Koronabirusa Euskadin: Hasiera eta Hedapena

Urtarrilaren 19an detektatu zen lehenbiziko koronabirus berriaren infekzioa Txinan. Handik gutxira hedatu zen herrialde osoan zehar eta, denbora gutxi behar izan genuen Espainia eta Euskadira iristeko.

Euskadiko lehen kasua otsailaren erdialdean atzeman zuten osasun-langileek, Bastidan (Araba). Gerora, Gasteiz, Arabako eta Euskal Autonomia Erkidegoko hiriburua, ere gogor jo zuen lau nanometroko birus honek. Eusko Jaurlaritzak martxoaren hasieran Gasteiz Euskal Autonomia Erkidegoko fokotzat izendatu zuen.

Alarma Egoera eta Konfinamendua

Handik egun gutxira, martxoaren 15ean hain justu ere, deklaratu zen Espainiako Estatu osoan alarma egoera, guztiz ezohikoa izan zena. Nork esan behar zigun oraindik ere...

Gasen Legeak

• Boyle-Mariotte-ren Legea (T konstantea):
  Presioa eta bolumena alderantziz proportzionalak dira.
  P1 · V1 = P2 · V2
• Gay-Lussac-en Legea (V konstantea):
  Presioa eta tenperatura zuzenki proportzionalak dira.
  P1 / T1 = P2 / T2
• Charles-en Legea (P konstantea):
  Bolumena eta tenperatura zuzenki proportzionalak dira.
  V1 / T1 = V2 / T2

Gasen Lege Orokorra

Gasen lege orokorrak hiru legeak batzen ditu:

P1 · V1 / T1 = P2 · V2 / T2

Unitateak eta Bihurketak

• 1 litro (L) = 1 dm³
• 1 atmosfera (atm) = 760 mmHg
• Tenperatura bihurketak:
  • Celsius (°C) → Kelvin (K): K = °C + 273
  • Kelvin (K) → Celsius (°C): °C = K - 273

Materiaren Partikulen Ezaugarriak

• Materia partikula oso txikiz osatuta dago. Partikulen arteko distantzia materiaren egoera fisikoaren araberakoa

Funtzio Errealak

Funtzioa:

Bi aldagai erlazionatu

• Independentea (x)
• Dependentea edo menpekoa (y)

Funtzioak f, g, h letrez adierazi.

y=f(x) funtzio bat, bi aldagaien arteko erlazioa.

Funtzio Bat Adierazteko Moduak:

• Formula aljebraikoa
• Taula
• Grafikoa
• Testu (enuntziatu)

Funtzioaren adierazpen orokorra → adierazpen grafikoa

Funtzioen adierazpen analitikoak → zehatzena eta erabilgarriena

Funtzio Baten Ezaugarrien Analisi Bere Adierazpen Grafikoak Abittuta:

Eremu eta Ibiltarte:

• Eremua: x aldagai askeak har ditzakeen balio guztien multzoa
• Ibilartea: f(x) funtzioak hartzen dituen balioak, x eremuaren barne

Jarraitasuna, Simetria eta Periodikotasuna:

• Simetriko bikoitia → OY ordenatu ardatzarekiko simetrikoa baldin bada. F(-x) = f(x)
• Simetriko bakoitia → koodenatu

Errepublika Ezartzea

1931ko apirilaren errepublikarrek irabazi. II. Errepublika Eibarren apirilaren 14an. Alfontso XIII.a erbesteratzeko negoziazioak, monarkia amaitu. Trantsizioa modu baketsuan egin zen, eta Primo de Riveraren

Behin Behineko Gobernua

1931ko apirilaren 14an osatu. Zamora eta koalizio sozialista ordezkari. Konts: Zamora maura. Erradi: Lerroux. Ezk: Azaña. Sozi: Prieto eta Caballero. Hauteskundeetara deitu, gorteak eratzeko eta konstituzioa egiteko.

Lehenengo Ekimen Erreformistak

Konstituzio aurretik, oinarrizko neurriak hartu. *

Erreforma Militarra

Armada nagusitasun beldur, armada eraberritu. Indar armatuak aginpide zibilaren menpe jarri eta ofizialak murriztu. Hiriko polizia taldea sortu baina errepresioa armadak egin. *

Nekazaritzaren...

Prosa Greziar Klasikoan

Poesia baino geroago sortu zen prosa. Lehenengo lanak testu sakratuak, zuzenbidezkoak eta politikoak izan ziren. Historia eta filosofia greziar prosaren bi literatura genero nagusiak izan ziren.

Historia

Historiako lehen lanek itsas bidaiak kontatzen zituzten, periplo deituak. Logografoek ere idatzi zituzten.

Herodoto (K.a. 484-425)

• Lan handiena: Historiak. Bederatzi liburuk osatua, bakoitzak musa baten izena zeraman.
• Helburua: Pertsiako Inperioaren eta greziarren arteko gerrak kontatzea.
• Bi bide nagusi erabili zituen:
  • Logografoen idatzietatik: mitologia eta poetetatik hartu zituen datuak.
  • Bere bidaiez: lurralde ezagunetara bidaiatu zuen. Hasierako ildo hori utzi eta herrietako gertaerak ere sartu zituen. Bigarren liburua Egiptori

Gizarte-Trebetasunak: Zer Dira?

