Weimarko Errepublika eta Nazismoaren Gorakada: Historia eta Ideologia

Weimarko Errepublika eta Nazismoaren Gorakada

WEIMARKO ERREPUBLIKA: Alemaniako historiaren aldi berri bat. Lehen Mundu Gerraren ondotik Weimarko hirian bildutako batzar konstituziogile batek egin zuen konstituzio berria.

Nazismoaren sorrera eta garapena

MUNICHEKO PUTSCHA: 1920an Hitlerrek alderdi nazia sortu zuen. Weimarko Errepublikaren garaian, hasieratik demokrazia berriak talde politiko muturrekoen oposizioa izan zuen. 1923an boterea indarrez lortzeko ahalegina egin eta estatu kolpea eman zuen, porrota eginez.

LABAN LUZEEN GAUA: Hitlerrek bere alderdi barruan kontra egin ahal zioten guztiak akabatu zituen. 1934ko ekainean haren aurkari politikoak hiltzea agindu zuen.

KRISTAL HAUTSIEN GAUA: Politika antisemitaren barrenean, 1938 urtean naziek dozenaka judu hil zituzten, denetan lapurtu zieten, sinagogei su eman zieten eta 26000 judu kontzentrazio esparruetan giltzaperatu zituzten.

AZKEN INTERBIDEA: Politika antisemitaren barrenean, Bigarren Mundu Gerran Alemaniako eta konkistatutako herrialde guztietako juduak eta ijitoak sarraskitze-esparruetara deportatu zituzten. 5 milioi judu hil ziren.

Nazismoaren erakundeak

S.S: Himmlerrek egindako talde bat, hamarna mila pertsonaz osatutako Hitlerren guardia pertsonala.

GESTAPO: Himmlerrek egindako talde bat, polizia sekretua. S.Sek eta Gestapok aurkari guztiak jazartzen zituzten. Ondorioz, 1933tik 1939ra milioi bat alemaniar kontzentrazio-esparruetara bidali zituzten.

Espantsionismoa

PENTSAMOLDE ESPANTSIONISTA: Kanpo-politikak garrantzi handia zuen Hitlerren programan. Alemaniarrak Versaillesko itunek ezarritako mugetatik kanpo hedatu behar zuela defendatzen zuen.

PANGERMANISMOA: Nazismoaren garaian espantsionismoaren oinarri ideologikoak. Europako alemania jatorriko herrialde guztiak estatu batean batzeko helburua.

BIZI ESPANTSIOAREN TEORIA: Nazismoaren garaian espantsionismoaren oinarri ideologikoak. Goi-mailako arraza arioak eskubidea zuen eslaviarren eta behe-mailako beste arrazzen kontura lurraldeak konkistatzeko.

Mussolinik boterea eskuratzea

MUSSOLINIK BOTEREA ESKURATZEA: Lehen Mundu Gerra ondoren Italian krisi egoera handia zegoen; Italiaren bizitza-mailak okerrera egin zuelako, zorrengatik eta arduraren desmobilizazioagatik.

• Ekonomia krisiak gizarte tentsioak areagotu zituen.
• Biztanleriaren zati bat muturreko alderdien alde zegoen.
• Mussolinik 1919tik 1921rako hautoeskundeetan boterea indarrez lortzea erabaki zuen, bere alderdiko kide asko biltzen herritan eta Erroman elkartzen.

Faxismoaren erregimenaren ezaugarriak

Faxismoaren erregimenaren ezaugarriak: Pentsamolde antidemokrata eta antikomunista zen, buruzagi ahalguztidun batez zuzentzen zuen estatua, estatuak ekonomian esku hartzen zuen, estatuak gizartea menderatzen zuen, nazionalismo basatia eta espantsionista ezarri zuten eta indarkeria eta militarismoa goraipatzen zuten.

Alemania gerra ostean

ALEMANIA GERRA OSTEAN: WEIMARKO ERREPUBLIKAREN AHULTASUNAK:

• Alemaniako enperadoreak abdikatu zuen.
• Batzar konstituziogile batek konstituzio berri bat egin zuen.
• Erregimen demokratiko batek gobernatutako errepublika sortu zuen.
• Aldi berriak Weimarko Errepublika deitzen du.
• Ekonomia egoerak bake itunek oso baldintza ekonomiko gogorrak ezarri zizkioten Alemaniari eta kalte-ordainak ordaintzeko gobernuak biilete ugari inprimatu zuen.

1930ko Harmada Ekon-Krisia

1924tik aurrera sozialdemokraten eta zentroko alderdien arteko koalizioak osatutako gobernu berriak ekonomia egoera konpontzen lortu zuen.

Hitlerrek boterea eskuratu

HITLERREK BOTEREA ESKURATU: EKONOMIA KRISIAREN ONDORIO POLITIKOAK:

• Ekonomia krisiak atsekabea eta gizarte tentsioa areagotu zituen.
• Langabeziak langileengan eta erdi mailako klaseengan eragina izan zuen.
• Industrialariak eta finantzariak langile iraultza gertatzeko beldur zeudeten, horregatik alderdi naziari laguntzea erabaki zuten, ordena berriz ezarriko zuela uste zutelako.

