XX. Mendeko Historia: Iraultza, Stalin eta Versailles

XX. Mendeko Gertaera Historiko Nagusiak

Errusiako Iraultza eta Nazioarteko Erakundeak

Sobiet: Batzordea adierazten duen errusierazko hitza da. Herri bakoitzeko langileek osatzen zuten eta funtsezko erakundeak izan ziren Errusiako Iraultzan.

Armada Gorria: Boltxebikeek sortutako armada da, langilez eta nekazariez osatua. Buruzagia Trotski zen eta Armada Zuriaren aurka borrokatu zuen.

Posizioen Gerra: 1915etik aurrera fronteak egonkortu egin ziren; armadek lubakiak egin zituzten babesteko eta soldaduak bi urtez egon ziren lubakietan.

Nazioen Elkartea: Gerra amaitzear zegoela Wilson presidenteak sortutako nazioarteko erakundea da. Bere helburuak bakeari eustea eta estatuen armagabetzea ziren, batez ere; NBEren aurrekaria da.

Stalinen Gobernua eta Totalitarismoa

Stalinen gobernuan totalitarismoa zen nagusi. Errepresioaren bidez, kontra zegoen edonor erditik kentzen zuen edonola. Milioika errusiar hil zituen kontzentrazio-eremuetan (Gulagetan), estatuaren aurkako delituak egiten zituztela esanez. Horrela, izualdia ekarri zuen SESBera.

Neurri Ekonomikoak: Bost urteko planak

Hazkunde-erritmo handia lortzeko asmoz, honako neurriak bultzatu ziren:

• Meatzaritza eta industria garatzea.
• Merkataritza bultzatu.
• Nekazaritza sozializatzea.
• Garraioan inbertsioak egitea.
• Hezkuntza bultzatu.
• Armamentua garatu.

Neurri Politikoak

• SESB: Errepublika sozialista zentralizatuak sortu ziren.
• Estatuak defentsa gidatu zuen.
• Polizia politikoa sortu zen (KGB).

Versaillesko Ituna eta Gerraren Amaiera

Lurralde eta Ekonomia Aldaketak

• Alemaniak lurralde asko galdu: Alsazia Frantziari eman zitzaion eta Posnania Poloniari.
• Danzig korridorea sortu: Alemania bitan banatuta geratu zen.
• Gerra-ordain handiak: Herrialde garaileei eragindako suntsiketengatik ordaindu behar izan zuen.
• Itsasontziak eta tren-makinak garaileei eman zizkieten.
• Mendebaldeko ikatz-meategiak frantziarrei eman behar izan zizkieten 15 urtez.

Muga Militarrak eta Inperioen Desagertzea

• Armada mugatu: 100.000 gizon gehienez, Rhinen ezkerra desarmatu, eta Austria eta Alemaniaren batasuna debekatu zen.
• Inperio handiak desagertu: Austria, Alemania eta Turkia.
• Europako estatu gehienetan demokrazia parlamentarioa ezarri zen.

Lehen Mundu Gerraren Ondorio Nagusiak

Ondorio Demografikoak eta Ekonomikoak

• Demografikoak: 9 milioi hildako, zauritu asko eta zibil ugari hil ziren. 1918ko gripeak ere heriotza asko eragin zituen ahuleriaren ondorioz, eta populazio aktiboa jaitsi egin zen.
• Ekonomikoak: Erabateko gerraren ondorioz lurraldeen suntsipena gertatu zen, zor publikoa handitu zen eta nagusitasun ekonomikoa aldatu zen.

Ondorio Sozialak

Aberatsak aberatsago bihurtu ziren eta pobreak gehiago ziren. Emakumeak lan-munduan sartu ziren eta boto-eskubidea lortzen hasi ziren.