Gabriel Mirande (1925-1972)

Biografia

• Parisn jaioa, guraso zuberotarrak zituen.
• Bere kontura ikasi zuen euskara.
• Hainbat generotan trebea zen.
• Lan ugari argitaratu zituen aldizkarietan, eta hil ondoren liburuetan bildu ziren.

Obra Nagusiak

• Olerkiak: Orhoituz, Poemak.
• Prosa: Gauaz parke batean, Haur besoetakoa.

Ikuspegiak eta Ezaugarriak

• Parisn bizi eta hezi izanak eragin handia izan zuen bere lanean.
• Mendebaldeko Europako olerkarien eragina nabaria da.
• Greziako mitologiarekiko eta paganismoarekiko miresmena zuen.
• Moralitatearen zutabeak astindu zituen era satirikoan eta ironiaz.
• Kondenatuta eta estalita zeuden indarrak berpiztu nahi zituen.
• Hitz batzuk askotan errepikatu zituen ideia poetikoa adierazteko: ametsa, ura, arima, heriotza... Ametsarekin batera,

Arrazionalismoa eta Enpirismoa: Oinarriak

XVII. mendeko bi korronte nagusi izan ziren: arrazionalismoa eta enpirismoa. Arrazionalismoa Descartesen eskutik garatu zen, eta enpirismoa, berriz, Lockeren eskutik. Bi korronteek epistemologia erdigunean jarri zuten eta errealismo sinplea gainditu zuten, baina ikuspegi ezberdinak dituzte.

Arrazionalismoaren ezaugarriak:

• Arrazoimenean konfiantza: Egia eta ezagutza fidagarria arrazoimenaren bidez soilik lor daitezkeelako; zentzumenak ez dira fidagarriak.
• Jatorrizko ideien existentzia: Ideia horiek a priori existitzen direlako eta ezagutza dedukzio bidez garatzen delako.
• Metodo matematikoa: Matematikaren metodo axiomatiko-deduktiboa arrazionalismoaren oinarria baita.
• Gizakiaren ikuspegi dualista: Gorputza

Euskaldun Batzokia

Testu juridikoa da, estatutuak eta artikuluak dituelako.

• Egile indibiduala: Sabino Arana
• Hartzaile kolektiboa: kide nazionalistak
• Idazlekua eta data: Bilbon idatzi zen, 1894an
• Garai historikoa: Errestaurazio garaian, ideiak zabaltzeko.

Estatutuetako puntu nagusiak:

1. Batzokiaren helburua: Jaungoikoa eta Lege Zaharra defendatzen dituztenen batura.
2. Bizkaiko elkarte nagusia sortzeko asmoa, Sabinoren estatutuak betez.
3. Bizkaia katolikoa, erromatarra eta apostolikoa izan behar zuela.
4. Foruak berreskuratzeko nahia, euskal familiekin, euskara hizkuntza ofizial izan zedin.
5. Jaungoikoa eta Lege Zaharra batu nahi eta bide zirela.
6. Jaungoikoa eta Lege Zaharraren bereizketa, Jaungoikoa gainetik jarriz.
7. Sei lurralde euskaldunekin elkartuko zela Bizkaia,

1936ko otsailaren 16ko hauteskundeak Fronte Popularrak irabazi zituen, eta ondorioz, Espainiako II. Errepublikan aldaketa sakonak gertatu ziren. Egoera politiko eta sozialak tentsio handia eragin zuen, eta 1936ko uztailaren 17/18an altxamendu faxista gertatu zen. Gerra Zibila 1939ko apirilaren 1ean amaitu zen frankisten garaipenarekin.

Aurrekariak: II. Errepublika

Eibarren, 1931ko apirilaren 14an, Espainiako II. Errepublika aldarrikatu zen. Errepublikaren garaian hiru fase nagusi bereizten dira:

1. Biurteko Errepublikano-Sozialista (1931-1933): Donostiako Ituna sinatu zen, 1931ko Konstituzioa onartu, eta bost erreforma nagusi garatu ziren: nekazaritza, militarra, erlijiosoa, hezkuntza eta lan erreformak. Gobernuak oposizioari aurre egin behar izan

Premiak eta Laguntzak

Aniztasun funtzionala dutenei zuzendutako esku-hartze terapeutiko eta sozialek pertsona horien bizi-kalitate gorena lortzea izan behar dute helburu. Bizi-kalitatea gorena izan dadin, ahalik eta autonomia handiena bermatu beharko litzateke, gizartean modu aktiboan inplika daitezen. Helburu horretara zuzendutako programa eta proiektuak egiteko, haien premiak ezagutu behar ditugu. Premiak lau taldetan multzoka ditzakegu:

• Autonomiari dagozkionak
• Komunikazioari dagozkionak
• Sozioafektiboak
• Hezkuntzan, gizartean nahiz lanean integratzeari dagozkionak

Autonomia Premien Arreta

Mugikortasun mugatua dutenek egunerokotasuneko jarduerak egiteko edo mugitu eta orientatzeko arazoak izaten dituzte, autonomiari dagokionez. Eragindako funtzioaren...