Hitlerrek legez eskuratu zuen boterea

HITLERREK LEGEZ ESKURATU ZUEN BOTEREA: 1932 urtea funtsezkoa zen parlamenturako eta errepublikako presidentetzarako hautoeskundeak egin zirelako.

• Parlamentuko hautoeskundeetan komunistak eta naziak boto gehienak jaso zituztela gertatu zen.
• Presidente hautatzeko hautoeskundeetan Hindenburg mariskala hautatu zuten, arrazoia izan zen ez zuela ezta alderdi batek gehiengo argirik lortu eta mariskalak erabaki behar zuen nor deituko zuen gobernua eratzera.

Oposizioaren desegitea

OPOSIZIOAREN DESEGERPENA: Hilabete gutxitan naziek botere osoa lortu zuten; oposizio alderdiak desegiten, komunistak kontzentrazio esparruetan sartzen, kontra egiten zioten guztiak akabatzen 1934ko ekainean.

Nazismoaren ideologia

NAZISMOAREN IDEOLOGIA:

Hitlerren ideiak

HITLERREN IDEIAK: Hitler kartzelan Nire Borroka idatzi zuen, bere ideiak azalduz.

Faxismoaren ezaugarriak: Buruzagiaren gurtzea, estatuaren nagusitasuna, indarkeriaren gorestea.

Pentsamolde arrazista

PENTSAMOLDE ARRAZISTA:

• Nazismoaren historiaren ikuspegia arrazista eta arraziala zen.
• Arrazismoa behe eta goi mailako arrazak daudela aldarrikatzen du.
• Hitlerren lehentasuna biztanleriari arraza-garbitasuna itzultzea da, perfektuak ez ziren guztiak giltzapetuz edo hiltzen.

Politika antisemita

Politika antisemita:

1. Juduei lanbide gehienetan jardutea debekatu zitzaien eta ez zuten bizimodurik atera.
2. 1935. urtean juduen eta arioen arteko ezkontzak eta sexu harremanak debekatu zituen.
3. 1938 urtean Kristal Hautsien Gaua izan zen.
4. 1942 an Hitlerrek Azken Interbidea aplikatzea erabaki zuen.

Barne politika

BARNE POLITIKA:

Alderdi bakarra

ALDERDI BAKARRA: Hitlerrek boterea eskuratzean alderdi politiko guztiak legez kanpo utzi zituen eta alderdi naziak kontrolatzen zituen boterearen eta administrazioaren baliabide guztiak egin zuen.

• Estatua buruzagi ukaezinak zuzentzen zuten.

Biztanleriaren kontrola

BIZTANLERIAREN KONTROLA:

• Biztanleria kontrolatzeko lehenbizi polizia estatu ezarri zuen. Burua Himmler zen. SS eta Gestapok sortzen zuten.
• Biztanleria konbenzitzeko propagandak erabili zituzten.
• Naziek alderdi guztiak kontrolatzen zituzten eta bere 2 ardurak diplomazioa eta ekonomia arrakastak ziren.
• Gazteek nahitaez Hitleren gazteetan sartu behar ziren politika eta militar hezkuntza jasotzeko.

Alemania nazifikatua

ALEMANIA NAZIFIKATUA: Hitlerrek eta bere politikek alemaniako zati handi bat berenganatu:

• Tradizionalak: Errepublika eta komunismoa amaitzea eskertzen zioten.
• Herri klaseetan: Hitlerren alde zeudeten.
• Gehiengoa: Nazioarteko politikan izandako arrakastez harro zegoen.

Kanpo politika

KANPO POLITIKA:

Pentsamolde espantsionista

PENTSAMOLDE ESPANTSIONISTA: Alemaniak Versaillesko itunean ezarritako mugetatik kanpo hedatu behar dela defendatzen zuen.

• Espantsionismoa pangermanismoa eta bizi espantsioaren teoria oinarri ideologikoak ziren.
• Kanpo hedapena Alemaniaren eskubidea zen.

Kanpo hedapena

KANPO HEDAPENA: Hitlerrek egindako kanpo politika Versaillesko itunaren puntu guztiak aldatzen zituen.

• Lehenbizi berramartze plan handia martxan jarri eta nahitaezko soldadutza ezarri zuen.
• Ondotik Alemania hedatzen hasi zen Txekoslovakian.

Gerrara bideratutako ekonomia

GERRARA BIDERATUTAKO EKONOMIA:

• Lehen urteetan langabezia amaiaraztea zen. Herri lan handiak egiteko politika jartzen.
• Geroago ekonomia politikaren lehentasuna kanpo politika sendotzea zen. Helburu nagusia autarkia zen. Industria berri asko sortu ziren eta lehen beste herrialde batzuetatik inportatzen ziren gaiak egiten zituzten.
• Ekonomia politikaren ildoak estatuak zehazten zuen. Enpresa pribatuak jarraitu zuten martxan.