XIX. Mendeko Ideologia eta Iraultza Nagusiak
Liberalismoa: Antzinako Erregimenaren amaiera
Liberalismoak Antzinako Erregimenaren amaiera ekarriko zuen prozesu iraultzaile bat bultzatu zuen, eta, azkenean, sistema politiko liberala ezarri zen.
Liberalismoaren joerak: Moderatua eta Erradikala
Liberalismoan bi joera nagusi bereizi ziren:
Liberalismo moderatua
Erregearen irudiari, armadari eta erlijio ofizialari eustearen aldekoa zen. Estatuari egonkortasuna eman nahi zitzaion, nahiz eta erakunde horiek guztiak Konstituzioaren esparruaren mende gelditu behar ziren. Errege-erreginek ahalmena izango zuten zuzeneko zenbait izendapen egiteko (senatariak izendatzeko, adibidez), eta ordezkariak aukeratzeko sistema sufragio zentsitarioa izango zen.
Liberalismo erradikala
Errege-erreginen irudia kendu nahi zuten, eta, sufragio unibertsalaren bidez, ordezkariak aukeratzeko sistema bat ezarri nahi zuten. Askatasunetan oinarritutako erregimen irekia defendatzen zuten, eta Eliza ordura arte eskumena izan zuen bizimodu zibileko esparru guztietatik kanporatu nahi zuten, hala nola hezkuntzatik, ezkontzatik edota ohituren zaintzatik.
Ideologia liberalaren printzipioak
Ideologia liberalaren oinarrizko printzipioak hauek dira:
- Subiranotasuna nazioan dago, ez monarkarengan.
- Botereak ezin du absolutua izan; botere banaketa defendatzen da.
- Oinarrizko lege bat izango da ardatz: Konstituzioa.
- Gizon-emakume guztiak berdinak dira legearen aurrean.
- Gizakiak ezin kendu zaizkion eskubide naturalak ditu.
- Ekonomia soilik eskaintza eta eskariaren legeek zuzendu behar dute.
- Eliza eta Estatua bereizi egin behar dira.
Amerikako Independentzia Gerra
Amerikako Independentzia Gerraren gertaera nagusiak:
- Britainiar gobernuak zergak ezarri zizkien koloniei.
- Kolonoek altxamenduak egin zituzten.
- Britainiar agintariak zapalduak izan ziren.
- Hamahiru kolonietako ordezkariak bildu ziren.
- Independentzia Gerra piztu zen.
- Europako beste potentzia batzuen laguntza jaso zuten.
- Britainiarrek galdu egin zuten gerra.
- Errepublika federala ezarri zen.
- Gerra Zibila edo sezesio gerra gertatu zen (geroago).
Frantziako Iraultza
Frantziako Iraultzaren gertaera nagusiak:
- Pariseko herria altxatu zen.
- Girondinoen garaia hasi zen.
- Konstituzioa aldarrikatu zen.
- Jakobinoen garaia hasi zen.
- Errege-erreginak hil zituzten.
- Izualdia hasi zen.
- Napoleonen estatu kolpea gertatu zen.
- Waterlooko gudua gertatu zen (Napoleonen porrota).
Legitimismoa: Dinastien berrezarpena
Jarrera honen jarraitzaileek ziotenez, errege-erreginak ziren historiak gobernatzeko zilegitasuna ematen zien bakarrak. Napoleonek zokoratutako dinastiak batu ziren, hala nola Frantzian eta Espainian Borboiko etxea eta Italia iparraldean Habsburgo etxea.
Nazionalismoa: Estatu-nazioen sorrera
Nazionalismoak zenbait inperio zatitzea ekarri zuen, eta politikaren eta administrazioaren ikuspegitik sakabanatuta zeuden baina kultura komuna zuten lurraldeak batzea.