Zelula eta ehunak: oinarrizko kontzeptuak

Laburpena

Dokumentu honek zelularen definizioa eta egitura nagusiak azaltzen ditu: mintz plasmatikoa, zitoplasma, nukleoa eta organuluak. Ondoren ehunaren kontzeptua eta ehun motak (epiteliala, giharra eta nerbioa) aurkezten dira. Ikasleak zelulen funtzio nagusiak eta haien arteko erlazioa ulertuko ditu.

Funtsezko puntuak

Zelula nutrizioa, ugalketa eta harreman-funtzioak betetzen dituen unitate txikiena da.
Mintz plasmatikoak zelula inguratzen du, babesa ematen du eta mantenugaien sarrera eta hondakinen irteera erregulatzen ditu.
Nukleoak informazio genetikoa biltzen du eta nukleoloak erribosomak eratzen ditu.
Mitokondrioak arnasketa zelularra egiten dute eta mantenugaietatik energia lortzen dute.
Erretikulu endoplasmatiko pikordunak proteinak sintetizatu eta garraiatzen ditu; leunak lipidoak sintetizatzen ditu.
Golgi aparatuak erretikulu endoplasmatikotik datozen substantziak metatzen ditu eta kanpora jariatzen ditu.
Ehuna egitura eta funtzio berdina duten zelulen multzoa da.

Frogatu zeure burua

Zelula Definizioa

Nutrizioa, ugalketa eta harreman-funtzioak betetzen dituen unitaterik txikiena da.

Giza zelulak zelula eukariotoak eta konplexuak dira. Zelula txikienak espermatozoideak dira eta handienak obuluak.

Zelularen Egitura

Mintz Plasmatikoa

Zelula inguratzen duen mintz mehea da. Babesa emateaz gain, mantenugaien sarrera eta hondakinen irteera erregulatzen du.

Zitoplasma

Mintz plasmatikoaren barruan dagoen ur-disoluzioa da.

Nukleoa

Egitura esferikoa da.

Mintz Nuklearra: Bikoitza da eta nukleoa biltzen du.
Nukleoplasma: Nukleoaren barruan dagoen ur-disoluzioa da.
Kromatina: Zelula kumeek zelula amaren informazio genetikoa jasotzen dute.
Nukleoloa: ARNz eta proteinaz osatutako zati esferikoa da. Erribosomak eratzen ditu.

Organuluak

Zitoplasman dauden egiturak dira.

Mitokondrioak:
- Ezaugarriak: Mintz bikoitzez osatuak.
- Funtzioa: Arnasketa zelularra; mantenugaietatik energia lortzen da.
Erretikulu Endoplasmatikoa:
- Ezaugarriak: Erribosomak izan ditzake lotuta (pikorduna) edo ez (leuna).
- Funtzioa: Erribosometan sintetizatzen diren proteinak gorde eta garraiatzen ditu; erretikulu endoplasmatiko leunak lipidoak sintetizatu, metatu eta garraiatzen ditu.
Erribosomak:
- Ezaugarriak: ARNz osatuta daude, 2 azpiunitate dituzte: bakarka edo erretikulu endoplasmatiko pikordunari lotuta.
- Funtzioa: Proteinak sintetizatzeaz arduratzen dira.
Golgi Aparatua:
- Ezaugarriak: Bata bestearen gainean pilatutako zaku zapalak dira.
- Funtzioa: Erretikulu endoplasmatikotik datozen substantziak metatzen dira, eta kanpora jariatzeaz ere arduratzen da.
Bakuoloak:
- Ezaugarriak: Mintzez osatutako poltsa txikiak dira.
- Funtzioa: Erreserba edo hondakin substantziak gordetzen ditu.
Lisosomak:
- Ezaugarriak: Mantenugaiak digeritzen dituzten substantziak gordetzen dituzte.
- Funtzioa: Mantenugaietako substantziarik konplexuenak digeritzeaz arduratzen da.
Zentrosoma:
- Ezaugarriak: Bi zilindro elkarzutek osatzen dute, proteinazko mikrohodiz osatuta daude.
- Funtzioa: Zelularen zatiketan hartzen du parte.

Ehuna Definizioa

Egitura berdintsua duten eta funtzio bera betetzen duten zelulen multzoari esaten zaio.

Ehun Motak

Ehun Epiteliala: Funtzio babeslea.
Gihar Ehuna: Uzkurduran espezializatutako zelula eta zuntzak.
Nerbio Ehuna: Nerbio sistema osatzen dute.

Ohiko galderak

Zer da zelula?

Zelula nutrizioa, ugalketa eta harreman-funtzioak betetzen dituen unitaterik txikiena da. Giza zelulak eukariotoak eta konplexuak dira.

Zein da mitokondrioen funtzioa?

Mitokondrioak arnasketa zelularra egiten dute, eta mantenugaietatik energia lortzen dute. Mintz bikoitzez osatuta daude.

Zer da ehuna?

Ehuna egitura berdintsua duten eta funtzio bera betetzen duten zelulen multzoa da. Ehun epiteliala, gihar ehuna eta nerbio ehuna dira motak.