Frankismoaren oinarri soziala eta oposizioa Euskal Herrian

Laburpena

Dokumentuak Frankoren erregimenaren oinarri soziala aztertzen du Euskal Herrian (EAE), bai eta erregimenaren aurkako oposizio politiko eta sindikala ere. Armadaren, Elizaren, enpresaburuen eta lurjabe nekazarien laguntza azaltzen du, eta alderdi errepublikanoen, komunistenen eta abertzaleen egoera berrantolatzeko saiakerak. Azkenik, 1953ko Estatu Batuetako hitzarmena eta mobilizazio sozialaren hazkundea aipatzen ditu.

Funtsezko puntuak

Erregimenaren oinarri sozialak Armada, Eliza, enpresaburuak, hiriko erdiko klaseko zati bat eta lurjabe nekazariak ziren.
Frankismoarekin EAEko burgesiak Errepublikan galdutako indarra berreskuratu zuen eta Madrilen ordezkaritza handiagoa izan zuen.
EAEko gizarte-egituran burgesia txiki eta ertaina, funtzionarioak eta nekazariak sartzen ziren.
Oposizioak arazoak izan zituen eredu politiko eta sindikal orokor bat eratzeko, eta bere jarduera testigantzazkoa baino ez zen izan.
Alderdi errepublikanoak buruzagi historikoak desagertuta geratu ziren, komunistak borrokan jarraitu zuten eta abertzaleak Estatu Batuekin harremanak estutu zituzten.
1953ko Estatu Batuetako hitzarmenak eta NBEn sartzeak aldaketa ekonomikoak eragin zituzten Espainian, eta gizarte-mobilizazioak ugaritu ziren.

Frogatu zeure burua

Francoren Erregimenaren Oinarri Soziala

DIKTADURA FRANKISTA EUSKAL HERRIAN. Francoren erregimenak, hasiera-hasieratik, honako hauen laguntza izan zuen: Armadarena, Elizarena, enpresa-buruen, hiriko erdiko klaseko zati baten eta lurjabe ziren nekazariena.

Erregimen berriak aurrerakuntza ekarriko zuela zioen. Horrela, frankismoarekin EAEko burgesiak berreskuratu egin zuen Errepublikan galdutako indarra, eta gainera, Estatuak bera kontuan hartzea lortu zuen. Madrilen, hain zuzen ere, beste garai batzuetakoa baino ordezkaritza askoz ere handiagoa izan zuen.

EAEko Burgesia eta Laguntza Pragmatikoa

Laguntzaile horiek prestakuntza kultural eta intelektual handiko pertsonak ziren, batez besteko adin gaztekoak eta prestakuntza politiko oso urrikoak. Erregimenaren aldeko jarrera pragmatikoa zuten, eta jarrera hori Francorekiko leialtasun pertsonalaren eraginezkoa zen.

EAEn Francori lagundu ziotenean gizarte-agituran burgesia ertaineko eta txikiko sektore zabalak ere sartu ziren, baita nekazaritza-inguruko karlismo soziologikoa ere. Ekonomiaren garapenak, gainera, erregimeneko bezerokeria apolitikoa sortzea eragin zuen.

Frankismoaren Gizarte-Egitura EAEn

Frankismoaren EAEko gizarte-egituraren barruan honako hauek sartzen dira:

Burgesia txikia eta enpresaburu ertainak
Funtzionarioak
Nekazariak eta abeltzainak

Izan ere, erregimeneko katolizismoarekin identifikaturiko nekazaritza-inguruak eta garapen frankistako protagonista izandako hiriko burgesiak gizarte-oinarri ona ematen zioten udak Donostian igarotzen zituen erregimenari.

Oposizio Politikoa eta Sindikala

Oposizioak arazoak izan zituen erregimenaren aurkako eredu politiko eta sindikal orokorra eratzeko. Jazarpen politikoa eta soziala Fronte Popularreko alderdietan eta taldeetan oinarritu zen.

Erregimenarekiko ezagutzarik ezaren, arduragabekeriaren eta laguntza pasiboaren eraginez, oposizioa eratzeko ahaleginak alferrekoak izan ziren, eta oposizio hori, egoera kontuan hartuta, testigantzazkoa baino ez zen izan.

Alderdi Politikoen Berrantolaketa

Alderdi politikoak berrantolatzen saiatu ziren:

Errepublikanoak: Buruzagi historikoak desagertuta, jarduteko gaitasunik gabe gelditu ziren.
Komunistek: Borrokan jarraitu zuten, eta Aran haranaren (Lleidan) inbasio txikia eta alferrekoa ere egin zuten.
Abertzaleak: Estatubatuarrekiko harremanak estutu zituzten, komunismoaren aurkakoak baitziren.

Nazioarteko Aldaketak eta Mobilizazioa

Amerikako Estatu Batuetako 1953ko hitzarmena sinatzeak eta bi urte geroago NBEn sartzeak aldaketa ekonomikoak eragin zituen Espainian. Langileen klaseak protagonismoa hartzearen eraginez, gizarte-mobilizazioak ugaritu egin ziren.

EAEn barruko oposizioak lotura estua izan zuen erbestearekin, Frantziatik hurbil zegoelako.

Ohiko galderak

Zein sektoreek laguntzen zioten Francoren erregimenari?

Armadak, Elizak, enpresa-buruek, hiriko erdiko klaseko zati batek eta lurjabe ziren nekazariek laguntzen zioten erregimenari. Testuaren arabera, hasieratik izan zuen laguntza hori.

Nola aldatu zen EAEko burgesiaren egoera frankismoarekin?

Frankismoarekin EAEko burgesiak Errepublikan galdutako indarra berreskuratu zuen. Gainera, Estatuak kontuan hartzea lortu zuen eta Madrilen ordezkaritza handiagoa izan zuen.

Zergatik izan ziren alferrekoak oposizioaren saiakerak?

Erregimenarekiko ezagutzarik ezaren, arduragabekeriaren eta laguntza pasiboaren eraginez oposizioa eratzeko ahaleginak alferrekoak izan ziren. Testuaren arabera, oposizioa testigantzazkoa baino ez zen izan.