Trenbideko garraioa: egitura, zerbitzuak eta erronkak
Trenbideko garraioa: egitura, zerbitzuak eta erronkak
a) Eskumenak eta operadoreak
Sarearen gaineko eskumenak Estatuaren eta autonomia-erkidegoen artean banatzen dira. 2005etik, ADIF enpresak sarea administratzen du, eta sarea ustiatzeaz eta mantentzeaz arduratzen da; linea berriak eraikitzen ditu. RENFEk bidaiarien eta salgaien zerbitzuak ematen ditu sare konbentzionalean eta abiadura handikoan; FEVEk bidaiarien eta salgaien zerbitzuak ematen ditu bide estuko lineetan.
b) Trenbide-sareak
Trenbide-sareak 3 sare ditu:
- Sare konbentzionala: 200 km/h-ko abiaduran baino txikagoan zirkulatzeko ekipatuta dago. Iberiar penintsulan egitura erradiala du. Linea batzuk defizitarioak dira.
- Abiadura handiko sarea: 200 km/h-ko abiaduran baino handiagoan ibiltzeko ekipatuta dago. 1992an Madril–Sevilla linea irekita hasi zen, eta Aragoira, Kataluniara eta Gaztela eta Leonera zabaldu da.
- Bide estuko sarea: batez ere Bizkaiko golkoaren inguruan dago.
c) Bidaiarien eta salgaien trafikoa
Europako batez bestekoa baino txikiagoa da. Bidaiarien trafikoa errentagarria da metropoliko aldiriko lineetan, hiriko periferia eta erdigunea lotzen dituztenetan.
d) Ezaugarri teknikoak
Ezaugarri teknikoetan kontraste ugari daude. Bide-tarte batzuen kalitatea eskasa da.
e) Lurralde-desorekak eta irisgarritasuna
Lurralde-desoreka handiak daude ekipamenduei eta trenbide-irisgarritasunari dagokienez. Ekipamendu gehien dituzten bideak ekonomiari begira dinamikoenak diren inguruak lotzen dituzte. Irisgarritasuna abiadura handiko lineek zeharkatutako diagonala eta oinarrizko sareko ardatz erradialetan pilatzen da, eta, mugetatik hurbil dauden inguruetan, oso txikia da.
f) Ingurumen-jardueren helburuak
Ingurumen-jardunen bidez paisaian txertatu, bideen hesi-efektua gutxitu, eta zarata kontrolatu nahi da. Trenbide-ondareari balioa eman nahi zaio, geltokiei beste erabilera bat emanez, edo zerbitzutik kanpo dauden bideak bide ekologiko eta turistiko bihurtuz.
g) Garraio Azpiegituren Plan Estrategikoak
- Lurralde osoari trenbide-irisgarritasun handia ematea, modu horretan, izaera erradiala gaindituko da.
- Segurtasuna hobetzea.
- Sarea modernizatzea.
- Aldiriko bidaiarien trafikoa handiagotzea.
h) Europar Batasunarekin integrazioa
Europar Batasunarekin trenbide-integrazioa lortzeko:
- Europaz gaindiko sareetan integratzea. 2007an Sustapen Ministerioak plan bat egin du Europaren sarearen zabalerarekin egokitzeko. Lanek 2020era arte iraungo dute.