Historiaurrea eta lehen zibilizazioak: Mesopotamia eta Euskal Herria

Laburpena

Dokumentuak historiaurrearen ezaugarriak eta hiru aroak (Paleolitoa, Neolitoa eta Metalen Aroa) azaltzen ditu, baita Euskal Lurraldeko historiaurreko biztanleen bizimodua ere. Gainera, Mesopotamiako lehen zibilizazioaren gizarte-egitura eta erlijioa aztertzen ditu. Irakurleak garai bakoitzaren ezaugarri nagusiak eta lehen zibilizazioen oinarriak ikasiko ditu.

Funtsezko puntuak

Historiaurrea duela 5 milioi urte inguru hasi eta duela 5.000 urte inguru amaitu zen, eta idazkerarik ez zegoen.
Paleolitoan giza taldeak nomadak ziren eta bilketatik, ehizatik eta arrantzatik bizi ziren.
Neolitoan sedentario bihurtu ziren, nekazaritza eta abeltzaintza garatu zituzten eta zeramika asmatu zuten.
Metalen Aroan metalezko objektuak egiten ikasi zuten, gurpila asmatu zen eta hiriak sortu ziren.
Mesopotamian idazkera sortu zen, eta bertako gizartea pribilegiatuetan eta menderatuetan banatzen zen.
Mesopotamiarrak politeistak ziren eta zigurata eraikin garrantzitsuena zen.

Frogatu zeure burua

Historiaurrearen Ezaugarriak eta Aroak

Historiaurrea: Duela 5 milioi urte inguru hasi eta duela 5.000 urte inguru amaitu zen. Idazkerarik ez egotea da ezaugarri nagusia. Historiaurrea hiru arotan banatzen da: Paleolitoa, Neolitoa eta Metalen Aroa.
Paleolitoa: Giza taldeak tributan bizi ziren; nomadak ziren; bilketatik, ehizatik eta arrantzatik bizi ziren; animalien larruak janzten zituzten; hildakoak ehorzten zituzten; eta artea asmatu zen.
Neolitoa: Sedentario bihurtu ziren, eta herrixketan bizitzen hasi. Nekazaritzan eta abeltzaintzan jarduten zuten, eta teknika berriak (harri leundua, ehungintza eta zeramika) asmatu zituzten.
Metalen Aroa: Metalezko objektuak egiten ikasi zuten. Gurpila, goldea eta haize-oihala asmatu ziren. Hiriak sortu ziren (hirietan, talde boteretsuak agertu ziren: esaterako, merkatariak, apaizak eta gerrariak); eta monumentu megalitiko handiak (trikuharriak, iruinarriak eta harrespilak) eraiki zituzten.

Euskal Lurraldeko Historiaurreko Biztanleak

Lehen Gizakiak eta Paleolitoa

Euskal lurraldean bizi izan ziren lehen gizakiak Neanderthal espeziekoak izan ziren. Lehen gizakiak ehizatik, arrantzatik eta bilketatik bizi ziren, eta haitzuloetan zein aire zabalean bizi izan ziren. Paleolitoan agertu ziren lehenbiziko labar-pinturak, haitzuloetan margotuak.

Neolitoa eta Metal Aroa Euskal Lurraldean

Neolitoa berandu hasi zen euskal lurraldean, K.a. 5.000. urte inguruan. Haitzuloetan eta aire zabaleko herrixketan bizi izan ziren. Garai honetan ez zuten labar-pinturarik egin.
Metalen Aroan euskaldunak herrixketan bizi ziren. Garai horretako monumentu megalitiko asko daude, batez ere hilobitarako erabiltzen zirenak.

Lehen Zibilizazioak: Mesopotamia

Idazkeraren Sorrera eta Ibaietako Zibilizazioak

Mesopotamia: Duela 5.000 urte baino gehiago, idazkera sortu zen: Mesopotamian, Egipton, Indian eta Txinan. Horregatik esan zitzaien ibaietako zibilizazioak. Mesopotamiako historia K.a. hirugarren milurtekotik K.a. 6. mendera arte iraun zuen.
Sumertarrak, akadtarrak eta asiriarrak izan ziren boterean.

Gizarte egitura eta Erlijioa

Mesopotamiako gizartea bi taldetan banatzen zen: pribilegiatuak (ondasunak eta boterea zituztenak) eta menderatuak (pribilegiorik gabeak). Azken horiek askeak edo esklaboak izan zitezkeen.
Mesopotamiarrak politeistak ziren. Tenpluak egiten zituzten beren jainko-jainkosentzat. Beste eraikin batzuk ere egiten zituzten, adreiluz eta pezoz.
Zigurat dorre mailakatua zen eraikin garrantzitsuena. Eskultura eta erliebe txikiak ere egiten zituzten.

Ohiko galderak

Zer da historiaurrea?

Historiaurrea duela 5 milioi urte inguru hasi eta duela 5.000 urte inguru amaitu zen aroa da. Ezaugarri nagusia idazkerarik ez egotea da.

Zein dira historiaurrearen hiru aroak?

Paleolitoa, Neolitoa eta Metalen Aroa dira. Bakoitzak bizimodu eta teknika desberdinak izan zituen.

Zein zen Mesopotamiako gizarte-egitura?

Gizartea bi taldetan banatzen zen: pribilegiatuak, ondasun eta boterea zituztenak, eta menderatuak, pribilegiorik gabekoak. Azken horiek askeak edo esklaboak izan zitezkeen.