Zelula-organuluak eta haien funtzioak: laburpena

Laburpena

Dokumentu honek zelula-organulu nagusiak eta haien funtzioak azaltzen ditu, hala nola erretikulu endoplasmatiko pikortsua eta leuna, Golgi aparatua, lisosomak, peroxisomak, mitokondrioak, kloroplastoak eta mintz plasmatikoa. Ikaslea organulu bakoitzaren eginkizun nagusiak ikasiko ditu.

Funtsezko puntuak

Erretikulu endoplasmatiko pikortsuak proteinen sintesia eta glukosilazioa egiten ditu.
Erretikulu endoplasmatiko leunak lipidoen sintesia, detoxifikazioa eta glukogenoaren hidrolisia egiten ditu.
Golgi aparatuak jariatze produktuak enbalatzen ditu eta mintzen biogenesian parte hartzen du.
Lisosomek digestio zelularra egiten dute eta bakuoloek substantziak gordetzen dituzte.
Mitokondrioek arnasketa bidez ATP lortzen dute, eta kloroplastoek fotosintesia egiten dute.
Mintz plasmatikoak iragazkortasun selektiboa du, seinaleak transferitzen ditu eta zelulen arteko komunikazioa errazten du.

Frogatu zeure burua

Zelula Organulu nagusiak eta haien Funtzioak

Erretikulu Endoplasmatiko Pikortsua (EEP)

Proteinen sintesia:
- Jariatze proteinak (zelula kanpoaldera doazenak).
- Beste organuluentzako proteinak.
- Mintzeko proteinak (EEko mintzean gelditzen direnak).
- Mintz plasmatikoko proteinak.
- Mintzez mugatutako beste edozein organuluko mintzak.
Proteinen glukosilazioa: Proteinak glukoproteinak bihurtzeko.

Erretikulu Endoplasmatiko Leuna (EEL)

Lipidoen sintesia:
- Mintzeko fosfolipidoak.
- Mintzeko kolesterola.
- Gantz-azidoen luzapenean eta asegabetzean parte hartu.
Detoxifikazioa: Mintzean dauden entzima detoxifikatzaileei esker.
Proteina eta lipido fabrikatu berriak garraiatzeko besikulak ekoiztu, Golgi aparaturantz bidaltzeko.
Hepatozitoetan glukogenoa glukosa bihurtu.

Golgi Aparatua

Jariatze produktuak enbalatzea.
Mintzen biogenesia: Mintz plasmatikoa berritu exozitosiaren bidez.
Zelula barneko organuluak eratzea.

Lisosomak

Digestio zelularra.

Glioxisomak

Landareetan, hazietako lipidoak gluzido bihurtu.

Bakuoloak

Substantziak gorde.

Peroxisomak

Oxidazio erreakzioak.
Gantz-azidoen β-oxidazioa.
Fotoarnasketa.
Biosintesia:
- Landare-zelulan: kolesterola eta terpenoen biosintesia.
- Animalia-zelulan: gantz-azido poliasegabeen sintesia.

Zentrioloak

Konposizioa eta Egitura: Mikrotubuluz eratutako zilindro barnehutsak (9x3 eredua).
Funtzioak:
- Zilioak eta flageloak eratu.
- Ardatz mitotikoa eratu (animalia-zelulan).
- Zitoeskeletoaren mikrotubuluak eratu.

Zilioak eta Flageloak

Egitura (luzetarako sekzioan)

Oinaldeko korpuskulua: Mintz plasmatikoaren azpian kokatua, zentrioloen egitura du (9 x 3).
Trantsizio zona.
Zurtoina.

Mitokondrioa

Energia (ATP) lortu arnasketa izeneko prozesu katabolikoen bidez:
- Glukosatik.
- Gantz-azidoetatik.

Kloroplastoa

Fotosintesia:
- Argitako fasea.
- Ilunpetako fasea.

Mintz Plasmatikoaren Funtzioak

Iragazkortasun selektiboa du; zelula kanpoaldea eta barnealdea bereizten ditu.
Zelularen formari eta itxura iraunkorrari eusten dio.
Zelula barnearen eta kanpoaren arteko substantzia trukea erregulatzen du.
Seinale transferentzia ahalbideratzen du (adibidez, nerbio bulkada).
Zelula identifikatzeko eta bereizteko balio du (Antigenoak).
Ondoz ondoko zelulen arteko komunikazioa errazten du.

Ohiko galderak

Zer funtzio ditu erretikulu endoplasmatiko pikortsuak?

Proteinen sintesia egiten du, jariatze proteinak, mintzeko proteinak eta beste organuluentzako proteinak barne. Halaber, proteinak glukoproteinak bihurtzeko glukosilazioa egiten du.

Zein da mitokondrioen funtzio nagusia?

Arnasketa izeneko prozesu katabolikoen bidez energia (ATP) lortzea da, glukosatik eta gantz-azidoetatik abiatuta.