Gizarte-trebetasunak, gizon edo emakume batek pertsonen artean erabiltzen dituen portaera-multzoa da. Pertsona horrek sentimenduak, jarrerak, desioak, iritziak eta eskubideak egoki adierazten ditu, portaera horiek besteak errespetatuz, eta normalean sortzen diren berehalako arazoak konpondu eta etorkizunean gertatzeko probabilitatea gutxitzen du.

Gizarte-Trebetasunen Ezaugarriak

• Pertsonen arteko testuingurua: Gizarte-trebetasunek elkar eragitea beharrezkoa duten pertsona batzuk dauden egoeretan gertatzen dira.
• Adierazpen egokia: Testuinguru edo egoera horietan, sozialki trebeak diren pertsonek beren sentimenduak, jarrerak, nahiak, iritziak edo eskubideak egoki adierazten dituzte.
• Helburuak lortzea: Jarrera trebeak

Energia Iturriak

Berriztaezinak

Gizakiaren denbora-eskalan berritzen ez diren energia-iturriak dira. Lurrean dute jatorria eta oso prozesu geologiko geldoen bidez eratzen dira, milioika urtetan.

Abantailak

• Energia-iturri hauen ustiapenerako ohiturak eta teknologia oso garatuta daude.
• Energia-iturri hauen errendimendua oso ona da.

Desabantailak

• Berriztaezinak dira eta agortzen diren baliabideak dira.
• Hondakinak sortzen dituzten energia-iturriak dira; beraz, ingurumen-inpaktuak eragiten dituzte.
• Toki edo eskualde zehatz batzuetan bakarrik agertzen diren baliabideak dira; beraz, beste eskualde batzuekiko menpekotasun handia sortzen da.

Erregai Fosilak

Abantailak

• Munduan erabiltzen den energia gehiena iturri hauetatik lortzen da.

Desabantailak

• Erretzearen ondorioz,

Julio Zesar

Bizitza

Julio Zesar Erroman jaio zen K.a. 100. urtean. Iulii familiakoa zen, Erromako familia aristokratiko zaharrenetako bat. Militarra eta politikaria izan zen, eta 41 urterekin kontsul izatera iritsi zen. Geroago, bi gerratan protagonista izan zen:

• Galiaren aurkako gerra (K.a. 58-50): Gerra honen ondorioz, Zesarrek Galia osoa konkistatu zuen.
• Gerra Zibila (K.a. 49-45): Gerra hau irabaztean, diktadore izendatu zuten eta botere guztiak bere esku hartu zituen.

Azkenean, senatariek Zesar Errepublika suntsitzen ari zela ikusita, K.a. 44. urtean hil zuten.

Idazlanak

Parte hartu zuen bi gerrei buruz idatzi zuen: "Commentarii de Bello Gallico" (7 liburu) eta "Commentarii de Bello Civili" (3 liburu).

Lanen Ezaugarriak

Zesarrek idaztean zuen helburua...

Urbanizazio Proiektuak: Lur Mugimenduak eta Egiturak

Lur Mugimenduak eta Lurzoru Motak

Lurzoru Motak Induskagarritasunaren Arabera

• Arrokak
• Bitartekoak: Zatikatutako arrokak edo lur trinkoagoak.
• Lurrak: Lurzoru bigunak.

Betelanak eta Lubetak Egiteko Lurzoruak (PG 3/75)

Betelanak eta lubetak (terraplén) egiteko balio duten lurzoruak:

• Lurzoru desegokiak.
• Lurzoru onargarriak: CBR > 3.
• Lurzoru aukeratuak: CBR > 10 edo CBR > 20 (*).

Arbetak (Pedraplén) Egiteko Arrokak (PG 3/75)

• Arroka egokiak.
• Arroka desegokiak.
• Aurretiko azterketa behar dutenak.

Zangak Egokitzeko Lurzoruak

• Lurzoru egonkorrak.
• Lurzoru ez-egonkorrak.

Lur Mugimenduen Prozesua

• Aurretiko Jarduerak:
  • Hiri-zerbitzuen ezabaketa.
  • Landaretzaren ezabaketa eta orubearen garbitzea.
• Indusketa:
  • Aurretiko

Azpikulturak eta Kontrakulturak

Kulturan hainbat azpikultura daude, guztiek ez dutelako berdin pentsatzen edo bizitzen. Kultura berekoek ez dituzte kultura honek emandako aukerak berdin aprobetxatzen.

Kontrakultura: Kultura nagusiaren kontrako mugimenduak dira, kultura eta gizarte alternatiboren bat proposatzen dutenak (ez beti).

Hiri-tribuak

• Rockerrak, skinak, punkak…
• Ez gizartean eta ez familian aurkitu ez duten identitate baten atzetik dabiltza.
• Idolo edo lider baten inguruan bildu ohi dira.
• Kultura-adierazpenerako kode berezia dute besteengandik desberdintzeko: argota (jerga), arropa, musika…

Gizarteari erasotzen dioten taldeak: gaizkile-taldeak

• Sistemari zuzenean eta indarkeriaz erasotzen diote.
• Delitu-ekintzak egiten dituzte, ezegonkortasuna